Afstudeerprijs Villamedia 2019

— dinsdag 16 april 2019, 13:33 | 0 reacties, praat mee

Frits van Exter over de lessen van Max

Frits van Exter staat in deze speciale aflevering van De Mores stil bij de nalatenschap van Max van Weezel. Was Van Weezel vooral een archetype, symbool van journalistiek vergane glorie? Of valt er ook nu van hem te leren?

Talloos waren de verwijzingen naar de verschijning van Max van Weezel: de flodderige regenjas, het bollende shirt, het in talloze wandelgangen versleten schoeisel en natuurlijk de leren tas uitpuilend met sigarenkistjes, knipsels, aantekenboekjes en de nodige snoeren en batterijen om de telefoon altijd paraat te laten zijn.

Het lijken de parafernalia van een verloren tijd. Een tijd waarin de journalist welhaast bivakkeerde op het Binnenhof, dag en nacht in touw was om achter de schermen van het politieke bedrijf te komen. Er was tijd, er was ruimte en er mocht wat gedeclareerd worden – alles voor de definitieve reconstructie, het onthullende interview, de scherpe column.

Bij zijn overlijden hebben veel collega’s liefdevol afscheid van hem genomen. Daarin klonk ook weemoed door. Max was immers ‘de laatste der Mohikanen’ (Lex Oomkes, Trouw), ‘wat mensen zich voorstellen bij een Haagse journalist’ (Ariejan Korteweg, Volkskrant) en ‘het archetype journalist’ (Roelf Jan Duin, Parool). En dus: ‘Dan mag het cliché opgaan dat zijn overlijden het einde van een tijdperk inhoudt’ (Mark Kranenburg, NRC).

Het risico van zo’n archetype is dat hij ook als archaïsch, als niet meer van deze tijd, wordt bijgezet in het Persmuseum. Dat zou jammer zijn, want ik denk dat we ook nu veel kunnen leren van de mores van Max.

Als hoofdredacteur van Vrij Nederland (2008-2016) heb ik intensief met hem samengewerkt. Wij hebben veel plezier gehad, maar zijn ook wel eens met elkaar in aanvaring gekomen, zoals dat kan gaan tussen verslaggever en hoofdredacteur, ieder in zijn rol met zijn eigen (on)hebbelijkheden en zijn eigen versie van de werkelijkheid (zo las ik in necrologieën ook weer de mythe dat de hoofdredactie van VN hem vijf jaar geleden pardoes per telefoon zou hebben bedankt).

Maar dit zijn wat mij betreft de lessen van Max waar journalisten hun voordeel mee kunnen blijven doen:

  • Wees verslaggever. Max was altijd in de eerste plaats de man, die erbij wilde zijn om erover te kunnen schrijven. Hij wilde het zelf zien en horen, desnoods op vrijdagavond in een halfvol politiek café in een verregende uithoek van het land. Hij was ook niet zozeer een opiniërende columnist; zijn beste werk was altijd meer de vrucht van waarneming dan van een mening.
  • Wees aardig. Elke journalist moet dit zelf weten, maar Max meende dat je meer bereikt door aardig te zijn. Hij trad zijn bronnen open tegemoet. Hij toonde empathie, ook bij de autorisatie. Sommige collega’s vinden dat een slechte eigenschap – een journalist moet hard zijn - maar hij bood bronnen zoveel ‘comfort’ dat ze daardoor soms meer loslieten dan ze van plan waren. En hij bewaarde de vileine vragen natuurlijk voor het laatst of liet ze over aan een collega die hem vergezelde.
  • Blijf nieuwsgierig. Wie meer dan veertig jaar de politiek volgt, kan denken dat hij alles al een keer heeft gezien, maar Max bewaarde de nieuwsgierigheid van een jonkie. Overigens was hij ook nieuwsgierig naar de kiezers ver buiten het Binnenhof en lang voordat ‘de kloof’ werd ontdekt.
  • Onthoud of zoek op. Max las alles, had een sterk geheugen en een gigantisch papieren archief. Daardoor kon hij beter de goede vragen stellen, de grote lijnen aanwijzen en van verre oude wijn in nieuwe zakken ruiken.
  • Werk samen. Max heeft vanaf het begin, met leermeester Joop van Tijn, gretig samengewerkt met verschillende collega’s. Zij hebben veel aan hem te danken, maar hij ook aan hen. Ik weet uit ervaring dat hoofdredacteuren daar zuinig bij kunnen kijken, maar de som bleek vaak groter dan de delen.
  • Geef door. Max heeft met name op jongere collega’s indruk gemaakt omdat hij altijd bereid was te helpen, zijn kennis en ervaring te delen en, natuurlijk, om de laatste nieuwtjes en roddels uit te wisselen. Dat is van onschatbare waarde.
  • Wees mens. Max heeft zelf in recente interviews duidelijk gemaakt dat, welke reden je ook hebt om je te begraven in je werk, dat niet te zeer ten koste mag gaan van het leven met jezelf en je naasten.


Max is geen archetype, eerder een voorbeeld.

 

 

tijMax van Weezel wordt aankomende donderdag 18 april herdacht tijdens een speciale bijeenkomst in Nieuwspoort, die begint om 17.00 uur. Meer informatie bij de NVJ.

Praat mee

VVOJ banner congres

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.