Fotograaf Eveline van Elk: ‘Ik wil bezig zijn met het neerzetten van een sterk beeld en niet of het scoort’

Als kind was ik altijd aan het knutselen en frutselen, terwijl mijn zussen zich vaak terugtrokken met een boek. Ik kan me niet herinneren dat ik fotografeerde in die tijd, maar ik was altijd creatief bezig.

Terwijl ik de middelbare school afrondde, vertelde een vriendin dat haar buurjongen op Fototonica zat: een opleiding Fotografie in Ede. Nieuwsgierig besloot ik naar de open dag te gaan. Het was alsof daar het kwartje viel. Fotograferen is bedenken, maken en creëren; daar gaat mijn hart sneller van kloppen. Ondanks dat de opleiding vooral technisch was en de school een ietwat ouderwetse Christelijke inslag had, beide niet echt mijn ding, is daar het zaadje wel geplant. Nog altijd vind ik fotograferen het leukste om te doen.’

De Gelderlander
‘Daar ging ik stagelopen. Vanaf die tijd loopt de krant als een rode draad door mijn leven. Als stagiair werd ik meteen in het diepe gegooid. Op dag één zette een collega mij af op een begraafplaats.

‘Ga hier maar foto’s maken’, kreeg ik te horen. Hoe en wat precies mocht ik zelf uitvinden. Zenuwachtig werd ik daar niet van, want ik vond het mooi om meteen aan de slag te gaan. Als ik terugkwam van een klus, kreeg ik vaak kort te horen wat er beter had gekund én dan ging ik de volgende opdracht in. Een leerzame tijd.’

Fotojournalist
‘Voor mij was het al snel duidelijk dat ik geen fotograaf in een studio wilde worden. Lampen en flitsen zijn gewoon niet mijn ding. Liever werk ik met natuurlijk licht en het liefst ga ik naar buiten.

Het mooiste van de fotojournalistiek vind ik dat je zomaar toegelaten wordt in de persoonlijke wereld van mensen. Ik geniet van elke ontmoeting. Het ene moment sta ik in de klei op zoek naar bevers en dezelfde dag sta ik, met de modderspetters nog op mijn broek, naast de burgemeester tijdens een evenement over duurzaamheid. Het is nooit saai.’ 

Artistiek
‘Na de fotografieopleiding wilde ik meer leren, dus meldde ik me aan bij de kunstacademie. Grafisch ontwerp leek me interessant, dat paste bij wat ik al deed. En ook al was dat een hele andere richting, het heeft me gevormd voor de fotografie. Op de kunstacademie leerde ik dat je met beperkte middelen al heel creatief kunt zijn.

Zo fotografeerde ik voor de krant ooit een ziek jongetje. Hij ging vaak in de schuur drummen en vroeg of ik wilde luisteren. Terwijl ik hem daar fotografeerde, zag ik vanuit mijn ooghoek dat zijn zusje samen met haar pony door de deur naar hem stond te kijken. Ik vind het mooi om haar dan ook mee te nemen in het beeld, dat geeft die foto echt wat extra’s.’

Helden
‘Een held is misschien een te groot woord, maar ik geniet altijd van de foto’s van Marcel van den Bergh. Hij maakt vaak foto’s van alledaagse situaties, maar zijn beelden zijn verre van alledaags. Er gebeurt altijd iets verrassends. Juist dát maakt zijn foto’s zo sterk.

Zoals bijvoorbeeld een foto waarop een man de berm aan het grasmaaien is. Op het eerste oog niets bijzonders. Maar erachter loopt parmantig zijn vrouw met verschillende verlengsnoeren aan elkaar, zodat hij er niet overheen maait. Niet alleen lijkt die vrouw haar taak heel serieus te nemen, het snoer ligt ook nog eens netjes in de goot langs de weg. Niemand die het ziet, maar Marcel heeft oog voor zulke ongewone gewone situaties. Zijn beelden zijn treffend. Vaak met een twist en humor, maar altijd met respect.’

Onzichtbaar
‘Dat probeer ik als fotograaf zoveel mogelijk te zijn. Ik zal nooit iets in scène zetten, dat doet afbreuk aan het onderwerp. Het liefste kijk ik gewoon toe. Zo ga ik altijd naar de Leste Mert in Druten, de dag waarop de laatste veemarkt van het jaar groots gevierd wordt.

Uiteraard maak ik dan de foto waar de redactie om vraagt, bijvoorbeeld van een drukbezochte braderie, maar ik ga er bewust al die ochtend om 6 uur heen. Want alleen dan kan ik het verhandelen van de dieren meemaken. Dat wordt al meer dan tweehonderd jaar op dezelfde manier gedaan. Dit soort tradities en andere gebruiken die bijna vergeten zijn, wil ik heel graag op een realistische manier vastleggen.’

Regio
‘Dichtbij huis zijn er veel mooie onderwerpen, tradities en bijzondere figuren te vinden. Zo volg ik momenteel kunstenaar Ed van Heck. Hij woont in een eigen gebouwd sprookjeshuis en is hele dagen aan het bouwen en creëren. Voor de krant was ik al een paar keer bij hem langs geweest, maar toen ik vorig jaar bij een storytelling-traject van de Fotoacademie een serie moest maken, wist ik dat die over Ed moest gaan. 

Deze man leeft totaal op zijn eigen manier. Hij is zich zeer bewust van de wereld om hem heen, maar loopt niet in het stramien. In zijn boerderij heeft hij alles zelf gemaakt; tafels, kasten, zijn keuken en zelfs zijn eigen kleding. Waarom precies weet ik niet, maar dat soort mensen fascineren me. Dat zie je wel vaker in mijn foto’s terug.’ 

Doehetzelf-kip
‘Die serie heb ik gemaakt voor De Gelderlander. Een vader wilde zijn kinderen bewuster maken over waar hun voedsel vandaan komt en daarom bestelde hij de doehetzelf-kip. Met zo’n pakket breng je in zes weken een kip vanuit een ei groot en slacht je het dier uiteindelijk. In die periode heb ik de familie gevolgd. Het was een mooi proces. Zo’n onderwerp heeft heel veel lagen.’

Acquireren
‘Ik heb nooit hoeven luren om opdrachten. Bij De Gelderlander heb ik altijd genoeg werk gehad, maar ik heb er een tijdje terug bewust voor gekozen om nog maar twee dagen voor hen beschikbaar te zijn. Naast de krant en commerciële opdrachten wil ik meer mijn eigen ding doen. Bij De Gelderlander is er steeds minder ruimte voor grote verdiepende producties, terwijl ik die wel graag wil maken.

Zo heb ik een tijd lang Willy Kling gevolgd, een man die zangvogels kweekt. Deze kanaries zingen pas mooi als je ze de eerste periode van hun leven langzaam van licht naar donker en weer terugbrengt. Ieder jaar zoekt hij in september de beste jonkies uit en die zet hij in een steeds iets donkerder hok. Daar voert hij ze heel precies. Als hij ze vervolgens weer naar het licht brengt, gaan ze zingen. Maar daarna moet hij nog vier vogels selecteren die het mooiste samen zingen.

Als dat lukt, zijn ze geschikt voor wedstrijden. Willy is er al een paar keer wereldkampioen mee geworden. Ik vond het prachtig om hem te volgen en zijn passie voor die vogels te horen en zien. Daar word ik echt gelukkig van. Maar het zou dus wel mooi zijn als ik deze serie nog aan een krant of tijdschrift kan slijten, ook voor Willy.’

Vogelperspectief
‘Vijf jaar geleden heb ik een drone gekocht, waardoor ik nu regelmatig foto’s maak vanuit de lucht. Voor sommige onderwerpen werkt dat fantastisch. Zo heb ik vanaf boven de droogte vastgelegd in de regio en liet ik mijn drone vliegen over het campingterrein van popfestival Down the Rabbit Hole, een paar uur nadat het afgelopen was.

Je zag prachtig al de platgedrukte stukjes waar tentjes hadden gestaan, met ertussenin nog een paar plukjes bezoekers die niet weg leken te willen. Een surrealistisch beeld.’

Toekomst
‘Soms hoor ik over ontwikkelingen, waarvan ik denk: ‘Huh??’ Zo zei laatst een collega-journalist: ‘Wist je dat close foto’s online beter scoren dan andere beelden? Als dat straks van mij als fotojournalist wordt verwacht, dan kan ik daar niet achterstaan. Wanneer ik een foto maak, wil ik bezig zijn met het neerzetten van een sterk beeld en niet of het wel of niet scoort.’