Füsun Erdoğan: nooit meer terug

Na haar vrijlating was Erdoğan bang. ‘Het was zeker dat ik werd afgeluisterd,’ vertelt ze. ‘De Turkse regering wil iemand die is vrijgelaten controleren, daarom leggen ze een reisverbod op.’ Ze vertelt dat een reisbeperking volgens de wet een half jaar van kracht is, maar dat dit in de praktijk vaak veel langer duurt. Uiteindelijk is Erdoğan naar Oost-Turkije vertrokken, daar waar haar moeder woont. Het was de kunst om haar sporen telkens uit te wissen, zodat men niet wist waar ze verbleef. ‘In Oost-Turkije heb ik min of meer afscheid genomen van mijn familie. Ik heb mijn telefoon daar achtergelaten.’ Na dit afscheid begon haar reis terug naar Nederland. Erdoğan geeft aan dat ze liever niet in detail wil treden over hoe deze reis precies is gegaan. ‘Maar via familie heb ik uiteindelijk geregeld dat ik zonder controle door de Turkse douane kon,’ aldus Erdoğan.

Er hebben meerdere factoren bijgedragen aan de plotselinge vrijlating van de journaliste. Een wetswijziging in maart zorgde ervoor dat verdachten nog maar maximaal vijf jaar in voorarrest vast mogen zitten. Volgt er in deze jaren geen veroordeling, dan moet de gevangene vrijgelaten worden. Eerder gold een maximaal voorarrest van tien jaar. ‘Toen er sprake was van een wetswijziging heb ik opnieuw een aanvraag ingediend. Deze werd in eerste instantie geweigerd, maar de wetswijziging heeft uiteindelijk wel bijgedragen aan mijn vrijlating.’ Volgens Erdoğan is de druk op Turkije van buitenaf één van de belangrijkste redenen geweest. ‘De Europese Commissie, mijn zoon Aktaş, vakbonden, journalisten; ze hebben allemaal bijgedragen aan mijn vrijlating. Ik wil iedereen bedanken die solidair is geweest terwijl ik in de gevangenis zat.’

Opvallend is dat drie dagen na de vrijlating van Erdoğan een bijeenkomst over persvrijheid in Turkije plaatsvond. De bijeenkomst was vanuit de Europese Commissie georganiseerd en Erdoğan was één van de sprekers. Erdoğan vertelt dat de minister van Justitie ook aanwezig was. ‘Hij zei: “we zijn nog niet zo ver op het gebied van persvrijheid, maar we doen ons best.” Om dit te laten zien hebben ze mij waarschijnlijk vlak daarvoor vrijgelaten. Mijn arrestatie was een politiek besluit en mijn vrijlating ook. Zonder de druk van buitenaf had ik nu nog in de gevangenis gezeten,’ aldus Erdoğan.

Terwijl Erdoğan buiten met collega-gevangenen aan het sporten was, werd ze door een bewaker verzocht zich te melden bij de directeur. ‘Met de directeur had ik altijd goed contact. Hij kende mijn dossier en vond ook dat ik onterecht vastzat,’ vertelt ze. ‘De directeur zei: “gefeliciteerd, je bent vrij.” Ik was helemaal in de war. Terwijl ik de fax las waarop stond dat ik mocht gaan, belde de directeur om te checken of het echt waar was.’

Het afscheid nemen van haar medegevangenen viel Erdoğan heel zwaar. ‘De directeur wilde dat ik meteen mijn spullen ging pakken. Ik moest eigenlijk voor de middag weg zijn, maar ik wilde per se eerst met de medegevangenen lunchen.’ Met tranen in haar ogen vertelt Erdoğan dat het moment van afscheid nemen het allerergst was. ‘Dat ik deze mensen moest achterlaten was verschrikkelijk. Ik heb hele goede vriendschappen opgebouwd. In Turkije deel je een cel met meerdere mensen, dan heb je intern gewoon een aantal regels. Omdat ik vaak dwars tegen deze regels inging, werd ik gerespecteerd. Ik heb veel vrienden en vriendinnen achter moeten laten.’

De komende tijd gaat Erdoğan zich bezig houden met haar twee boeken. ‘Ik heb heel lang geen contact gehad met mijn man. De brieven die ik naar hem schreef kon hij niet lezen. In het eerste boek zijn deze brieven terug te lezen.’ Het andere boek bestaat uit een aantal portretten van vrouwen uit de gevangenis. ‘In de gevangenis heb ik heel veel vrouwen geïnterviewd. Omdat ik zo plotseling werd vrijgelaten, kon ik één interview niet afmaken. Vrienden hebben het interview met haar voor mij afgemaakt.’

In Nederland is de journaliste veilig. Ze gaat niet meer terug naar Turkije. ‘Ik wil hier in Nederland leven.’ Erdoğan heeft dan ook niet het gevoel dat ze zich als journalist moet inhouden. ‘Ik kan schrijven wat ik wil. Ik ben niet bang voor een vervolging.’ De enige mogelijke barrière als journalist is de Nederlandse taal. ‘Ik wil graag Nederlands en Engels leren en daarna op zoek naar een baan,’ vertelt ze. ‘En natuurlijk ga ik vechten voor persvrijheid.’