Afstudeerprijs Villamedia 2019

— dinsdag 15 oktober 2019, 13:55 | 0 reacties, praat mee

Inlichtingendiensten delen informatie nog steeds te gemakkelijk

De inlichtingendiensten AIVD en MIVD krijgen opnieuw een tik op de vingers van hun toezichthouder. De diensten deelden inlichtingen met het buitenland zonder zich aan de regels te houden, concludeert de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). Ook is de toezichthouder kritisch over het gebrek aan beleid om gegevens van journalisten te beschermen.

Het onderzoek heeft betrekking op het verstrekkken van ‘ongeëvalueerde’ gegevens aan buitenlandse diensten door de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) tussen mei 2018 en januari 2019.

Volgens de toezichthouder is er “onvoldoende invulling gegeven aan de wettelijke waarborgen”, die zijn verankerd in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv). Daarbij heeft de CTIVD ook een aantal onrechtmatigheden vastgesteld.

Het gaat daarbij onder meer om de eis dat bij deze verstrekkingen van ongeëvalueerde gegevens voorafgaand toestemming van de betrokken minister moet worden gevraagd. Bij ongeëvalueerde gegevens is de AIVD of de MIVD niet of onvoldoende bekend met de aard en de feitelijke inhoud van de betreffende gegevens(set), waardoor de dienst niet (of onvoldoende) inzicht heeft wat wordt doorgestuurd.

Er kan daardoor geen concrete afweging worden gemaakt “over de noodzakelijkheid, de behoorlijkheid en de zorgvuldigheid van een verstrekking van deze gegevens(set) aan een buitenlandse dienst”. Ook is verplicht dat deze toestemming van de minister wordt gemeld aan de CTIVD. Dat is een aantal keren niet gebeurd. Ook worden verzoeken tot verstrekken van ongeëvalueerde gegevens “niet, dan wel onvoldoende” geregistreerd.

De toezichthouder concludeert dat het beleid van de diensten met betrekking tot de verstrekking van ongeëvalueerde gegevens aan buitenlandse diensten op punten tekortschiet. Volgens de CTIVD moet er ook meer duidelijkheid komen over de precieze definities van ongeëvalueerde en geëvalueerde gegevens.

Een ander punt van kritiek heeft betrekking op de bescherming van gegevens van journalisten. “Noch het beleid van de AIVD, noch van de MIVD bevat een regeling dat een afweging moet worden gemaakt of voorafgaande filtering op bepaalde (gevoelige) gegevens, zoals kenmerken van advocaten of journalisten of Nederlandse kenmerken, noodzakelijk of proportioneel is. Dit volgt onder meer uit het behoorlijkheidscriterium uit artikel 18 Wiv 2017 en uit beleidsregel 7 over de bescherming van gegevens van journalisten. Hiermee is niet gezegd dat dit in alle gevallen daadwerkelijk dient plaats te vinden, maar dat de dienst voorafgaand aan de verstrekking dient af te wegen of ‘filtering’ ter zake zou moeten plaatsvinden. Dit dient in het beleid en in de werkinstructies van de diensten te worden opgenomen.”

De toezichthouder vervolgt: “De communicatie tussen advocaten en hun cliënten alsook die tussen journalisten en hun bronnen is in de regel vertrouwelijk. Deze vertrouwelijke communicatie en de gegevens die kunnen leiden tot een bron genieten in de Wiv 2017 (zie artikel 27 en 30 Wiv 2017) extra bescherming. Bovendien is in artikel 7 Beleidsregels Wiv 2017 bepaald dat indien de diensten bij de verwerking van gegevens stuiten op gegevens die betrekking hebben op een journalist, deze gegevens niet worden gedeeld met een buitenlandse dienst. Een en ander dienen de AIVD en de MIVD uit te werken in beleid. Omdat deze afweging een onderdeel vormt van de behoorlijkheidstoets, moet de afweging worden vastgelegd in het verzoek om toestemming.”

De CTIVD onderzocht verder ook nog de toepassing van selectie bij onderzoeksopdrachtgerichte (OOG-) interceptie door de AIVD en de MIVD. In dit onderzoek staat de vraag centraal of de AIVD en de MIVD de bijzondere bevoegdheid tot selectie rechtmatig hebben toegepast in de periode van 1 mei 2018 tot 31 december 2018.

“Bij beide diensten is verbetering noodzakelijk van de wettelijk verplichte interne toestemming voor het vaststellen van selectiecriteria”, aldus de toezichthouder. Bij de AIVD moet er een “duidelijker overzicht worden gegeven van de gekozen selectiecriteria (met motivering) en de koppeling daarvan aan een persoon, organisatie of onderwerp in het onderzoek. De MIVD heeft in twee onderzoeken geen adequate interne toestemming plaatsgevonden voor het vaststellen van toe te passen selectiecriteria. Dit is onrechtmatig.

Daarnaast krijgt de MIVD een veeg uit de pan voor het niet snel genoeg verwijderen van niet-relevante gegevens.

Bekijk meer van

Wiv MIVD CTIVD AIVD

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.