In de coulissen: ‘Waarom Vogt en Huisjes konden floreren in een omroepbestel vol perverse prikkels’

De eerste wet van Marnix Koolhaas luidt: op het Media Park daalt schuldbesef pas in na twee generaties. De mediahistoricus figureerde in de documentaire ‘Het verraad van Hilversum’ en daarin bevestigde hij zijn stelling nogmaals.

Het draaide nu om de misse rol van AVRO-oprichter Willem Vogt in de oorlog. Vogt was jarenlang weggekomen met zijn opportunistische geheul met de Duitsers, tot afgrijzen van Koolhaas. Pas in 2024, ruim tachtig jaar na de oorlog, werden de luiken open gezet en durfde de AVROTROS de donkere kant van de geridderde voorzitter onder ogen te zien. De omroep nam afstand van Vogt en schrapte zijn naam uit een zaal op het Mediapark. 

Vogt koos in de oorlog vooral voor zichzelf en zijn omroep en niet voor joodse medewerkers. Die ontsloeg hij om een wit voetje te scoren bij de Duitsers. Han Hollander, de Jack van Gelder van de vooroorlogse voetbaljournalistiek, kwam om in vernietigingskamp Sobibor. 

Stolperstein
AVRO-directeur Willemijn Maas legde in 2009 een Stolperstein ter nagedachtenis voor Han en Leentje Hollander. Ze sprak toen over een episode die ‘buitengewoon pijnlijk’ was en over ‘gevoelens van onbegrip en verbijstering’. Vogt’s omstreden rol bleef toen nog onbenoemd, zeker omdat mediahistoricus Huub Wijfjes bij Maas aandrong ‘geen excuses’ te maken, aldus Alfred Edelstein maker van de documentaire. Na de oorlog was Vogt immers ‘vrijgesproken’ door een zuiveringscommissie en zijn blazoen daarmee gezuiverd. 

Het doet allemaal denken aan de witwasoperaties van huidige Willem Vogten op het Media Park. Bij WNL zien we dezelfde reflexen. Met Loek Hermans in de rol van Wijfjes en Bert Huisjes als Vogt. Het serum van de mediamacht wekt hallucinant gedrag op. Ook nu is er de schijn van onschuld met een rapport van KPMG waaruit zou blijken dat Huisjes niks strafbaars heeft gedaan. 

Ja, hij was wel horkerig, nee dat was niet voldoende om hem te lozen. Daarmee moest ook zijn imago worden schoongepoetst voor een rentree. Dat er een reeks klachten lag, onder meer over zwangerschapsdiscriminatie, en dat de meerderheid van de medewerkers geen zin meer had in redactionele marsorders, werd hem minder aangerekend. Ook hij leek te ontsnappen. Maar pas na een redactionele opstand keerde het sentiment. 

Huisjes keerde niet terug op de redactie, maar moet thuis boete doen, en goedmaakgesprekken voeren met medewerkers. Grote vraag is of de zuiveringscommissie van regenteske handlangers hem genadig blijft. Let wel: dit is geen pleidooi voor een permanente bijltjesdag op het Media Park, maar een oproep om niet weg te kijken en omroepbazen te laten wegkomen met machtswellustig L’etat c’est moi-gedrag. 

Huisjes hoeft niet op het schavot, zoals we ook de neiging moeten onderdrukken om Vogt weg te zetten als nazi. Dat was hij niet, hij was een egocentrische plucheplakker die meende dat de AVRO de zon was en hij de deus ex machina van het omroepuniversum. Vogt en Huisjes zijn in zekere zin slachtoffers van een pervers systeem waar machtsmisbruik gestimuleerd werd. 

Het wordt tijd dat de wet van Koolhaas in werking treedt. Het omroepbestel bestaat langer dan twee generaties! Wie durft excuses te maken voor de excessen?