word studentlid

— vrijdag 1 maart 2024, 16:00 | 0 reacties, praat mee

Jaap van Deurzen over een van zijn traumatische ervaringen tijdens zijn werk voor RTL Nieuws

Jaap van Deurzen over een van zijn traumatische ervaringen tijdens zijn werk voor RTL Nieuws
© Anneke Janssen

Vandaag komt het boek 'Camera loopt. Dertig jaar op reportage voor RTL Nieuws' van Jaap van Deurzen uit. Hoewel hij officieel al een paar jaar met pensioen is, zit hij niet stil. Hij is inmiddels spreker, dagvoorzitter en mediatrainer. Vaak krijgt hij de vraag tijdens een voordracht over 30 jaar rampen- en oorlogsjournalistiek welke traumatische zaken hij heeft meegemaakt. De genocide in Rwanda hakte er bij hem destijds heel hard in en daar gaat dan ook het volgende Leesfragment over. Laatste wijziging: 3 maart 2024, 13:17

Wankelend komt ze op ons af. Haar bloeddoorlopen ogen staan wagenwijd open. De uitgemergelde Hutu-vrouw hapt naar adem. Ze houdt haar baby als een reddingsboei stijf tegen haar lijf. En dan gebeurt het. In een laatste, wanhopige poging om haar kindje te redden, tilt ze het op en probeert het door het raam van onze jeep te proppen.

Ik zit achter het stuur en raak half in paniek en zeg zachtjes: ‘Ach nee, lieverd, dat kan niet, echt niet, nee lieverd, niet doen, niet doen, alsjeblieft.’

Langzaam begin ik handmatig het raampje omhoog te draaien. Ik zie het handje van de baby mee naar boven glijden. Ik laat een spleetje open zodat de minuscule vingertjes niet worden afgekneld. Ik kijk in de gebroken ogen van haar smekende moeder. Pas als ik een beetje gas geef en traag verder rol, glijden de babyvingertjes weer van het glas af. De moeder strompelt verder.

Het is september 1996 en ik rijd door Zaïre, dat tegenwoor­dig de Democratische Republiek Congo heet, in tegen de kilometerslange stroom van honderdduizenden Rwandese Hutu-vluchtelingen. Ze zijn twee jaar eerder gevlucht na de genocide op de Tutsi-bevolking in hun land. Van 7 april tot en met 15 juli 1994 spoelt er een golf van grotesk geweld over het Afrikaanse land. Honderdduizenden Tutsi’s en gematigde Hutu’s worden verminkt, verkracht en vermoord. De meeste misdaden worden gepleegd door extreme Hutu-milities. Maar ook zo’n 200.000 gewone burgers zouden hebben meegedaan aan de slachtpartij.

De Rwandese volkerenmoord wordt ook wel de ‘intieme genocide’ genoemd omdat de daders de naaste buren en collega’s zijn van de slachtoffers. In het geval van gemengde huwelijken slaan zelfs de eigen familieleden aan het moorden.

Het Rwandees Patriottisch Front (RPF), het leger dat door de Tutsi’s in Oeganda is opgericht, slaat vanuit het noorden van het land meedogenloos terug en grijpt op 18 juli 1994 de macht in Rwanda. Twee miljoen Hutu’s nemen uit angst voor wraak de benen naar het buurland.

De ellende begint op 6 april 1994. Rond halfnegen ’s avonds wordt het vliegtuig waarin de Rwandese Hutu-president Juvé­nal Habyarimana zit boven de hoofdstad Kigali uit de lucht geschoten. De daders worden nooit gevonden. De aanslag is het startschot voor een ongekende massamoord in het land.

Hutu-milities proberen uit wraak voor de moord op hún Hutu-president de totale Tutsi bevolking uit te roeien. Zeker 800.000 mensen worden op de meest gruwelijke manier met machetes doodgehakt. Nog nooit eerder is de wereld getuige geweest van zo’n krankzinnige geweldsexplosie in zo’n korte tijd.

Er duiken weerzinwekkende televisiebeelden op. De gemutileerde lijken liggen als grofvuil in de straten, vel­den, scholen en kerken of drijven in het Kivumeer. Na de machtsovername door het RPF-leger van de Tutsi’s zien we beelden van een 25 kilometer lange stoet Hutu’s die het land ontvluchten naar Zaïre.

Twee jaar lang zullen ze totaal afhankelijk blijven van westerse hulp. De situatie wordt op een gegeven moment uit humanitair oogpunt onhoudbaar. Als er in september 1996 berichten verschijnen dat de Hutu’s op het punt staan om terug te keren naar hun eigen land, vindt de hoofdre­dactie van RTL Nieuws het een goed moment om een serie reportages in het land te gaan maken. De hoofdredacteur wil echte mensenverhalen en vraagt mij om ze te gaan maken. Ik twijfel geen moment.

Jaap van Deurzen werkte vanaf de start van RTL4 in september 1989 voor RTL Nieuws. Eerst als eindredacteur ontbijtnieuws en later als rampen- en oorlogsverslaggever en algemeen verslaggever. In totaal werkte hij 30 jaar bij RTL, voor hij in 2020 moest stoppen.

Camera loopt. Dertig jaar op reportage voor RTL Nieuws | verschijnt 1 maart bij Uitgeverij Walburg Pers, 224 pagina’s, 24,99 euro. ISBN 9789464562163

Bekijk meer van

Leesfragment Jaap van Deurzen

Tip de redactie

Logo Publeaks Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Emiel Smit

Teddy van der Laan

Webbeheer

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

vacatures@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.