Afstudeerprijs Villamedia 2019

— donderdag 31 juli 2014, 12:00 | 9 reacties, praat mee

Israëlische leger is helemaal niet zo fout bezig

Pariteit en proportionaliteit zijn verschillende begrippen. Ze worden in de kritiek op Israël steeds door elkaar gehaald, vindt Hans Knoop. 'Het enig echt disproportionele element in de Gaza-oorlog is de onterechte kritiek op het optreden van het Israëlische leger'.

Het Israëlische leger maakt bij de huidige Gaza-oorlog ‘disproportioneel’ veel burgerslachtoffers door de inzet van ‘excessief geweld’ en pleegt daarmee zelfs een ‘oorlogsmisdaad’.

Deze als feitelijk juist geponeerde beweringen worden dagelijks op de nieuwsconsument losgelaten. De cijfers – aldus de boodschap – spreken voor zichzelf. Meer dan duizend slachtoffers aan Palestijnse zijde, tegenover nog geen vijftig aan Israëlische kant. Kan het nog navranter en is hiermee het bewijs van ‘disproportioneel’ geweld niet overduidelijk aangetoond?

Het antwoord luidt: nee. Er is met het tegenover elkaar zetten van aantallen in het geheel niet aangetoond dat op basis van het humanitair oorlogsrecht sprake is van ‘disproportioneel’ geweld. Wat in de berichtgeving over Israël consequent door elkaar wordt gehaald zijn de begrippen proportionaliteit en pariteit. Pariteit (gelijkwaardigheid) kent men in het humanitaire oorlogsrecht niet, en voor de vraag of een militair optreden proportioneel is dienen andere criteria te worden gehanteerd dan uitsluitend het tellen van het aantal doden aan weerszijden.

Veel journalisten ter plekke lijken ten prooi gevallen aan het Stockholmsyndroom – de gegijzelde krijgt sympathie voor de gijzelnemer – met als gevolg dat zij zich vereenzelvigen met Hamas en de slachtoffers. Compassie, hoe nobel ook, is echter niet het criterium om objectief vast te stellen of Israël disproportioneel geweld gebruikt. Daarvoor zijn andere criteria in het humanitair oorlogsrecht gedefinieerd. Allereerst moet men zich afvragen of er voor Israël een noodzaak is militair op te treden. Die vraag lijkt met bijna tweeduizend raketten op burgerdoelen in Israël snel beantwoord.

De tweede vraag behelst de subsidiariteit. Kan het door het Israëlische leger beoogde militaire doel – het uitschakelen van de raketlanceerinrichtingen en de vele tunnels – eveneens bereikt worden met inzet van minder vuurkracht of door een andere modus operandi zodat er minder burgerslachtoffers bij zouden vallen? Dit tegen de achtergrond van de inzet door Hamas van menselijke schilden.

Geen enkele militaire deskundige is tot dusverre met een zinnig alternatief naar voren gekomen. De enige hoge militair die publiekelijk kritiek op het Israëlische leger en de gevolgde tactiek en inzet van middelen uitte, is de Britse kolonel b.d. Richard Kemp, voormalig commandant van de Britse troepen in Afghanistan. Maar zijn kritiek is exact tegenovergesteld. Hij is van mening dat Israël harder zou moeten doorstoten en de oorlog met desnoods meer burgerslachtoffers in kortere tijd zou moeten beëindigen. Kemp kwalificeert het Israëlische leger als het „meest morele leger ter wereld”.

Ten slotte is de vraag van de proportionaliteit aan de orde. Daarbij wordt niet uitgegaan van de vraag of er aan de ene kant aanzienlijk meer slachtoffers dan aan de andere kant vallen, maar wordt uitsluitend getoetst of de militaire doelstelling wel opweegt tegenover het aantal slachtoffers dat het realiseren ervan vergt. Men schiet niet met een kanon op een mug.

Maar dat betekent niet dat elke vorm van overkill of overdadig machtsvertoon per definitie disproportioneel is. Als een bankrover een bankemployee gijzelt en een pistool op zijn hoofd zet na eerst drie keer in het plafond te hebben geschoten, betekent dat niet dat ook de politie slechts een enkele agent de bank mag insturen met de instructie eveneens maximaal drie keer in het plafond te schieten. We zien dan in een dergelijk geval een overmacht aan politie op de crimesite, compleet met pantserwagens en scherpschutters.
Pariteit en proportionaliteit zijn volstrekt verschillende begrippen en worden in de kritiek op Israël onophoudelijk door elkaar gehaald.

Voor wat betreft de proportionaliteit wordt in de Gaza-oorlog ook voorbij gegaan aan de doden die onder Israëlische burgers hadden kunnen vallen indien het land zich middels de Iron Dome en schuilkelders niet adequaat tegen de raketregen zou hebben weten te beschermen. Zelfs indien slechts een beperkt aantal raketten doel zou hebben getroffen, zou het aantal burgerslachtoffers aan Israëlische kant een veelvoud van dat in Gaza zijn geweest. Uit het vijfentwintig keer hogere aantal slachtoffers in Gaza wordt door vele commentatoren en politici ook het ongerijmde bewijs geconstrueerd dat Israël in deze oorlog de schuldige partij zou zijn. Alsof het tellen van lijkzakken ooit als bewijs heeft kunnen dienen voor de vraag welk van de partijen de schuldige is – nog afgezien van het feit dat in het oorlogsrecht deze vraag niet aan de orde komt.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er op het Europese continent veel meer Duitsers gesneuveld dan Amerikanen. Zou dat derhalve impliceren dat Hitler de good guy en Roosevelt de bad guy was? Israël zou militair-technisch in staat zijn met een enkele luchtaanval meer burgers te doden dan tot dusverre in de gehele duur van de oorlog het geval is.

Het enig echt disproportionele element in de Gaza-oorlog is de onterechte kritiek op het optreden van het Israëlische leger.

Hans Knoop is journalist en oud- oorlogscorrespondent
Dit artikel is verschenen in het NRC Handelsblad van dinsdag 29 juli 2014

Bekijk meer van

Israël Hans Knoop Hamas

Praat mee

9 reacties

Tromp Soetens, 31 juli 2014, 15:01

mmmm, de link lijkt niet te werken. Vreemd bij zo een moderne community, maar goed google eens op “global language dictionary” - interessante kost voor iedere journalist!

Elmar Veerman, 31 juli 2014, 15:23

Dit is geen oorlog tussen twee staten. Gaza is geen land, maar een omheind gebied waarin Israel 1,6 miljoen Palestijnen heeft samengedreven. Een gebied met steeds minder water, waar bijna niets verkrijgbaar is omdat Israël de grenzen dicht houdt. Wie naar de huidige oorlogshandelingen kijkt als naar een ‘gewoon’ gewapend conflict, ziet die hoofdzaken over het hoofd.
Overigens: dat Israël de afgelopen dagen oorlogsmisdaden heeft gepleegd, is boven elke twijfel verheven. Bijvoorbeeld het bombarderen van de enige elektriciteitscentrale (die ook de waterpompen van energie voorzag!) en een VN-school.  Vindt u dat het Israëlische leger daar niets te verwijten valt, dan kunt u rekenen op mijn welgemeende walging.
Tot slot wijs ik u er graag op dat oorlogsmisdaden door de ene partij (Hamas, want raketten op burgerdoelen richten is een oorlogsmisdaad) nooit een rechtvaardiging kunnen vormen voor oorlogsmisdaden door de andere partij.

Maarten Keswiel, 31 juli 2014, 17:40

Wat een treurigmakende poging om een menselijke ramp te verbloemen met een hoogdravend betoog over ‘proportionaliteit’. Het is vooral een indicatie van hoe ver de auteur bereidt is om zich vooral niks aan te trekken van het lot van mensen in oorlogstijd om zijn eigen politieke agenda voor het voetlicht te kunnen brengen. Triest.

Het beste antwoord op Knoop is denk een ander recent opiniestuk: Collective Punishment in Gaza http://www.newyorker.com/news/news-desk/collective-punishment-gaza?src=mp

Karl Hammer, 31 juli 2014, 18:18

Even een kleine internet-zoektocht naar de achtergronden van Hans Knoop en ziedaar de verklaring voor dit erbarmelijke stuk.

Henk Postma, 31 juli 2014, 20:23

Wat een abject betoog, meneer Hans Knoop! Ik schaam me voor U

Hans Knoop, 2 augustus 2014, 16:29

Geen van jullie weerlegt zelfs maar een enkel argument! Ik treed niet in de schuldvraag. Die komt in oorlogsrecht niet aan de orde.
Dat jullie je solidariseren met de underdog is prachtig maar zegt niets over de schuldvraag. Weerleg mijn argumenten! Ik heb zelfs geen poging daartoe gezien. Ik ben overigens atheïst dus naar geloofsgenoten verwijzen heeft geen zin.

Hans Knoop, 2 augustus 2014, 16:38

Geen enkele reactie is inhoudelijk! Geen enkel argument wordt weerlegd. Emo- journalistiek is iets anders dan oorlogsverslaggeving. Mijn geloofsgenoten hoeven niet van stal te worden gehaald. Ik ben atheïst!

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.