anner smart octo

— vrijdag 26 februari 2021, 12:00 | 3 reacties, praat mee

Geen winnaars in tech vs media vs overheid

© Heddy Gijbels

In de strijd tussen big tech, uitgeverijen en overheden is de eindgebruiker de grote verliezer, bepleit Bart Brouwers, hoogleraar journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen én mede-oprichter en -eigenaar van Innovation Origins.

Big tech, ‘s werelds grootste uitgevers en machtige overheden staan samen op het slagveld. Afgelopen week lag dat terrein in Australië, maar dat was maar toeval: de wereld is het strijdtoneel. De drie hoofdrolspelers zeggen de strijd te voeren voor hun gebruikers, hun nieuwsconsumenten en hun burgers - in feite drie keer dezelfde doelgroep.

Maar als er één groep slachtoffer is van de plots opgelaaide strijd, dan is het die van de eindgebruikers. Niet dat een van de drie strijdende partijen de overwinningsvlag kan hijsen, maar zij kunnen in elk geval zeggen dat ze er niet veel slechter van zijn geworden. Dat geldt helaas niet voor ons als burgers - en al evenmin voor de journalistiek zelf, waar alle betrokken partijen hun mond zo vol van hebben.

Om dat toe te lichten, vier constateringen:
1. Ja, de macht van Google en Facebook is veel te groot. Maar dat staat los van hun conflict met uitgevers.
2. Nee, de klagende uitgevers hebben geen ‘recht’ op een financiële vergoeding van Big Tech. Google en Facebook hebben niets van hen gestolen.
3. De politiek - voor nu in Australië - laat zich onder valse voorwendselen voor karretjes spannen van oude en nieuwe machten.
4. En terwijl boven hun hoofden de stukken op het schaakbord worden verschoven, krijgen journalisten (om wie het zogenaamd allemaal begonnen was) het alleen maar lastiger om hun basistaak uit te voeren.

1. Big Tech
Dat de macht van Big Tech buiten hanteerbare proporties is gekomen, begint onze maatschappij behoorlijk dwars te zitten. Rond verkiezingen is dat pijnlijk duidelijk door de manier waarop informatie ons gefilterd en via ondoorzichtige algoritmes bereikt.

Maar het gaat niet alleen om politieke informatie; ook ons koopgedrag, onze mobiliteit en heel fundamenteel, de manier waarop we ons tot elkaar verhouden, staat onder sterke invloed van de niet beïnvloedbare keuzes van (of op) digitale media.

Niet alle gevolgen daarvan zijn trouwens nadelig voor ons functioneren in de samenleving, maar het punt blijft dat de systematiek erachter volledig los is komen staan van de gangbare democratische processen. Dat moet, wetende dat Silicon Valley ons ongelofelijk veel moois heeft gebracht, anders.

2. De uitgevers
De grote uitgevers, zo’n beetje over de hele wereld, klagen steen en been over de wijze waarop de grote techbedrijven, Google en Facebook voorop, hun business hebben afgepakt en aan de haal zijn gegaan met de inhoud van hun werk.

Op beide onderdelen van die klacht is wel wat af te dingen. Niet alleen hebben de uitgevers, bij de opkomst van het internet, andere strategische keuzes gemaakt, maar ook hebben ze volop geprofiteerd van de kracht en hulp van Facebook en Google voor hun eigen bereiksgroei en de funding van hun innovatieve experimenten. Daarnaast laten analyses zien dat de euro’s en dollars die de tech bedrijven wisten te vergaren niet dezelfde zijn als die de uitgevers in ongeveer dezelfde periode verloren.

Zouden die personen die maar blijven beweren dat Google advertenties verkoopt met de verwijzingen naar nieuwssites eigenlijk zelf wel eens op Google News zijn geweest? Inderdaad: er staan helemaal geen advertenties op dat platform. Ja, Google verdient (heel veel) geld met de zoekopdrachten waarvoor consumenten vroeger bij kranten aanklopten (auto’s, huizen, tv’s, banen), maar nogmaals: het is een keuze van de uitgevers zelf geweest om die handel te lang binnen de muren van hun papieren business te houden.

De centrale klacht van de uitgevers voelt trouwens om nog een reden wat zielig aan. Want exact wat de uitgevers Google en Facebook ten onrechte verwijten (“jullie stelen onze inhoud”), is dagelijkse praktijk bij diezelfde uitgevers. Het overnemen - geregeld zonder bronvermelding, laat staan betaling - van nieuws, citaten en constateringen uit andere media is nog steeds schering en inslag.

In de naam van de vrije nieuwsgaring, maar vooral uit angst iets te missen dat de concurrent wel heeft, is een praktijk gegroeid die het waard is goed tegen het licht te houden. Het zou de pluriformiteit zomaar enorm ten goede kunnen komen.

3. Overheden
Overheden zouden er moeten zijn voor hun burgers. De Australische wetgeving, maar ook de voorstellen die in de EU nu besproken worden, staan eerder in een ander teken. Die wetgeving laat vooral zien dat de behoefte bij veel politici om de Californische techbedrijven een lesje te lezen bevredigd kan worden door de lobby van de grote uitgevers ten dienste te staan.

Maar Google en Facebook halen hun schouders erover op. Er is wat gepruttel voor de bühne en er wordt wat met geld geschoven. Maar financieel hebben die bedrijven geen probleem en hun daadwerkelijke macht zal niet lijden onder een cheque richting uitgevers, hoe ruim die ook wordt. De algoritmes die ons als internetgebruikers in en uit hun bubbels sturen, blijven op volle kracht hun werk doen en de maatschappij schiet er dus geen centimeter mee op. Politici zullen hun claim dat hiermee ook maar iets is opgelost dan ook niet lang kunnen volhouden - hoezeer de uitgevers hen hierin ook blijven ondersteunen.

4. De journalistiek
De techbedrijven maken nu, daartoe gedwongen door overheden, afspraken met de uitgevers over vergoedingen. Je zou zeggen: als dienaars van de journalistiek zijn die mediabedrijven vervolgens wel in staat die zakken met geld te laten doorsijpelen naar de makers.

De ervaring van de laatste jaren laat helaas een ander beeld zien. Plat gezegd: de taken van journalisten op grote redacties nemen toe zonder dat hun besteedbare tijd groeit en de beloningsontwikkeling van freelancers geeft eerder reden tot zorg dan geruststelling. Het gaat helemaal niet zo slecht met de grote uitgevers die nu als eersten aan het BigTech-uitbetaalloket staan.

De echte financiële krapte zit bij de kleinere, veelal lokaal of op een specifieke niche georiënteerde mediabedrijven. De vraag is dus niet alleen of de grote uitgevers dit keer wel hun redacties zullen uitbreiden met het geld dat via deze afspraken vrij komt, maar tevens of dat überhaupt iets kan betekenen voor de grondstof voor de echte journalistiek in de volle breedte: de journalisten die als zzp’er of voor kleinere entiteiten hun belangrijke werk moeten doen. 

Wat dan wel?
De strijd tussen overheden, uitgevers en techbedrijven raakt natuurlijk wel aan een aantal werkelijke problemen. Machtsconcentratie en -misbruik met als consequentie een gebrekkige informatievoorziening voor de bevolking zijn ernstige zaken. Overheden moeten daar absoluut tegen optreden.

Voor de oplossing ervan is echter meer nodig dan een opgelegde deal tussen twee van die partijen. Daarvoor is het zaak dat de overheid rechtstreeks zaken doet met haar burgers, die niet toevallig ook nieuwsconsumenten en internetgebruikers zijn.

Die oplossing ligt dan ook eerder in (het faciliteren of stimuleren van) nieuwe technologieën ter verificatie van feiten, het bouwen en toegankelijk maken van publieke social mediaplatforms en de structurele, directe ondersteuning van journalisten die met hun werk de democratie en onze samenleving dienen.

Bekijk meer van

Media Bigh Tech Bart Brouwers

Praat mee

3 reacties

Pål Jansen, 27 februari 2021, 18:06

Roerend mee eens. Uitgeverijen hebben zelf veel te lang gewacht met innoveren en louter nagedacht over bereik via sociale media genereren in plaats van te leren van die sociale media en hun eigen journalistiek met dergelijke, innovatieve online platformen te ondersteunen. Het is zonde dat er nog steeds zo weinig gebruik wordt gemaakt van het potentieel van internet door de nieuwsmedia, uitzonderingen daargelaten (die initiatieven komen overigens weer vaak van journalisten zelf). Gelukkig werk ik voor een kleine, lokale uitgever (stichting) die het wel aandurft lessen te trekken uit huidige sociale media en zelf met een inventief online platform komt. Je zou toch denken dat de grote jongens dit ook kunnen bedenken?

Alexander Reijersen, 4 maart 2021, 13:52

Wij zijn met ons team bijna klaar met het realiseren van ons online nieuws media platform. Een platform waar de freelance journalist samen met de lezers centraal staan, er geen redactie is, waar de lezer zelf de controle heeft over diens nieuwsvoorziening en waar 80% van de inkomsten rechtstreeks naar de freelance journalist/fotograaf gaat. Inmiddels hebben er al circa 1500 freelance journalisten zich via LinkedIN met ons verbonden en is het nu wachten op livegang van de bèta. Overigens is ons platform er eentje dat Brouwers zelf niet zag zitten. Hij kon niet bedenken hoe wij er geld mee konden verdienen. Nou dat kan zeker wel, maar dat doen we wel op onze eigen unieke manier en niet op de 20-in-een-dozijn werkwijze zoals nu door de online media wordt gedaan. Dat is dan een kwestie van kunnen omdenken (of niet).  Bovendien: het is echt goed uitgedacht en het concept kon dan ook de goedkeuring van de NVJ en van kritische journalisten krijgen. Fijn dat Brouwers zich nu uitlaat over de penibele situatie van freelance journalisten en wat hij meldt is natuurlijk correct: de oplossing ligt in innovatie en nieuwe platforms. Tiding sluit daar dan ook perfect op aan.  Wij zijn er al sinds 2018, met slechts een beperkt budget,  druk mee in de weer om dat in de praktijk om te zetten in een succesverhaal.  Om op de vraag van Jansen terug te komen: de gevestigde partijen hebben geen belang bij een innovatief online platform. Het zou immers zomaar kunnen dat freelancers meer kunnen verdienen dankzij een innovatief nieuw platform, dan voor een habbekrats te blijven werken voor (lokale)nieuwsmedia. Die status quo wil de gevestigde media liever niet verstoren. Wij willen vooral de (financiële) positie van freelance media professionals sterk te verbeteren, net als de onafhankelijke (lokale) nieuwsvoorziening voor consumenten. Daarom hanteren wij de 20-80% verdeling en bevorderen juist samenwerking tussen de freelancers. Want als we gezamenlijk optrekken onder èèn innovatief platform is de kans groot dat de consument altijd nieuws vindt van zijn/haar gading, zich verbonden gaat voelen met specifieke journalisten en dat deze de aandacht voor diens persoon kan kapitaliseren.

Pål Jansen, 6 maart 2021, 18:09

@Alexander, Dat de ‘gevestigde partijen’ denken daar geen belang bij te hebben, verbaast me juist. Al weet ik niet zeker of ze daar zo over denken. Hoe dan ook: Ik ben benieuwd naar jullie platform, klinkt bijzonder.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.