website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

De cover als daad van verzet: Edel Rodriguez ageert tegen ‘de waanzin’ van Trump

Linda Nab — Geplaatst op donderdag 7 december 2017, 10:37

Interview Hij maakte de meest in het oog springende Donald Trump-covers van het afgelopen jaar. Edel Rodriguez, een Cubaans-Amerikaanse kunstenaar die een felle oppositie voert tegen de Amerikaanse president. ‘Er is geen betere manier om dat te doen, dan met een magazine-cover.’

Het jaar van Donald Trump was ook het jaar van Edel Rodriguez. Wellicht zegt zijn naam de meeste mensen weinig, maar de kans is groot dat ze het werk van deze van oorsprong Cubaanse illustrator wel degelijk kennen. Het smeltende oranje hoofd van president Donald Trump op de cover van het Amerikaanse TIME Magazine. Trump die met één hand een groot mes in de lucht houdt, met het andere het afgehakte hoofd van het vrijheidsbeeld, op de cover van het Duitse weekblad Der Spiegel. Het zijn beelden waarmee de 46-jarige Rodriguez, als een van Trumps grootste criticasters, het afgelopen jaar wereldfaam heeft verkregen.

De belofte die rondzong toen Donald Trump tot president werd verkozen, dat er gouden tijden zouden aanbreken voor kunstenaars – want materiaal in overvloed – lijkt te zijn uitgekomen.
‘Ik zou het geen gouden tijden willen noemen. Niet eens een beetje. De wereld zit vol met dictators en kwaadwillende mensen. Dat ik mijn werk aan ze wijdt, wil nog niet zeggen dat ze me inspireren. Het is meer dat ze me van een missie voorzien. De dingen die Trump doet en zegt, zijn zo verkeerd, dat mensen er vaak geen woorden voor hebben, ze zijn letterlijk sprakeloos. Ik denk dat kunstenaars een rol spelen om die mensen een stem te geven. Dat is wat er nu gebeurt. Maar nee, inspiratie zou ik het niet willen noemen. Het is gewoon niet de manier waarop je geïnspireerd wil worden.’

Je werk ging het afgelopen jaar wereldwijd viraal. Heeft dat je verrast?
‘De impact die de eerste covers hadden, heeft me wel verrast. Wat mijn werk onderscheidend maakt, denk ik, is dat ik dezelfde stevige taal gebruik als Trump. Ik maak geen grappige dingen, geen karikaturen of iets dergelijks. Ik ben net zo fel als hij, ik heb ook die straatvechtersmentaliteit. Ik denk dat dat de aandacht heeft getrokken. Ik weet dat veel mensen zeggen: verlaag je niet tot zijn niveau – Amerikanen hebben nogal de neiging om zich als pacifist op te stellen. Om dingen te accepteren zoals ze zijn, en er niet tegen te vechten. Ik ben niet zo, nooit geweest ook. Mijn vader zei altijd: “als iemand je slaat, sla je harder terug” en “als je iemand een dreun verkoopt, zorg dan dat het pijn doet”. Dat heb ik ter harte genomen. Ik blijf niet stil aan de kant staan als iemand er genoegen in schept te pesten en beledigen.’

Je bent zelf een immigrant – een doelwit van Trump. Je kwam met je familie vanuit Cuba naar Amerika toen je 9 jaar oud was. In hoeverre is wat je nu doet een persoonlijke missie voor je?
‘Het is allemaal heel persoonlijk. Het is de belangrijkste reden waarom ik het doe. Ik vind dat Amerika immigranten zou moeten blijven verwelkomen. Immigranten hebben Amerika gemaakt tot wat het vandaag is. Daarnaast maakt het feit dat ik ben opgegroeid in een dictatuur, dat ik dat nooit meer wil meemaken. Ik vind dat veel mensen nogal relaxed doen over Trump. Ik ben niet relaxed. Ik vind het niet grappig. Want ik heb het eerder gezien, en ik wil daar niet naar terug. Natuurlijk; we hebben hier nog altijd een democratisch systeem. Maar Trump heeft trekjes van een dictator, en hij verbergt ze niet. Ik denk dat hij een monster zou zijn, als hij de absolute macht had.’

Wanneer begon je Trump te tekenen?
‘Al vrij vroeg, toen hij zich kandidaat stelde voor de Republikeinse voorverkiezingen een jaar of twee geleden. Ik dacht meteen: dit wordt een probleem. De racistische opmerkingen die hij maakte, het bespotten van mensen met een beperking, het in twijfel trekken van de democratie; ik geloofde mijn oren niet. Wat me daadwerkelijk op scherp zette, was het moment waarop hij de republikeinse senator John McCain, zijn partijgenot nota bene, schoffeerde door te zeggen dat hij zich geen oorlogsheld mag noemen, omdat hij een krijgsgevangene is geweest Vietnam. Ik heb nog nooit een president een Amerikaanse soldaat belachelijk horen maken, walgelijk vond ik het. Iemand die dat doet, kent geen grenzen. Er is waarschijnlijk niemand die hij níet zou beledigen.

Dat was het moment waarop ik ben gaan tekenen, om mensen te waarschuwen voor wat er recht onder hun neus gaande was. Twee jaar later wil ik ze nog steeds wakker schudden. Trump heeft laten zien dat hij “evil spirited”: is. Ik wil de mensen die op hem hebben gestemd dat dag na dag inwrijven, zodat ze het niet nog eens doen. Zie het maar als een landelijke voorlichtingscampagne.’

Werkt het, denk je?
‘Het is natuurlijk ridicuul om te denken dat ik iedereen in dit land op andere gedachten kan brengen. Sommige mensen hebben inmiddels misschien spijt dat ze voor hem hebben gestemd. Anderen niet – met racisten valt niet te praten, en je hebt altijd mensen die niet willen accepteren dat ze ernaast zitten. Maar de functie van kunst is breder. Ik doe dit ook om een punt in de geschiedenis te markeren. Zodat mensen die over vijftig of honderd jaar naar deze magazine-covers kijken, kunnen zien dat er een sterke oppositie bestond tegen deze waanzin.

Er is overigens geen betere manier om dat te bereiken, dan met een magazine-cover. Mensen bewaren magazines, verzamelen covers. Ze verdwijnen nooit. En magazines hebben – in tegenstelling tot een schilderij in een museum – een heel breed publiek. Er zijn miljoenen exemplaren met mijn illustraties erop in omloop. Je kunt er niet aan ontkomen; ook Trump zelf niet.’

Heeft hij er wel eens een tweet aan gewijd?
‘Ik geloof van niet. Een van zijn zoons twitterde laatst wel over een cover die ik recent heb gemaakt voor TIME magazine, waarop het hoofd van Trump op sloopkogels staat afgebeeld. Hij vond het geweldig om zijn vader op een cover te zien als iemand die Washington sloopt. Want dat is precies wat ze proberen te doen. Hij keert het om en maakt er iets positiefs van. Nee, daar stoor ik me niet aan. Ze mogen ermee doen wat ze willen.’

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Onder illustratoren klinkt soms gemopper dat ze moeite hebben om hun meer progressieve werk aan media te verkopen. Herken je dat?
‘Oh ja. Er zijn altijd redacties die niet willen publiceren. Ik begrijp dat. Kun jij voor elk magazine alles schrijven wat je maar wilt? Nee toch? Je hebt altijd met een hoofdredacteur te maken die een verhaal op de juiste manier wil brengen, met het beeld dat daar het beste bij past. En dat is prima: het is hun territorium. Mijn territorium is het internet; daar kan ik publiceren wat ik wil, wanneer ik het wil. Wat vaak gebeurt, is dat redacties online zien hoeveel respons er op mijn werk komt en het dan willen kopen. Dat is het mooie van het internet. Het heeft ervoor gezorgd dat tijdschriftenmakers wat vaker risico nemen, en aanslaan op iets wat ze een aantal jaar geleden nog aan zich voorbij zouden laten gaan. Het beeld dat ik maakte van Trump die het afgehakte hoofd van het vrijheidsbeeld omhoog houdt, was bijvoorbeeld vrij werk. Ik heb het op mijn Twitter-feed geplaatst en een week later stond het op de cover van Der Spiegel.’

Daar was nogal wat ophef over. Had dit beeld ook op de cover van een Amerikaans blad kunnen staan?

‘Ik denk niet dat er een Amerikaans magazine te vinden is dat het had gepubliceerd. Het vrijheidsbeeld heeft een grote symbolische waarde hier. Het was wekenlang in het nieuws. Er kwamen een hoop verslaggevers naar mijn studio om me te interviewen. En ik kreeg een heleboel boze berichten en verwensingen naar mijn hoofd. Maar dat doet me niets. Ik maak wat ik maak. En iedereen die zegt dat ik geen respect heb voor het vrijheidsbeeld, heeft geen idee wie ik ben en waar ik vandaan kom. Dat beeld betekent veel voor immigranten – ook voor mij – en daar ga ik niet lichtvaardig mee om. Als ik het gebruik, is dat met een reden.’

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Vind je ‘m zelf goed gelukt?
‘Ja, het is mijn favoriete cover. Ik vond het mooi om te zien dat het beeld zo’n sterke uitwerking had op mensen, dat het controverse opriep. De mate waarin een cover is geslaagd kun je naar mijn idee afmeten aan hoeveel er over wordt gediscussieerd. Wat zou de rol van een cover anders moeten zijn? Als een magazine verschijnt, en niemand praat over de cover, zou ik dat als een mislukking beschouwen.’

Je hebt wel eens gezegd dat je Amerika nog steeds een fantastisch land vindt, omdat je niet opgejaagd of opgepakt wordt. Maak je je wel eens zorgen of dat zo blijft?
‘Nee, nooit. Amerika is een gidsland als het gaat om individuele rechten zoals vrijheid. Dagelijks wordt daar het bewijs voor geleverd. We hebben rechtbanken die nee zeggen tegen Trump. We hebben speciaal aanklager Robert Mueller, die het tegen hem opneemt. (Mueller leidt het onderzoek naar verbindingen tussen Russen en het campagneteam van Trump tijdens de verkiezingen, red.) We vechten in onze straten. En er zijn kunstenaars zoals ikzelf, die hem van repliek voorzien. En we kunnen ons werk doen zonder een strobreed in de weg te worden gelegd. Dat maakt dit echt tot een geweldig land.’

Nog drie jaar Trump. Ben je er klaar voor?
‘Haha, zeker. Maar ik deal met de dingen zoals ze komen. Ik denk dat je überhaupt niet al te ver vooruit kunt kijken met Trump aan het roer. We zullen zien hoe het verder gaat. Er wordt me vaak gevraagd waar dit eindigt, wanneer ik stop. En dan zeg ik: niet. Ik ga nergens heen totdat de ander opgeeft of verliest. Zeker wanneer ik weet dat ik het gelijk aan mijn zijde heb. En in dit geval is daar geen twijfel over mogelijk.’

Lees ook: Make Covers Great Again: de meest opvallende Trump-covers volgens Jaap Biemans

Edel Rodriguez (Havana, 1971) is een Cubaans-Amerikaanse kunstenaar/illustrator. Hij kwam met zijn familie naar Amerika toen hij negen jaar oud was. Hij haalde zijn Bachelor of Fine Arts aan het Pratt Institute in New York, en zijn master aan het Hunter College in New York. Al tijdens zijn studie kreeg hij een baan als art director bij het prestigieuze TIME Magazine. In 2008 begon hij voor zichzelf en maakt naast vrij werk, boekillustraties, filmposters en reclameaffiches nog altijd veel tijdschriftencovers voor onder meer TIME en Der Spiegel.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.