website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Directeur Persgroep Jan van Dun over freelancers als sluitpost: ‘Het kan niet anders’

Tara Lewis — Geplaatst in hah op dinsdag 12 december 2017, 14:00

Actueel De Persgroep reorganiseerde begin dit jaar 152 huis-aan-huisbladen. Een paar eindredacteuren werden content coördinator. De rest vloog eruit. Voor maximaal 10 cent per woord schrijven freelancers nu de kolommen vol. Ze zijn daarmee de sluitpost van de begroting, erkent directeur Jan van Dun. Hij wil uitleggen dat het echt niet anders kan. Oude tijden keren niet meer terug.

Als directeur local media is Jan van Dun verantwoordelijk voor de 152 huis-aan-huistitels van De Persgroep. Bij zijn aantreden in 2015 viel hem op dat eindredacteuren vooral bezig waren met wat intern ‘vakken vullen’ wordt genoemd ‘Ik zag op de redactie veel knippen en plakken. In het systeem dat we van Wegener geërfd hadden waren mensen bezig met het blind verzamelen van content. Ik noem dat het technische gedeelte van de krant, zoals het ombouwen en plaatsen van ingezonden stukken en persberichten. Omdat het aantal te vullen pagina’s per week niet te voorspellen was wist ook niemand precies hoeveel er gemaakt moest worden. De eindredacteuren kwamen niet meer aan journalistiek toe, zaten vooral op de redactie en schreven soms maar één verhaal per maand.’

Daarnaast was duidelijk dat de kranten er financieel erbarmelijk voorstonden. ‘De uitgaven stonden niet in relatie tot wat er binnenkwam. Vanaf 2008 daalden de inkomsten uit advertenties van de kranten elk jaar met grofweg 20 procent. Inmiddels is dat afgezwakt, maar de nationale prognose voor 2018 is nog steeds een daling van 10 tot 11 procent. Ondertussen was er lang niets veranderd, waardoor nog steeds eenzelfde aantal mensen op de redactie zat.’

Ook de financieel expert die door de ondernemingsraad van De Persgroep werd ingehuurd constateerde dat er subiet kosten moesten worden bespaard. Daarom maakte Van Dun afgelopen februari bekend dat de functie van eindredacteur voor de huis-aan-huiskranten zou komen te vervallen. Voor 80 procent van de in totaal 115 mensen betekende dat een nieuwe baan. In overleg met de NVJ werd voor hen een sociaal plan opgesteld dat volgens ambtelijk secretaris Wil Monsieurs van De Persgroep ‘klonk als een klok’.

Ondertussen zijn 23 voormalige eindredacteuren aangebleven als content coördinator. Zij ‘vullen’ de kranten volgens een vaste bladformule en maken daarbij gebruik van de inzet van freelancers. Van Dun: ‘Van tevoren heb ik samen met de hoofdredacteuren een inhoudelijk format bepaald met elementen die terug moeten komen in de ideale krant. Daarin zitten een aantal vaste rubrieken, een agenda, lokale sport en content vanuit de gemeenschap. En wat door de lezers zeer geapprecieerd wordt: een puzzel.’

De kranten kregen elk een eigen bladformule, op basis van het profiel van de stad. Daarin werd ook een vast aantal redactionele pagina’s bepaald. ‘Een van de belangrijkste veranderingen die ik heb doorgevoerd is dat in die formule een strikte eis zit van het aantal unieke artikelen dat door correspondenten moet worden aangeleverd, variërend van vijf tot acht. Ook is het redactiepercentage van 25 procent onder Wegener opgetrokken naar gemiddeld 33 procent.’

Op die manier moesten de kranten meer inhoudelijk én relevanter worden, benadrukt hij. ‘Ik krijg niet uitgelegd dat het altijd mijn bedoeling is geweest om ervoor te zorgen dat we betere kranten gingen maken. Ik kan je verzekeren dat het heel “heavy” en ingrijpend is om te beslissen dat je in één keer alle redacteuren ontslaat. Daar is stevig over gediscussieerd en niemand werd er blij van. Maar niets was veel erger.’

Dit was volgens hem de enige manier om het voortbestaan van de titels te waarborgen. ‘Hier was geen sprake van winstoptimalisatie. Wij geloven in de regio maar uitgeverijen hebben het zwaar. Het drukken en verspreiden wordt duurder en de omzet blijft teruglopen. Je ziet kranten omvallen, daar wordt gewoon de stekker uitgetrokken. Ik krijg wekelijks kranten aangeboden die het niet meer kunnen bolwerken.’ Daarvan kocht hij er de afgelopen twee jaar twaalf. ‘Dat zijn echt geen lokale kneusjes maar stuk voor stuk goede titels en mooie kranten die op de ouderwetse manier door de ­“local hero” gemaakt worden. Sommigen zeggen, neem mijn mensen over, dan krijg je de titel erbij. De laatste krant waar ik mee sprak bestond al 67 jaar.’ Ook Monsieurs van de OR erkent dat de ingreep noodzakelijk was. ‘Er moest wat gebeuren. Van Dun heeft echt geknokt om de titels overeind te houden.’

De titels bleven weliswaar behouden, maar in de nieuwe functie van content coördinator is volstrekt geen ruimte meer om zelf verhalen te maken of op pad te gaan. Van Dun: ‘Het klopt dat het geen journalistieke functie meer is. Het gaat voornamelijk om het technische aspect van de pagina’s vullen. Maar als ik voorheen hoorde dat journalisten zichzelf vakkenvullers noemden en nimmer aan schrijven toekwamen, dan gaat het ergens fout. In plaats daarvan werken nu wekelijks 600 betaalde journalisten mee aan onze kranten. Dat is meer dan vroeger.’

Voor de helft van de titels is de coör­dinerende rol uitbesteed aan een mediabureau, die de krant volgens de bladformule van content voorziet. In totaal zijn er drie ‘clustermanagers’ voor de regio’s West, Zuid en Oost die wekelijks per krant in de gaten houden of aan de bladformule en het aantal unieke stukken wordt voldaan. ‘Daarin ligt de focus nu nog op de externe bureaus waar we mee werken. Inmiddels hebben we op die manier al afscheid genomen van een partij waarmee we in het oosten werkten, omdat we constateerden dat ze te weinig unieke artikelen publiceerden.’

In de praktijk blijkt dat deze bureaus soms tarieven betalen die beduidend lager zijn dan het reguliere huis-aan-huisminimum van 10 cent per woord. Volgens een tarievenlijst, die Villamedia in het bezit heeft, komt dit soms neer op 5 cent per woord. ‘In principe hebben de bureaus van ons doorgekregen wat ze behoren te betalen, namelijk volgens dezelfde tarieven die reeds afgesproken zijn. Het is niet de bedoeling dat zij daar verder van afpingelen, maar daar hebben we niet altijd zicht op.’

Freelance-tarieven
De tarieven voor freelancers die voor het Stadsblad in Den Bosch werken. Het maken van het blad wordt gecoördineerd door een extern mediabureau.

Van Dun erkent dat het voor freelancers eigenlijk niet mogelijk is om van dergelijke tarieven rond te komen. ‘Wat dat betreft zal het voor mensen ook nooit de hoofdbron van inkomsten kunnen zijn. Aan de andere kant kunnen wij als uitgever ook niet anders. Als je ons vraagt of we het liefste tien jaar terug in de tijd zouden gaan waarin we journalisten in dienst hadden en goed konden betalen zeggen wij meteen “ja”. Maar dan wel met de omzet van tien jaar geleden.’ Dat voor dit artikel geen freelancers konden worden gevonden die on the record op – bijvoorbeeld - de tarieven in wilden gaan uit angst voor represailles, vindt hij betreurenswaardig. Zuchtend: ‘Dat is helemaal niet de bedoeling natuurlijk.’

Toch wil hij wel een kanttekening plaatsen bij het imago van De Persgroep als slecht betalende opdrachtgever. ‘Je zult in Europa lang moeten zoeken naar een bedrijf dat nog altijd zoveel journalisten in dienst heeft. Wij betalen voor content, die vervolgens digitaal door Facebook en Google wordt doorgeplaatst en waar zij aan verdienen, zonder de verantwoordelijkheid als uitgever te dragen. Dat is nu eenmaal hoe de situatie nu is. Wij zijn een gezond bedrijf omdát wij ons hierop aanpassen.’

Middelen om de concurrentie te lijf te gaan zijn de 21 stedelijke edities van de website In de Buurt en Reclamefolder.nl. ‘Met In de Buurt, waarop lokale nieuwtjes en evenementen staan, bereiken we een publiek wat geen huis-aan-huiskrant meer leest. Hierdoor kunnen we adverteerders een steeds meer volledige dekkingsgraad bieden.’ Datzelfde geldt voor Reclamefolder.nl, waarin aanbiedingen van winkels digitaal te vinden zijn. ‘Ik wil naar een hybride model waarin advertenties zowel in de weekkranten als op onze digitale platforms geplaatst worden. Dat is het toekomstige verdienmodel van huis-aan-huisbladen.’

2 reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. Jacqueline W, 21 december 2017, 17:17

    Die tarieven zijn te gek voor woorden. Het gaat hier wel om je ‘core business’, de inbreng van de journalisten is essentieel. Anders zou je de hele huis-aan-huiskrant wel kunnen opheffen. En ik weet dat hah-bladen gelezen worden, vooropgesteld dat ze de lezers bereiken. Daar schort nog wel het een en ander aan. De distributie deugt dus niet. Waarom niet via winkeliers verspreiden? En desnoods de lezers een klein bedrag laten betalen? Mensen zijn daar meer toe bereid dan vaak gedacht wordt, zeker voor een papieren krant, maar ook online voor bepaalde artikelen. Kom uit die doos, heren van de Persgroep (zijn daar eigenlijk ook dames?)!

  2. 2. Jan Everhard, 28 december 2017, 15:06

    Jan van Dun ziet Huis aan huis kranten als advertentiebladen waarin ook nog wat redactionele ‘waar’ geplaatst moet worden. Dat hij zijn ‘medewerkers’ maximaal 10 cent per woord betaald maakt hem niets uit. Ze mogen blij zijn dat ze iets mogen schrijven. En dat noemt hij dan werkgelegenheid voor 600 journalisten!? Dit is de meest cynische mededeling die ik in 2017 gelezen heb.