In memoriam Jan Kroes (1933 - 2011)

In Drachten is op dinsdag 18 januari Jan Kroes overleden, oud-redacteur van de Leeuwarder Courant. Jarenlang heeft hij zich kranig teweer gesteld tegen de ziektes die hem plaagden, maar ten slotte heeft hij in zijn 78ste levensjaar de strijd moeten opgeven.

Jan Kroes was een boerenzoon. Hij werd op 24 juli 1933 geboren in Bantega, een dorp vlakbij Lemmer. Zijn oudere broer volgde zijn vader op. Jan kwam na de middelbare school ‘op kantoor’. Hij zwierf van de ene betrekking naar de andere, tot hij begin jaren ’60 zijn bestemming in de journalistiek vond bij de Drachtster Courant, in die dagen een kweekvijver van talent. Daar fungeerde hoofdredacteur Freark Dam als zijn mentor. Hij ontwikkelde er een fijn 18-karaats pennetje, waarmee hij zich zowel in het Nederlands als in de Friese taal en de Stellingwerfse streektaal onderscheidde. In 1971 volgde de overstap naar de provincieredactie van de Leeuwarder Courant.

Hij vergaarde er het nieuws uit Drachten en de Friese zuidoosthoek, aanvankelijk op een eenmanspost en later als chef van de Drachtster redactie. In zijn begintijd was Drachten een groot dorp, weliswaar al keurig ‘Philishaven’, maar de grote sprong voorwaarts in de vaart der volkeren moest nog komen. Die opmars heeft Jan met zijn scherpe blik kritisch begeleid. 
In de jaren ’80 versterkte hij de cultuurredactie, die zo kon profiteren van zijn grote eruditie. Hij heeft zich hier echter nooit op voorgestaan, integendeel, hij bagatelliseerde zijn kennis en bleef zelf het liefst onzichtbaar.

In 1993 ging Jan in de ‘vut’. Hij trok zich terug in Drachten, waar het bruine café Marktzicht, honderd meter gaans van zijn appartement, zijn huiskamer werd. ’s Ochtends nam hij er onder het genot van een kopje koffie de kranten door en ’s middags keerde hij er terug voor een borreltje en wat aanspraak.

De computer had hij afgesloten en voorgoed opgeborgen. Niemand kon hem verleiden de pen nog eens ter hand te nemen, hij was tenslotte een begenadigd stilist. Maar hij voelde geen aandrang meer: ‘Er wordt al zoveel geschreven en er zijn al boeken genoeg.’

Pieter de Groot