website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Dol op die ‘ouwe ballentent’

Cisca Dresselhuys — Geplaatst in interview op zondag 5 juli 2015, 16:00

© Truus van Gog

Interview Voorzitter van de NVJ worden in een tijd waarin de werkloosheid onder journalisten nog steeds groeit, de persvrijheid vaker onder druk staat en freelancers voor een habbekrats hun stukken schrijven, is geen sinecure. Marjan Enzlin (49), zelf hoofdredacteur van het maandblad Arts en Auto, durfde het aan en is sinds een jaar voorzitter van de journalistenvereniging. ‘Misschien is het mijn oude hulpverlenershart dat me drijft.’

Gelukkig is ze optimistisch van nature en niet bang voor lastige mensen om zich heen. Als verpleegkundige werkte ze twaalf jaar op een gesloten afdeling in de acute psychiatrie, dus niet de makkelijkste patiënten. Hoe moeilijk kan het dan zijn om bestuurder te worden van een nette, weliswaar lastige vereniging?
‘Ik dacht: laat ik nu eens een paar jaar besteden aan die club, waarop ik toch dol ben, in plaats van alleen maar van de zijkant kritisch, kritisch, kritisch te zijn op die ouwe ballentent. Als oud-hulpverleenster wil ik graag helpen om de NVJ, al duwend en trekkend, te veranderen van een club die te lang is blijven steken in een oud-vakbondsstandje in een organisatie die beter luistert naar wat de leden willen. Het zou zomaar kunnen dat die, in plaats van de nadruk op een pure vakbond, veel liever meer een beroepsorganisatie willen of zelfs een heel andere beweging. En je moet altijd doen wat je leden en je lezers vragen. Dat standpunt huldig ik ook als hoofdredacteur. Als mijn lezers een bepaalde rubriek in het blad driemaal niks vinden, schaf ik hem af, ook al is het mijn ‘darling’. Want lezers zeuren nooit, althans zo mag je het als redactie nooit noemen. Maar ik ben natuurlijk niet gekke Jetje, dus als ik zo’n rubriek zelf eigenlijk onmisbaar vind, zoek ik altijd een gaatje om de onderwerpen die erin behandeld werden, elders in het blad een plaatsje te geven. Iedereen tevreden.’

Wat moet er vooral veranderen bij de NVJ?
‘De interne democratie. Vorig jaar is door de verenigingsraad besloten dat we overstappen op het ‘one-manone-vote’ systeem. We hadden nog zo’n achterhaalde toestand met kiesmannen, alsof we de Eerste Kamer zijn. Onlangs was er dus een eerste algemene ledenvergadering met stemrecht voor iedereen. Ik was trouwens blij verrast met de opkomst van zestig leden. Bij onze vereniging, de VvAA, waarvoor ik Arts en Auto maak, zie ik op dergelijke bijeenkomsten steevast drie leden, twee oud-voorzitters en een loslopend type. Bij de NVJ willen we verder weten wat de leden van ons vragen: alleen maar een gebalde vuist bij CAO onderhandelingen of een veel bredere en meer actieve bemoeienis bij alles wat in ons vak speelt.
Ook hebben we stevig aan de contributie gesleuteld. In een tijd waarin er meer leden weglopen dan bijkomen, kun je niet voorbijgaan aan de al jarenlang durende kritiek dat de vereniging te duur is. We hebben nu besloten dat de NVJ gratis wordt voor studenten (was 6 euro per maand) en dat de contributie voor iedereen wat lager wordt, behalve voor senioren. Die gaan 16 euro per jaar meer betalen. Sneu, maar we moeten toch ergens van leven. Ik geloof dat ik ook wat minder ga betalen, tot nu toe betaalde ik altijd het maximum van 36 euro per maand.’

Mooi zo, want jij bent een goedbetaalde hoofdredacteur. Maar die arme senioren…….
‘Ja, die hadden we graag ontzien, omdat die het vaak toch al niet zo breed hebben. Maar er komt nu al veel minder geld binnen via contributie, dus we moeten het gat niet nog groter maken. We hopen natuurlijk dat we door al onze inspanningen meer leden gaan trekken en dat de studenten later betalend lid worden. Er zijn in Nederland zo’n 15.000 mensen die journalist zijn (of zich zo noemen) en daarvan zijn er 7200 lid van de NVJ. Dat moet beter kunnen.’

Wat zijn op dit ogenblik de belangrijkste kwesties in ons vak?
‘De werkloosheid, die nog steeds oploopt, de grote aantallen nieuwe journalisten die van de opleidingen komen, de afbraakprijzen die aan freelancers betaald worden, het onder druk staan van de persvrijheid, vooral in het buitenland, maar ook in eigen land zien we daar af en toe akelige voorbeelden van, een eventuele verhoging van de BTW op kranten, tijdschriften en boeken, dat is het wel zo ongeveer.’

Als je ziet dat er jaarlijks een paar honderd nieuwe journalisten bijkomen, moeten we dan niet, net als artsen, besluiten tot een numerus fixus op deze studie?
‘Als je rationeel redeneert, zeg ik: dat zou heel verstandig zijn, leid er maar een beperkt aantal op, dan hebben die tenminste nog uitzicht op een baan. Aan de andere kant vind ik dat veel te bevoogdend. Ik ben er zeker niet vóór om scholen en universiteiten zoiets op te leggen, als ze verstandig zijn bedenken ze zelf iets.
Trouwens, ik als tweedekans-journalist zou nooit iemand de mogelijkheid willen ontzeggen het vak van zijn of haar dromen te kiezen. Ik wist op mijn 12de dat ik journalist wilde worden, maar daar kwam een wilde puberteit met veel actievoeren tussendoor. Ik was toentertijd een radicale feministe, die ’s nachts verf tegen de etalages van seksshops in Eindhoven gooide. Dus ging het mis op de middelbare school, waardoor ik uiteindelijk op de mavo belandde, niet de juiste vooropleiding voor de School voor Journalistiek.
Dus werd het de verpleging, mijn tweede keus. Maar zodra er een mogelijkheid kwam om via een parttimeopleiding in de journalistiek te komen, heb ik dat gedaan. Een mens moet altijd het vak van zijn dromen kunnen kiezen. Maar dat moet je dan wel écht van binnenuit willen, in de wetenschap dat het niet makkelijk wordt. Je wordt er niet rijk van, als je geen Jeroen Pauw of Jan Mulder heet. Je moet het dus nooit willen worden vanwege geld of status.’

Nu je Jan Mulder noemt, wat vind je van de 5000 euro die hij per column zou gaan verdienen in een Belgische krant?
‘Ik zou het, als hoofdredacteur, niet geven. Ik vind columns trouwens sowieso zwaar overschat, ook qua betaling. Vaak zijn het stukjes van egotrippers. Als je daar 5000 euro per stuk voor wilt geven, doe het, maar ik zou de baas van zo’n bedrijf, in dit geval Christian van Thillo van De Persgroep, daar best eens over willen spreken. Ik zou tegen hem zeggen, geef Jan Mulder 1500 euro en zorg dat de freelancers bij je kranten beter betaald worden.
Ik hoor bedragen van acht tot twaalf cent per woord bij kranten. Absurd. Schandalig. Ik viel van m’n fiets toen ik dat hoorde. Ik wil graag met hoofdredacteuren gaan praten over de beloning van hun freelancers. Ze moeten echt stoppen met die slechte betaling, ze moeten tegen hun uitgevers en directeuren zeggen: “Rot op, ik doe dat niet, ik ga m’n eigen collega’s en m’n vak niet om zeep helpen”. Natuurlijk weet ik dat de uitgevers in hun nek zitten te hijgen, maar er zijn grenzen aan wat mag en kan. Hoofdredacteuren zouden dit probleem samen met hun freelancers te lijf moeten gaan.’

Jij bent zelf hoofdredacteur, wat betaal jij je freelancers?
‘Zo tussen de 40 en 50 cent per woord. Maar wij betalen niet per woord, maar per pagina en daar hebben we drie categorieën in: een voor telefonische interviewtjes, een voor grotere interviews en artikelen en een voor verhalen met veel uitzoekwerk. Dat gaat van 200 tot 250 euro per pagina. Voor zo’n interview dat jij nu met mij maakt zou je tussen de 800 en 1000 euro krijgen. En dan maakt het niet uit of er een grote foto of tekening op zo’n pagina staat, dat gaat niet ten koste van de journalist. Voor onderzoeksjournalistiek maak ik aparte afspraken.’

Allemaal naar jouw blad dus, Arts en Auto.
‘Ho, ho, ho, niet zo snel. Ik heb een tamelijk grote redactie, die ik vier jaar geleden geërfd heb van m’n voorganger. Toen ik hier begon, bleek dat desondanks 80 procent van alle tekst werd ingekocht en maar 20 procent zelf verzorgd. Dat moet anders, zei ik, dus nu is 80 procent eigen productie. We kopen nu vooral nog reisverhalen. En een column, waarin een bekende Nederlander over zijn relatie met de zorg praat, zoals laatst Mart Smeets over zijn huisarts.
Arts en Auto is geen vakblad, maar echt een verenigingsblad. Bij ons geen verhalen over de nieuwste aanpak van kanker, maar wél over dilemma’s als: ik heb een kankerpatiënt, die niet meer behandeld wil worden, hoe moet ik daarmee omgaan? Van oudsher is de medische stand, vooral als het gaat om artsen, een mannenwereld, dat zag je ook aan ons blad. Een van de eerste dingen, die ik veranderd heb, was: meer aandacht voor vrouwen. Bijvoorbeeld: is een specialistenopleiding te combineren met een gezin? Vrouwen vormen tegenwoordig de hoofdmoot op de medische opleidingen, dus binnenkort ook van het beroep. Dat moet in een verenigingsblad duidelijk te merken zijn.’

Jij hebt, financieel gezien, makkelijk praten. Arts en Auto heeft een oplage van 110.000, omdat jullie vereniging zo groot is en alle leden het blad gratis krijgen. Voor jou geen zorgen over dalende oplagecijfers.
‘Dat klopt, ik geef leiding aan een groot blad, niet bepaald het Jachthondenverenigingsblaadje. Ik ben me terdege bewust van deze luxe, wat overigens niet wil zeggen dat ik met geld kan smijten. Mijn blad is gelukkig wel volstrekt onafhankelijk, dankzij een keurig redactiestatuut van de NVJ, maar dat neemt niet weg dat ik wel een bestuur boven me heb, dat oplet of wij het geld niet aan Maserati’s besteden.
En dan zijn er de lezers, die veel en vaak van zich laten horen. Over bepaalde rubrieken bijvoorbeeld, die ze niks vinden. Over het lettertype van de best gelezen rubriek “Afscheid” (over overleden leden) dat ze te klein vinden, over de kleine advertenties ‘Ledemaatjes’ geheten, waarin huizen, auto’s en andere zaken te koop gevraagd of aangeboden worden. Die willen ze per se in het blad houden, ook al staan ze inmiddels op internet. Dat kost me elke maand maar liefst twaalf pagina’s, gewoon Albert Heijn-prikbord, zal ik maar zeggen. Je kunt wel willen restylen, maar dat mag nooit ten koste gaan van je trouwe doelgroep, waarvan een deel al gepensioneerd is.’

Je vindt dat de NVJ meer aan de weg moet timmeren. Hoe zie je dat?
‘Dat wij ons, gevraagd en ongevraagd, laten zien en horen. Toen journalist Rena Netjes vorig jaar in Egypte werd veroordeeld tot een celstraf van tien jaar, hebben we onmiddellijk actie ondernomen richting de Egyptische ambassade in Den Haag. Eerst twitteren, later met spandoeken voor de deur en nog later ben ik bij hen op bezoek geweest. Ik zou me kunnen voorstellen dat ik me ook persoonlijk meld bij De Telegraaf, waar grote onrust heerst nu de directie ingrijpende plannen op de redactie wil doorvoeren, als gevolg waarvan hoofdredacteur Sjuul Paradijs is opgestapt. En dan dus gesprekken met hoofdredacteuren over de betaling van freelancers. Marjan-de-actievoerster-met-spandoek is weer helemaal terug. De verf laat ik dit keer thuis, wees gerust.’

Je zei dat je maar drie jaar voorzitter van de NVJ wilt blijven. Wat is je volgende carrière-stap?
‘Ik dacht aan de vakbeweging of de politiek, maar na drie weken NVJ wist ik al: geen vakbond voor mij. Ook geen politiek, want dat is nog veel erger, dat lijkt me een enorme slangenkuil, daar gaat Marjan dood. Dus wat dan? Misschien hoofdredacteur van een regionale krant? Als Brabantse denk ik dan aan het Brabants Dagblad. Of een opinieblad? Vrij Nederland. Daar zitten ze vast niet op dit tijdschriftenmeisje te wachten, maar een mens moet groots durven denken.’

Marjan Enzlin (49) werd op 14 juni 2014 benoemd tot voorzitter van de NVJ. Zij is hoofdredacteur van het maandblad Arts en Auto. Daarvoor werkte ze onder andere als hoofdredacteur bij de tijdschriften Bijzijn en Mednet en was ze psychiatrisch verpleegkundige. Zij is getrouwd, heeft twee kinderen, van 14 en 18 jaar, en woont in de Bommelerwaard.

1 reactie

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. nico drok, 15 juli 2015, 13:05

    Mooi interview. Met deze voorzitter is er kans op een frisse wind.

    Klein, maar hardnekkig misverstand: de opleidingen journalistiek in Nederland kennen al meer dan dertig jaar een numerus fixus, waardoor jaarlijks honderden jonge mensen ernstig moesten worden teleurgesteld. Het eigen stoepje blijft dus wel degelijk redelijk schoon.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.