Commissariaat: voortgang geboekt bij aanpak grensoverschrijdend gedrag publieke omroepen maar nog lange weg te gaan

Er zijn dus goede ontwikkelingen, maar de aanpak van grensoverschrijdend gedrag moet volgens de toezichthouders verder gaan dan enkel organisatorische wijzigingen. Er moet steviger worden gestuurd op het aanpakken van de “diepere sociale en culturele oorzaken van grensoverschrijdend gedrag”, aldus het Commissariaat.

Meldingen moeten consequent worden opgepakt met een afhandeling en communicatie daarover die vertrouwen bieden aan de melder. Dat is volgens het Commissariaat van groot belang: “Erkenning en nazorg zijn cruciaal om zorg te dragen voor een sociaal veilige cultuur.”

Consequent opvolgen én informeren
De toezichthouder merkt op dat er inmiddels overal wel een meldproces is opgetuigd, maar er nog weinig aandacht lijkt te zijn voor wat ná de melding gebeurt. Zonder adequate behandeling en opvolging is het voor mensen moeilijk vertrouwen te krijgen en houden in het meldproces.

Daarvoor is het ook noodzakelijk dat consistent wordt opgetreden tegen ongewenst gedrag en meldingen niet worden genegeerd (omdat het ‘gedoe’ oplevert) of gerelativeerd (“je moet wel tegen een stootje kunnen”). Een cultuurverandering vereist naast zelfreflectie van het leiderschap ook grotere betrokkenheid van raden van toezicht. Hun rol blijft volgens het CvdM vaak onderbelicht.

CvdM: “Het beoordelen van het functioneren van individuele bestuurders is primair de verantwoordelijkheid van de raad van toezicht. Het is voor het slagen van de cultuurverandering daarnaast echter essentieel om vast te stellen of er voldoende vertrouwen is in het zittende leiderschap. We stellen echter vast dat weinig omroepen zich expliciet uitlaten over de vraag in hoeverre sprake is van draagvlak voor het zittend leiderschap en diegenen die dat wel doen laten zich niet uit over hoe dat is vastgesteld.”

Openheid
Soms resulteert een melding van grensoverschrijdend gedrag in een einde dienstverband. Het Commissariaat constateert dat omroepen het lastig vinden om transparant te zijn over hun beweegredenen, omdat hiermee mogelijk de privacy van de betrokken persoon wordt geschaad.

“Het is voor het behoud van vertrouwen in de cultuurverandering van belang dat besturen en raden van toezicht ook in dit soort gevallen zo transparant mogelijk zijn over hun afwegingen. Als informatie niet kan worden gedeeld is van belang dat duidelijk wordt gemaakt waarom bepaalde informatie niet kan worden gedeeld. Daarmee wordt gezorgd dat medewerkers vertrouwen houden in het proces.”

Hilversum moet inderdaad meer doen om die structurele cultuurverandering te bewerkstelligen, zegt ook Mariëtte Hamer, de regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Zij spreekt vandaag met OCW-minister Eppo Bruins. De minster maakt eenmalig 3,6 miljoen euro vrij voor het verbeteren van sociale veiligheid bij de landelijke publieke omroepen.

Hoewel nieuwe meldingen ook volgens Hamer aantoont dat werknemers zich vaker durven uit te spreken, ondermijnen deze meldingen tegelijk het vertrouwen in bestuurders en toezichthouders. Niet iedereen gelooft dat het ooit echt veilig zal worden, constateert Hamer.

Geen quick fixes
Het Commissariaat schrijft dat de cultuuromslag een complex en intensief proces is, waarvoor geen quick fixes bestaan. Tegelijk tast grensoverschrijdend gedrag de journalistieke kwaliteit en creativiteit van medewerkers en het vertrouwen van het publiek in de (geloofwaardigheid van de) publieke omroep aan, stelt de toezichthouder.

“Over de urgentie van de cultuurverandering kan daarom geen discussie bestaan. Een cultuurverandering vraagt een lange adem, goed doordachte combinatie van interventies die samen de grondoorzaken van ongewenst gedrag wegnemen en vraagt bovenal consistent voorbeeldgedrag en het verbeteren van de kwaliteit van leiderschap”, aldus het Commissariaat. CvdM: Voortgang opvolging rapport van de Onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen door de landelijke publieke omroepen