Column Kim van Keken: Het is een wonder dat ik het zo lang als freelancer heb volgehouden

Mijn allereerste freelanceopdracht ging over de groene revolutie die stilletjes naar de achtergrond was verdwenen in Den Haag. De hoofdredacteur was enthousiast over het stuk. Maar toen viel het kabinet op 23 april 2012 en ging de actualiteit even voor. Terecht natuurlijk. 

Alleen wilde het blad het verhaal helemaal niet meer. Het was niet meer zo relevant, zei de hoofdredacteur ineens. Coulant streek hij zijn hand over het hart en bood mij aan om het artikel aan een ander medium te slijten. Hij deed er nog wat suggesties voor titels bij.

De paniek op de burelen van het net geopende Bureau van Keken was groot. Twee weken werk. Zo door de wc. Journalisten die ik raadpleegde adviseerden mij het erbij te laten. Een goede opdrachtgever bij een landelijk medium vind je niet zomaar, redeneerden zij. Een vriend die niet uit de journalistiek kwam adviseerde mij wel gewoon een factuur te sturen. 

En zo geschiedde. Bij mijn factuur, 1.485 euro, stuurde ik een begeleidende mail naar de hoofdredacteur. ‘Ik heb mij aan de afspraken gehouden en het verhaal keurig ingeleverd. Op 20 april mailde je mij nog dat het een ‘goed’ verhaal was. Dat kan een paar dagen niet anders zijn. Daar doet de val van het kabinet niets aan af.’ Ik kreeg een kort mailtje terug: ‘Ik maak het in orde.’ Dat was in 2012. Jaren later, en een paar hoofdredacteuren verder, mocht ik weer schrijven voor het blad.

Welkom in de wereld van de freelancer, die bestaat uit een permanente balans zoeken tussen je zaak verdedigen en de opdrachtgevers, waarvan er door machtsconcentratie steeds minder van overblijven, te vriend houden. Iedere zelfstandige in de journalistiek kan talloze voorbeelden noemen van lakse en onnadenkende opdrachtgevers. 

Het idee dat wordt afgewezen en een paar weken later - geschreven door een vaste medewerker - in de krant staat. Het blad dat schulden heeft en doodleuk zegt dat mensen in vaste dienst nou eenmaal eerst hun salaris moeten krijgen. De chef die je vraagt te herschrijven en een andere chef die wéér iets anders wil. Een afgesproken stuk van 1.500 woorden dat door een onhandige planning wordt gehalveerd waardoor je nog maar 750 woorden betaald krijgt. 

Tarieven die eenzijdig worden verlaagd. Wurgcontracten die terwijl je al een paar weken bezig bent met de opdracht door je strot worden geduwd. Het verhaal dat volgens afspraak weken geleden is gestuurd, maar dat nu - vandaag nog! - om moet worden gegooid. Sowieso ingeleverde stukken waar heel lang geen antwoord op komt. Chefs die überhaupt nooit meer terugmailen. En de angst dat die nieuwe hoofdredacteur je niet ziet zitten.

Het is eigenlijk een wonder dat ik, een journalist met het imposter syndroom (ooit gaat iemand zeggen dat ik niet geschikt ben voor de journalistiek) het zo lang als freelancer heb uitgehouden. De vrijheid is natuurlijk ook fantastisch. Ik heb de mooiste projecten mogen doen en ontzettend veel leuke mensen bij allerlei media ontmoet. De laatste jaren had ik de mazzel dat ik fantastische opdrachtgevers als De Groene Amsterdammer en Villamedia had. Maar nu is het tijd voor iets nieuws: over anderhalve week verschijn ik met de bammetjes onder mijn arm onder een systeemplafond.

Dan zal ik mij wellicht druk maken over zaken als een onregelmatigheidstoeslag, geen idee of ik dat krijg eigenlijk, of een thuiswerkvergoeding. Maar ik beloof oog te houden voor de freelancersscène. En ik hoop dat meer mensen in vaste dienst dat zullen doen.