website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Elsevier 5,8

Boudewijn Geels — Geplaatst op donderdag 12 januari 2017, 11:00

© Truus van Gog

Opinie De man die bewijst dat Elsevier nog steeds kan opvallen als opinieblad, heet Wierd Duk. In zijn eentje wordt hij vaker geciteerd op social media dan de hele Elsevier-redactie bij elkaar. Duk legt geen vingers op zere plekken, nee, hij ramt zijn volle vuist continu in zwerende wonden. Hij is journalist, maar zijn opinie krijg je er gratis bij.

Duks favoriete onderwerpen zijn sinds jaar en dag typische Elsevier-onderwerpen: integratie, immigratie en internationale betrekkingen - met name die met en tussen Angela Merkel en Vladimir Poetin. Oud-correspondent Duk neemt geen blad voor de mond, maar formuleert zijn zinnen beschaafd. Derhalve zit hij voorin de kaartenbakken van de praatprogramma’s.
Helaas voor Elsevier: Duk werkt sinds 2013 niet meer voor Elsevier. Hij zit nu bij het AD. Dat bewijst eens te meer dat typische Elsevier-onderwerpen en typische Elsevier-opinies inmiddels hartstikke mainstream zijn.
Maar wat is het bestaansrecht van Elsevier dan nog?

Het was wat hoor, wat dat blad in de jaren 90 deed: opschrijven wat veel Nederlanders in hun eigen buurten zagen en dat vervolgens onverbloemd analyseren. Hoofdredacteur Hendrik Jan Schoo en zijn mensen konden niet worden weggezet als Tokkiëske schreeuwers, zoals de makers van De Telegraaf. Daarom kon Elsevier maar het beste worden genegeerd als zijnde een periodiek voor materialistische kleinburgers. Weldenkend Nederland las Vrij Nederland, HP/De Tijd en De Groene Amsterdammer.
Zelf was ik ook links, maar ík las Elsevier wél, met rode oren. Moreel deugde het natuurlijk van geen kant wat dat blad schreef over criminele Marokkanen. Maar, zag ik om me heen in mijn woonplaats Utrecht, het was wel hartstikke wáár. Een unique selling proposition van jewelste.

Het ging mis toen de linkse Paul Scheffer begin 2000 óók zei dat het waar was, in NRC Handelsblad. Nadat twee jaar later oud-Elsevier-columnist Pim Fortuyn was omgelegd door een linkse activist, concludeerden de media en masse dat ze in een ivoren toren hadden geleefd en gingen ook zij de dingen voortaan (zij het in de praktijk vaak omfloerst) ‘benoemen’. Weg usp.

Bij HP/De Tijd was de veel grotere concurrent geen issue. Fascinerend dat Hugo Camps Ronald Koeman zinnen liet uitspreken waar Tolstoj nog een punt aan had kunnen zuigen, maar verder schreven die Elsevier-redacteuren (volgens betrouwbare bronnen stemden zelfs zij overwegend links) gedegen maar vrij saai. Het gebruik van humor was door hun hoofdredactie dan ook ten strengste verboden. Ook schrijnend: Elsevier was pro-monarchie.

Over Schoo viel pas wat te roddelen toen hij uitgever van Vrij Nederland was geworden. Hij legde het aan met de lesbische hoofdredacteur van VN, Xandra Schutte. ‘Romeo en Julia aan de Raamgracht’, kopten wij gretig.

De laatste jaren heb ik het blad Elsevier niet vaak meer ingezien. Wel ga ik dagelijks naar hun website, en veteraan Syp Wynia en het jonge talent Nikki Sterkenburg, die ik wel eens hoor op WNL, volg ik op Twitter. Maar het 734e overzicht van ‘De beste ziekenhuizen’ kan ik best missen. Elsevier heeft helaas ook zelden primeurs die me dwingen om het blad te kopen.

Voor deze column deed ik dat wel weer een paar keer, en er blijkt in al die jaren weinig veranderd. Bovenaan het (uitgedunde) colofon staat dan ook al zeventien jaar Arendo Joustra. Nog steeds zonder het ‘drs.’ ervoor dat wel voor de naam van zijn eeuwige adjunct René van Rijckevorsel prijkt.

De vernieuwing zit in spin-off Elsevier Juist, opgezet in 2013. Ondertitel van dit maandblad (betaalde oplage 16.600): ‘Weten, verdienen, beleven’. Dat dekt de lading heel behoorlijk.
Juist is minder actueel en ‘politiek’ dan het weekblad. Maar juist voor die niet altijd politiek correcte opinies las ik Elsevier. En zulke opinies staan tegenwoordig ook in de kranten en, vooral, op internet. Oud-Juist-medewerker (hij had een bibliothekenrubriek) Thierry Baudet is - waar hebben we dat eerder gehoord? - zelfs een politieke partij begonnen.

Quo vadis Elsevier? De betaalde oplage van het weekblad is sinds 2007 gekrompen van 143.000 stuks tot 80.700 nu. Vooral de laatste jaren gaat het hard.
Vergeleken met de andere opiniebladen is 80.700 nog steeds een zeer respectabel aantal, maar uitgever RELX had kennelijk weinig fiducie in de verdere ontwikkeling van de curve. Elsevier is namelijk verkocht. Struikelblok XXL in het verkoopproces was dat het blad van de oude eigenaar RELX niet lang (uiteindelijk is het toch nog acht jaar geworden) meer ‘Elsevier’ mocht blijven heten.
Elsevier is op 1 december overgegaan naar New Skool Media, uitgever van tijdschriften als Truckstar en Knippie. Dat kan best goed gaan. Je hóéft tenslotte niet aan je lezers te communiceren dat hun eerbiedwaardige opinieblad (over acht jaar kortweg ‘EW’, naar Elsevier Weekblad) onderdak heeft gevonden bij de makers van Nick & Simon Magazine.
Maar iets zegt me dat Arendo Joustra zeventien jaar geleden niet vermoedde dat hij dagelijks goedemorgen zou gaan zeggen tegen een collega die de nieuwste Scania op de cover zet.

Overzichtelijkheid: 8 (prima lees- en navigeerbaar)
Veranderdrift: 4 (al vele jaren wekelijks een feest der herkenning)
Gevoel voor humor: 3 (een frivoliteit betekent ontslag op staande voet)
Zelfstandig nadenken: 8 (weinig grachtengordel-‘group think’)

1 reactie

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. J.C. Roodenburg, 12 januari 2017, 15:59

    Ik kan de artikelen van Elsevier die mij interesseren (o.a. van Syp Wynia) gratis lezen op de sociale media. Het wordt tijd dat er een betaalmuur wordt ingesteld. Hooguit de eerste zinnen kunnen gratis zijn. Zo draaien uitgevers én hun journalisten zichzelf de nek om.

expertisedag 2019

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.