website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Chris Klomp over een dag livebloggen bij het AD: ‘Er is iets gebeurd in een tram’

Chris Klomp — Geplaatst op dinsdag 2 april 2019, 11:00

Verzamelde pers na aanslag in Utrechtse tram

Verzamelde pers na aanslag in Utrechtse tram - © Robin van Lonkhuijsen | ANP

Praktijk Hoe hou je een liveblog over een aanslag bij als een vloedgolf aan informatie je kant op stroomt? Welke valkuilen liggen er? Hoe voorkom je blunders? Wat gaat er fout? Maar ook: hoe hou je het hoofd koel in de chaos? Chris Klomp over een dag livebloggen bij het AD.

Het is maandag 18 maart, een nieuwsdag als alle andere. Ik installeer mij om 08.00 uur aan de centrale tafel van de nieuwsdesk in Rotterdam om voor het Algemeen Dagblad het nieuws in binnen- en buitenland te volgen. De ‘vroege diender’ is dan al twee uur bezig vanuit huis, hij heeft de nachtdienst overgenomen. Een uur voor mij hebben de chef van dienst en een collega hun plek aan de nieuwsdesk ingenomen. Er heerst rust en langzaam druppelen collega’s binnen, maar rond een uur of elf in de ochtend komt de redactie door een melding van een schiet­partij in Utrecht ineens vol in beweging. Er is iets gebeurd in een tram.

Hoewel een dergelijke melding iedereen in beweging zet, heerst er ook rust. We weten immers nog weinig van het voorval. Er is geen reden tot paniek, hoe erg ook; schietpartijen komen vaker voor. De regioredactie in Utrecht gaat op pad en er wordt voorzichtig een regionaal liveblog gestart, die wel meteen een prominente plek krijgt op de landelijke site van het AD.

Dan stromen er verontrustende berichten binnen via de persbureaus en van verslaggevers ter plaatse. Drie traumahelikopters stijgen op, het zou gaan om meerdere slacht­offers, er worden mensen gereanimeerd en speciale eenheden van de politie zijn onderweg. Het woord terreur valt.

Dat is het signaal voor overleg op de centrale redactie. Moeten we de regie niet overnemen? Laten we dit bij de regio? Een vraag die altijd opduikt als incidenten groter lijken dan in eerste instantie gedacht. De centrale redactie heeft immers een beter ‘helikopterzicht’ en kan op een andere manier coördineren en aansturen.

De beslissing wordt uiteindelijk snel gemaakt. Landelijk neemt de regie over. Meer verslaggevers vliegen uit, redacteuren van de videoredactie gaan ter plaatse en er wordt een groepsapp gemaakt om informatie snel bij iedereen te krijgen. Ik krijg de opdracht een nieuw liveblog op te starten. Vanaf dat moment staat de groepsapp niet meer stil. Zeker twintig journalisten zitten op de zaak. De bezoekcijfers van de site schieten per minuut omhoog.

We willen de lezer snel op de hoogte brengen, maar er zit ook een valkuil in. Journalistiek is geen doorgeefluik zonder filter. De informatie moet kloppen en dat kan in de hectiek verkeerd gaan.

Er duikt een foto op van een lichaam onder een laken. We zien wat we zien, maar we hebben geen bevestiging, dus we gaan niet hard roepen dat er daadwerkelijk een dodelijk slachtoffer valt te betreuren. Maar wat te doen met de foto zelf? Na overleg met de hoofdredactie besluiten we om het beeld wel in het liveblog te zetten, maar niet als hoofdfoto op de site. Er is teveel onduidelijk en de foto is confronterend.

Meer filmpjes duiken op. We zien beelden van een actie van speciale eenheden van de politie, maar we zien ook sneeuw op de beelden. Sneeuw? Vandaag? Dat lijkt ons niet te kunnen kloppen, dus we negeren de beelden. Een foto verschijnt in mijn mailbox. Volgens de afzender is te zien dat de ‘dader’ in een soort Rambo-pak naast de tram staat. We kijken en zien een lid van een speciale antiterreureenheid. Ook deze foto negeren we.

En zo is het voortdurend schakelen en checken. Getuigen spreken van vier mannen die betrokken zijn bij het schietincident. Opnieuw zonder bevestiging. Melden we dat? We schrijven de verklaring toe aan de getuigen en brengen het niet als vaststaand feit, daarvoor ontbreekt het aan betrouwbare informatie.

Nog een dilemma. Verslaggevers geven aan waar de speciale eenheden van de politie een actie voorbereiden. Lastig. De aanwezigheid van zwaar bewapende mannen in het straatbeeld gaat niet onopgemerkt voorbij, je moet er iets over zeggen, maar je moet er ook rekening mee houden dat een dader meeleest. We publiceren heel spaarzaam beelden van de eenheden en proberen geen gevoelige informatie weg te geven over op handen zijnde acties. 

Dan is er ineens een video van een man die wordt gearresteerd. Maar wat zien we? Normale agenten die iemand relatief rustig tegen de grond werken. Als het de dader zou zijn, waarom is er dan geen speciale eenheid in de buurt? Dit kan niet de dader van de aanslag zijn. En zo brengen we het ook niet. Later komt de melding dat er een man is gearresteerd omdat hij de aanwijzingen van de politie niet wilde opvolgen.

Maar er gaat ook iets fout. Zusterkrant Het Parool meldt dat de dader tijdens of vlak na het schieten ‘Allahoe Akbar’ zou hebben geroepen. Een lastige. Het Parool is onderdeel van de Persgroep en we werken samen. Ze zijn betrouwbaar, maar we realiseren ons ook dat deze verklaringen een grote impact hebben. En we hebben geen bevestiging.

Toch plaats ik de verklaring van de getuigen. Er ontstaat discussie op de werkvloer. Weten we wel zeker dat dit klopt? Andere media maken er geen melding van. Niet iets om je door te laten leiden, maar het is wel raar. We krijgen geen bevestiging. Uiteindelijk haal ik het voor dat moment weer weg. Is dat een juiste beslissing? Moeten we niet gewoon alles melden? Wat ons betreft niet, journalistiek is niet alle informatie rondpompen, zeker niet als het zo ontzettend belangrijk kan zijn. En zeker niet als het later met bevestiging wel gebracht kan worden.

Een zelfde probleem doet zich voor als er een briefje wordt gevonden in de auto waar de dader kort na het incident mee heeft gereden. Een verslaggever vraagt een getuige wat er op het briefje staat. Maar de getuige is terughoudend. Er zou iets van ‘Allah’ op staan. Maar van wie is het briefje? De vluchtauto is niet van de dader zelf. Was het een briefje van de eigenaar van de auto? En in welke context wordt het woord ‘Allah’ gebruikt? Lastige keuzes om snel te maken. Ook deze melding parkeren we even.

Als journalist probeer je een zo getrouw mogelijk beeld te schetsen. Dat is lastig als je voortdurend conflicterende informatie krijgt. Er komen berichten binnen die wijzen op terreur, maar er is ook informatie over een doorgesnoven man met een strafblad die zich mogelijk schuldig heeft gemaakt aan eerwraak. De politie zwijgt over het motief. We moeten het simpel doen met verklaringen die tegenstrijdig zijn. In de wetenschap dat ook een breed scala aan motieven de oorzaak kunnen zijn van deze aanslag.

In de nasleep van de aanslag doemt nog een ander vraagstuk op. Hoe noemen we de verdachte? De politie komt met de naam Gökmen Tanis. Andere media gaan uiteindelijk over op Gökmen T. Hij is immers verdachte. Maar is dat niet hypocriet? We hebben immers talloze verhalen met de volledige achternaam online staan. Lezers kunnen dat zo opzoeken. In dit geval laten we de achternaam toch volledig staan. Lezers zijn niet gek.

Journalisten krijgen nog wel eens het verwijt dat ze te hijgerig zijn en gericht op sensatie. Feit is echter dat we wel degelijk nadenken en overleggen. Over wat we brengen, hoe de toon is en welke impact verkeerde informatie kan hebben.

Gaat dat wel eens fout? Jazeker, maar we werken er hard aan om dat te voorkomen.

Chris Klomp is freelance journalist. Hij begon als stadsverslaggever en werkte daarna als rechtbankverslaggever voor regionale en landelijke media. Vanaf 2010 was hij correspondent Noord-Nederland voor het Algemeen Dagblad en vanaf 2015 is hij werkzaam als nieuwsverslaggever op de landelijke redactie van het AD.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.