Freelancespagaat: ‘Ik was een nieman­dalletje. Voor mij tien anderen’

Ik geloof dat ik het heb verpest bij de administratieve afdeling van een magazine-uitgeverij waar ik veel (en graag) voor schrijf. Ik kreeg, per mail, meerdere verzoeken of ik de nieuwe algemene voorwaarden wilde accepteren. Het viel me op dat de akkoordbutton niet de tekst ‘akkoord’ bevatte, maar ‘samenwerking voortzetten’.

Ik begrijp goed dat een opdrachtgever afspraken op papier moet zetten over tarieven, auteursrecht, fictief dienstverband en vertrouw mijn opdrachtgever heus; die zou me geen oor aannaaien. Toch kon ik het niet helpen dat een gevoel van nietigheid zich van mij meester maakte. Zij tegen mij - dat idee.

Als ik die afspraken niet zou tekenen, zou ik het onderspit delven. Mijn allerlievelingswerk kwijtraken. Ik was een niemendalletje. Voor mij tien anderen. Komt bij: een hele juridische afdeling heeft over deze voorwaarden nagedacht, elk woord zorgvuldig afgewogen, en nu moet ik, zelfstandige zonder personeel én zonder juridische afdeling, bepalen of ik het hiermee eens ben. Weet ik veel.

Dus ik nam me voor die voorwaarden eens, zodra ik tijd en ruimte had, door te nemen.

Vliegende regenboog-unicorn
Alleen is een freelancer met tijd en ruimte net zo fabelachtig als een vliegende regenboog-unicorn en mijn uitstel-zin werd nog meer aangewakkerd doordat ik een datum zag staan die verder weg aanvoelde dan kerst in de zomer. Ik kon nog wel vijfendertig taken bedenken die eerder moesten worden uitgevoerd, dus vol verve klikte ik de mail weg. En weer. En weer. En weer. 

Alles bleef in exact dezelfde staat, behalve dus die administratieafdeling, die werd steeds iets ongeduldiger. ‘Kunt u misschien de voorwaarden accepteren?’ Er werd een bezorgd belletje achteraan gepleegd. ‘Is er een reden dat je het niet ondertekent?’ De vrouw klonk vriendelijk doch streng. ‘Jaja ik ga het doen’, zei ik, stamelend. Maar ik deed het niet, ik vergat het. En daarna, irritatie tussen de regels door: ‘Als u niet tekent, kunnen wij u niet meer inhuren’.

Die onheilsmail kreeg ik terwijl ik op wandelvakantie was, waarvan ik me de laatste 40 ­kilometer alleen nog maar heb lopen afvragen of ik morgen nog werk zou hebben. De teken-taak was vele malen kleiner dan de head space die hij inmiddels innam - en dan heb ik het nog niet over de bijbehorende emoties (werkloosheidsvrees, angst voor reputatieschade, schaamte). Waarom, in vredesnaam, had ik het zover laten komen?

Ik streek neer in de duinen en in een van de laatste uren van mijn vakantie las ik de voorwaarden. Niet veel spannends. Ik tekende en dacht aan de vier grote interviews die ik voor deze uitgeverij nog zou schrijven. Aan de rubrieken die ik wekelijks leverde. Mijn vaste columns. Aan de gaten die plotsklaps zouden moeten worden opgevuld als ik niet had getekend.

Mijn nietigheid maakte plaats voor iets anders: een sprankje onmisbaarheid.