foj 2019

— maandag 4 november 2013, 10:41 | 18 reacties, praat mee

Is dit een opinie, scheldpartij of journalistiek?

De digitale informatiestromen over de hele wereld zijn een zegen voor onafhankelijke en professionele journalisten. Echter méér dan ooit zijn de reacties op internet van burgers vaak op het onbehoorlijke af. Daarnaast zijn er sites waar schrijvers zich voordoen als journalist en vaak zelfs de pretenties hebben beter te zijn dan het beroepswereldje. De kwaliteitsverschillen tussen beroepshalve journalistiek en die van burgers worden steeds groter. Het probleem is dat dit op het één pot nat van het internet nauwelijks te onderscheiden is, betoogt journalist Hans Roodenburg.

Voorbeelden op internet in Nederland van de door mij betitelde ‘egotripperij’ zijn de opstooksite Geen Stijl en op televisie af en toe soms de publieke omroep PowNed die PowNews brengt.

Van mij mogen ze, als de consument maar goed door heeft wat het verschil is tussen professionele journalistiek van officiële media (papier, internet, radio en tv) en het dikwijls amateurisme van ‘burgerjournalisten’ in gratis blogs en in zelfs als tijdschrift voordoende sites. En daarover heb ik vaak mijn twijfels. Door de enorme verbreding dankzij de digitale media worden té veel en té breed professionele journalisten over één kam geschoren met anderen die een uiting doen in een gratis toegankelijk blog of ik-stuk.

Voorop gesteld, journalisten hebben geen beschermd beroep en terecht. Voor het internettijdperk was het heel overzichtelijk. Officiële media hadden journalistieke vertegenwoordigers. Freelancers die daarvoor serieus werkten konden een perskaart krijgen of werden op hun blauwe ogen geloofd. Het is zeker niet de bedoeling terug te gaan naar dit tijdperk waarin reacties van burgers werden afgewogen, streng geselecteerd en ‘gemodereerd’.

Een grote verbetering is wel op komst als consumenten zich niet meer hoeven te abonneren op veel te veel media als kranten en tijdschriften waardoor hele pakketten – deels ongelezen – in de brievenbus vallen. De nieuwe (toekomstige) trends zijn professionele journalistieke platforms – zoals Blendle, eLinea en Myjour - achter een betaalmuur op internet waar men voor een luttel bedrag (waarschijnlijk tussen de 20 en 80 eurocent) een artikel, achtergrond, column. opinie of zelfs nieuws van vele traditionele media kan lezen dat men zelf kan uitkiezen. Die zijn vrijwel altijd van professionele schrijvers met hun normen en waarden.

De in augustus begonnen De Correspondent van initiatiefnemer Rob Wijnberg is daarin al voorgegaan, zij het dat men op deze site achter de betaalmuur voor een vast bedrag van 60 euro per jaar alles kan lezen wat een groep journalisten en columnisten opschrijft. ‘De Correspondent is een dagelijks, advertentievrij medium met als belangrijkste doelstelling om de wereld van meer context te voorzien’, schrijft zij wervend.

Onderling wordt ongetwijfeld tussen de diverse digitale media op internet nu een concurrentieslag uitgevochten. Ook dat is niet anders dan in het tijdperk dat er nog meer dan zeventig zelfstandig gemaakte kranten – nationaal en regionaal – in Nederland waren. De consument is ‘the winner’. Men kan makkelijk kiezen en is veelal goedkoper uit.

Ik zal zeker niet beweren dat alles wat gratis is op het internet ‘rotzooi’ is. Maar daar kan zeker met een andere bril op tegenaan gekeken worden. Wat bijvoorbeeld te denken van tweets – we noemen er maar één, die van Geert Wilders – als die niet eerst in een context door een professionele journalist zijn geplaatst?

Ikzelf heb altijd als journalist gewerkt in Rotterdam (kende eind jaren ’60 zelfs nog zeven zelfstandig gemaakte dagbladen) en merk in deze stad al het verschil tussen de betaalde en onbetaalde professionele periodieke media (zoals AD Rotterdams Dagblad, RTV Rijnmond, vakbladen en deels ook huis-aan-huiskranten) en het aanbod dat op internet gratis in te zien is. Elders in het land zal die ontwikkeling wel hetzelfde zijn.

Er zijn sowieso al vier specifieke internetsites (Rotterdam Vandaag & Morgen, Stadslog, Vers Beton en Bogue) die zich in wisselende kwaliteiten met Rotterdamse zaken bezig houden. Let wel, ze zijn allen gratis toegankelijk omdat zij worden bemand door vrijwilligers. Mijn bezwaar er tegen is dat te pas en te onpas in blogs de ik-vorm wordt gebruikt die vaak riekt naar zelfophemeling van mensen die zich voordoen als journalist of pretenderen daarvoor opgeleid te worden. De verantwoordelijke leider van blogsite Bogue meldt mij. ‘Wij zijn stadsproducenten! Dat is een nieuw woord. Nieuwe invulling dus.’

In dagbladen wordt de ik-vorm met name gebruikt in columns. Als zij goed zijn opgeschreven – bijvoorbeeld Youp van ’t Hek van NRC Handelsblad is de keizer van de professionele columnisten in Nederland – is daar geen enkel bezwaar tegen. Het wordt echter voor mij anders als men overal de eigen mening op internet plettert. Die neem ik niet serieus meer. In nogal ouderwetse commentaren in kranten komt het woord ‘ik’ of ‘mij’ – hooguit ‘wij’ als aanduiding voor de hele redactie – helemaal niet voor. 

Het wordt weer eens tijd om te benadrukken (niet alleen aan journalisten, maar ook aan vele onschuldige lezers) dat er een duidelijk verschil bestaat tussen opinies, achtergronden, columns en blogs. Als een soort schoolmeester verschuilen we ons daarvoor achter dé taalbijbel van Van Dale.

Opinie: mening, gevoelen.
Achtergrond: toneel dat van de beschouwer het verst afligt.

Column: regelmatige (min of meer kritische en op een vaste plaats verschijnende) bijdrage aan een krant of een weekblad, meestal ondertekend, een maatschappelijk leven becommentariërend of afwisselend de meest gevarieerde onderwerpen behandelend.

Blog: In Van Dale komt het woord ‘blog’ nog niet voor, wél web-log. Betekenis: actuele website waarop regelmatig korte stukjes, foto’s, filmpjes enz. verschijnen, al dan niet uit de persoonlijke sfeer. Elders wordt de betekenis van ‘blog’ omschreven als ‘een soort dagboek dat iemand bijhoudt op een website’.

Proef de verschillen. Alle termen en woordgebruiken lopen door elkaar heen op het internet maar er zijn wel degelijk verschillen. Het zou al een hele verbetering zijn als ‘burgerjournalisten’ er gewoon eerlijk vooruit komen dat hun verhaal niet meer is dan hun eigen ‘blog’. Beroepsjournalisten en goede verstaanders kennen het onderscheid tussen een oprisping en een opinie of achtergrond. Voor degenen die het verschil niet proeven: dit verhaal is dus een opinie. Géén achtergrond, géén column en zeker geen blog.

Bekijk meer van

Praat mee

18 reacties

Weghs, 4 november 2013, 12:26

Slecht geschreven, gratis toegankelijk ik-stuk. Een beetje redactie over deze voorvechter voor kwaliteitsjournalistiek was niet overbodig geweest.

Thom Roos, 4 november 2013, 12:41

Erg oppervlakkig verhaal. Leg dan ‘s uit wanneer een journalist volgens jou ‘professioneel’ is?

Jean Average, 4 november 2013, 13:34

Dit laffe land kent geen professionele journalistiek; enkel propagandisten der sLinke media. Een scheldpartij is meestal herkenbaar aan verwensingen ziekten, lichaamsdelen of religieuze uitingen. Gevraagde antwoord is dus; opinie. Met kanttekening van bedoezeld niveau.

Wolf Blaauw, 4 november 2013, 13:38

Zeg Hans…uiteindelijk is het toch ook maar een onzinnige aanname dat de gemiddelde burger zich zonder jouw ‘contextuele’ en ‘kwalitatieve’ journalistieke hersenscheten geen op feiten gebaseerd subjectief oordeel zou kunnen vormen over de ‘digitale media’...of niet soms?

J.H. Boiten, 4 november 2013, 13:48

Helaas snapt de schrijver niet dat mensen geïnformeerd willen zijn. En uit het verleden weten wij dart de zogenaamde kwaliteitskranten, de lezer informatie onthield als men dat beter vond. Beter voor wie? Kijk en van die betutteling zijn we nu dankzij de vrije informatie uitwisseling op internet verlost. Mensen kunnen nu zelf de informatie op hun waarde schatten en voor zichzelf uitmaken wat men belangrijk vindt of niet. Voor zichzelf uitmaken of de aangeboden informatie waarheidsgetrouw is of niet. Met andere woorden we zijn als informatie consument onafhankelijk geworden van de bevooroordeelde mening van journalisten en columnisten. Mooi hé?

Wolf Blaauw, 4 november 2013, 13:54

@ J.H. Boiten
Prachtig.

Hans Wolfgang von Gummigalgen, 4 november 2013, 16:32

Wilders: check. GeenStijl: check. Maar waar in hemelsnaam zijn die andere bourgeoisistische juichkwalificaties ‘onderbuik’, ‘tokkies’ en ‘populisme’ gebleven in dit artikel?

Onbekende nederlander, 4 november 2013, 17:37

Ik begrijp dat een kritische kanttekening zoals ik die vanmiddag gaf niet mag?
Tsss, toch wel triest dan.

Marco van der Slot, 5 november 2013, 08:24

Dit geeft wel een aardig kijkje in de belevingswereld van zogenaamde beroepsjournalisten. In het kort komt het hierop neer: “mijn mening is veruit belangrijker want ik ben een beroepsjournalist”. In mijn ogen is dat nou juist een diskwalificatie omdat beroepsjournalisten vrijwel zonder uitzondering de gevestigde belangen verdedigen en feiten politiek correct verdraaien, vandaar ook dat de term hoernalisten bedacht is.

Nick Kivits, 5 november 2013, 11:42

Geweldig geschreven stuk. Vooral doordat de heer Roodenburg precies dat doet waar hij anderen in zijn stuk van beticht. Of was dat misschien niet de bedoeling?

Onbekende nederlander, 5 november 2013, 12:19

Goed, wellicht dat mijn reactie dan nu wel blijft staan:
De zin : “Het wordt echter voor mij anders als men overal de eigen mening op internet plettert.”
En de zin : “bijvoorbeeld Youp van ’t Hek van NRC Handelsblad is de keizer van de professionele columnisten in Nederland”
Lijkt mij duidelijk, verder zal ik niet gaan, anders wordt deze reactie weer erafgehaald.
( overigens is dat zeer triest ).

Lars Pasveer, 5 november 2013, 13:40

@Onbekende nederlander: ik kan in het cms geen eerdere reacties van je vinden dan die van 4 november 17:37. We hebben geen reactie verwijderd.

Onbekende nederlander, 5 november 2013, 15:31

@ Lars Pasveer
Gisteren om 13.25 account aangemaakt, geactiveerd en reactie geplaatst. Deze was ook aanwezig, na mij reageerde een volgende, die reactie stond er ook, samen met die van mij.
Om 17.35 gisteren nogmaals gedaan, daar mijn eerste reactie weg was, en ook mijn account niet meer werkte.
E.e.a. terug te vinden in de geschiedenis.

Lars Pasveer, 6 november 2013, 11:08

@Onbekende Hm, dat is vreemd. In het CMS vind ik drie reacties, ook niets op gesloten. Verwijderde kan ik niet zien. Ik stuur even een intern mailtje.

Dolf de Jong, 6 november 2013, 11:53

Herkenbaar artikel. Uit de reacties blijkt dat hier en daar de essentie van dit artikel wordt gemist. Een non-argument dat journalistiek niet volmaakt is, wordt dan gebruikt om te ontkennen dat er wel degelijk een verschil is tussen professionele journalistiek en amateurschrijverij. Professionele journalistiek kenmerkt zich nog altijd door bronnenonderzoek, een kritische benadering en waarheidsvinding. Ook is er een zeker niveau in taalgebruik en stijl. In professionele journalistiek ontbreken de beledigende scheldkannonades en emotionele uitspattingen waar sociale media in uitblinken. Dat betekent niet dat er geen uitstekende amateurschrijverij is. Maar de lezer heeft minder kwaliteitsgaranties. Helaas wordt het internet deels bevolkt door zelfverklaarde deskundigen, ego-exhibitionisten en personen die respectloos om zich heen slaan. Niet alle lezers zijn in staat om het kaf van het koren te scheiden. Dat kan leiden tot een ontwikkeling waarbij dubieuze online-artikelen en uitlatingen een zekere invloed hebben en resulteren in ongewenste gevolgen. De vraag is of we daar als samenleving in positieve zin verder mee komen.

J.C. Roodenburg, 6 november 2013, 14:59

Het is bepaald niet een achterhoedegevecht. Beroepshalve journalisten behoren geen vooroordeel te hebben en moeten altijd afwegingen maken in hun berichtgevingen. In opinies kunnen ze hun eigen mening verkondigen en in perspectief zetten van die van anderen. In de reacties op mijn visie wordt heel duidelijk wie ‘burgerjournalist’ is die zomaar wat roepen (de ‘reaguurders’ van Geen Stijl) en wie professioneel bezig is. Zelf kan ik mij erg vinden in de reactie van @Dolf de Jong.

Nick Kivits, 13 november 2013, 14:04

Lekker makkelijk, heer Roodenburg. U zegt in feite in uw reactie (17) dat iedereen die het niet met u eens is een ‘burgerjournalist’ en ‘reaguurder’ is. Daarmee doet u wederom (zie reactie 11) precies hetzelfde als waar u in uw opinie anderen van beticht.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.