— zaterdag 15 mei 2010, 22:11 | 5 reacties, praat mee

De privacy van Melissa Goede en Jack

Als reden voor zijn aftreden als staatssecretaris van Defensie, noemt Jack de Vries allereerst de ‘voortgaande publicitaire druk’, niet de overspelige verhouding met zijn ondergeschikte, majoor Melissa Goede.  Over die relatie rept hij met geen woord in zijn verklaring van 14 mei, constateert Kees Schaepman.

Het televisieprogramma RTL Boulevard bracht als eerste het nieuws dat leidde tot de politieke ondergang van De Vries.
Hoewel, nieuws?
De innige verstandhouding tussen de staatssecretaris en zijn adjudant was bij Binnenhofwatchers niet onopgemerkt gebleven. Maar over het algemeen is de Nederlandse pers – God zij geloofd – terughoudend met het publiceren over amoureuze escapades van bewindslieden. Pas als er één schaap over de dam is, verkruimelt dat respect voor de privacy ook bij andere media.

In dezelfde week van het demasqué van De Vries, maakte demissionair minister André Rouvoet van Jeugd en Gezin zich ‘enorm boos’ over de ‘schaamteloze Telegraaf’ die een telefoongesprekje voerde met Ruben van Assouw, de enige overlevende van de Tripoli tragedie. ‘Hoe haal je het in je hersens?’ vroeg de voorman van de Christen Unie zich af.
Het is duidelijk dat aan Rouvoet geen journalist verloren is gegaan. Ik bedoel: je belt als verslaggever de arts van een jochie dat wereldwijd in het nieuws is en, verrassing, die man geeft zijn mobiele telefoon aan zijn patiëntje (althans: volgens De Telegraaf). Je moet wel zéér gewetensvol (en geen beste verslaggever) zijn als je dan de verbinding verbreekt.

Blijft natuurlijk de vraag of je vervolgens over zo’n gesprekje moet publiceren. De Telegraaf besloot dat te doen ‘omdat Ruben symbool van leven is in deze enorme tragedie’. Een eerbiedwaardig motief. En ongetwijfeld zijn er mensen die hun lijfblad willen geloven.

De hoofdredactie van De Telegraaf bracht, net als De Vries, na de gewraakte publicatie (talloze verontwaardigde reacties via Twitter en GeenStijl) een verklaring naar buiten. Met enige welwillendheid kan je die tekst als excuus aan de lezers (niet aan Ruben!) opvatten: ‘Het spijt ons dat er onder onze lezers het gevoel is ontstaan dat De Telegraaf onzorgvuldig heeft gehandeld’. Voor de gezond-verstand-krant is dat heel diep door het stof.

De verontwaardiging over de handelwijze van De Telegraaf werd breed uitgemeten in concurrerende media, die zelf zonder terughoudendheid foto’s en filmopnames van de bewusteloze Ruben in zijn ziekenhuisbed hadden gepubliceerd.

De privacy van Ruben moet beter beschermd worden, zei Ed Kronenberg, secretaris-generaal van Buitenlandse Zaken, in het Radio 1 Journaal.
Maar is bescherming wel mogelijk?
De nieuwsgierigheid van de overheid wordt in ieder geval nog enigszins in toom gehouden door regels en wettelijke bepalingen. Maar wie beschermt ons tegen spittende verslaggevers?
Toegegeven: smaad, belediging en majesteitsschennis zijn verboden en staatsgeheimen mogen niet geschonden worden. Maar processen op basis van de betreffende wetsartikelen worden zelden gevoerd en sporadisch gewonnen. Moderne technische middelen maken het bovendien mogelijk steeds dieper in ieders persoonlijke leven door te dringen. En de mores als het gaat om de vraag wat wel of niet aan de openbaarheid kan worden prijs gegeven, zijn de afgelopen decennia ruimer geworden.
Daar komt bij dat de journalistieke ethiek met name op dit gebied afwijkt van normaal burgermansfatsoen. Een journalist die voor anderen bestemde brieven altijd ongelezen laat, is een sukkel. En wie schroomt een vertrouwelijk rapport per ongeluk in zijn tas te laten vallen, deugt al helemaal niet voor het vak van verslaggever.

Maar opnieuw: de vraag blijft of je wat je hoort en ziet altijd moet publiceren. Wat is het criterium? Fatsoen moet je doen? Helaas lopen de fatsoensopvattingen van media ver uiteen. Ik betwijfel of ik zelf over de liefdesperikelen van de staatssecretaris van Defensie gepubliceerd zou hebben. Dat de privacy van De Vries en Melissa Goede werd geofferd aan de vrijheid om te publiceren, zal ik niettemin in elk gezelschap verdedigen.

En Ruben?

De Raad voor de Journalistiek gaat ervan uit dat ‘de privacy van personen niet verder mag worden aangetast dan in het kader van een open berichtgeving redelijkerwijs nodig is’, concludeert Sanne ten Hove, die de uitspraken van de Raad tussen 1987 en 2003 analyseerde (‘Grenzen in de journalistiek’).
Dat geeft nogal wat ruimte aan journalisten.
‘Wie zich beroept op bescherming van de privacy moet daar argumenten voor aandragen, bijvoorbeeld door te bewijzen dat hij nadeel heeft ondervonden van een publicatie’, aldus Ten Hove.
Dat geeft nog meer ruimte – de bewijsvoering wordt overgelaten aan de slachtoffers.
Maar Ten Hove merkte in 2003 ook op dat er sprake was van een accentverschuiving: de Raad kreeg steeds meer oog voor de bescherming van de privacy van personen, ook als dat ten koste van de persvrijheid ging.

Nog niet zo lang geleden heeft de Raad voorzichtig de mogelijkheid geopend om ook als er geen klacht is ingediend uitspraken te doen.
Nu heeft vrijwel de hele Nederlandse pers (uitgezonderd de radio) een bewusteloos weesjongetje in beeld gebracht. Het zou goed zijn, ook voor het gezag van de Raad zelf, als over die aanstekelijke publicatiedrift een degelijk gemotiveerde uitspraak komt.

Kees Schaepman is freelance journalist

Bekijk meer van

Praat mee

5 reacties

Kees Cornelder, 16 mei 2010, 01:02

Het woord ‘fatsoen’ - helaas gegijzeld door Zeeuwse polderjongen JPB - staat in de kern voor het geheel van gedragingen (de factor ‘inborst’ laat ik gevoegelijk maar even buiten beschouwing) die berust om dit simpele gegeven: wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.
Waarmee - hoop ik, maar ik ben hier langzamerhand niet meer zeker van - de casus van berichtgeving over een ernstig gewond 9-jarige jongetje die in een klap wees werd, in het enige relevante perspectief heb geplaatst.

dr. A.Frankenstein, 16 mei 2010, 13:59

Wat was de reactie van Rouvoet op het gedrag van Jack the Wipper: hoe haalt hij het in zijn hersenen?? Nee hoor, dat is een prive zaak.

Ron Reiziger, 16 mei 2010, 22:35

Ik geloof er geen hout van dat een verslaggever van de Volkskrant of NRC, als die op dezelfde manier Ruben aan de lijn had gekregen, niet gepubliceerd zou hebben.
Over rampenberichtgeving gesproken: waar eens echt een einde aan zou moeten worden gemaakt zijn die standaard non-items op tv (en dito alinea’s in de krant), waarbij Balkenende meldt dat hij ‘diep geschokt’is en ‘met de nabestaanden meeleeft’.
Waarom is dat toch altijd nieuws? Mijn moeder is ook diep geschokt en dat wil niemand weten.
‘Koningin Beatrix is diep geschokt, aldus een woordvoerder van de Rijksvoorlichtingsdienst.’
Onpersoonlijker dan dat kan het toch haast niet? Maar veel media melden het toch maar even. Want het volk wil weten dat de koningin met het volk meeleeft, ook als dat gezegd wordt in een standaard persberichtje dat getypt is door een ambtenaar achter een bureau in een Haags kantoorgebouw. Ik zou denken: als de koningin diep geschokt is, mag ze dat zelf even komen vertellen op de tv.
Misschien aardig om daar eens een item aan te wijten: aan het obligate in berichtgeving bij rampen.

C R, 19 mei 2010, 13:55

Beste Kees,
In een opinieartikel over (notabene) privacy zet je de achternaam van Ruben voluit neer. Tot nu toe wist ik die (gelukkig) niet. Over respect gesproken. Schande! Gelijk weghalen.
C.Robbe

Menno van den Bos, 25 mei 2010, 13:25

Meneer Schaepman,

ik ben het met u eens dat je als journalist wel érg sterk in je ethische schoenen moet staan wil je ophangen als je Ruben aan de lijn krijgt. U gaat echter voorbij aan het feit dat de Telegraaf er ook voor had kunnen kiezen om de uitspraken van Ruben níet te publiceren, of op zijn minst niet geparafraseerd. Mijns inziens is er geen excuus voor het bekendmaken van de dingen die een jongen van 9 (!) die mentaal en fysiek in de kreukels ligt zegt.

Overigens vind ik het schijnheilig om te zeggen dat zijn naam ‘toch al in de publiciteit was gekomen’. Net Paul Witteman, die zich in zijn talkshow met Jeroen verdedigde voor het uitzenden van de beelden van Ruben: “het is overal al uitgezonden”. Je kan er ook gewoon zelf voor kiezen om het niet te doen. Dat is inderdaad een persoonlijke afweging. Maar gebruik niet dat soort drogredeneringen.

Mvg,

Menno van den Bos

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.