Chiem Balduk (27) wordt de tweede NOS-correspondent in Berlijn: ‘Ik ging er vanuit dat dat voor mijn dertigste niet zou gebeuren’

Een jaar of tien geleden wist Chiem Balduk (27) wel dat de journalistiek hem lag, maar aan ’t einde van zijn middelbare schoolcarrière was de vraag: maar hoe dan? Zijn voorkeur lag bij de School voor Journalistiek in Utrecht. Maar indertijd hadden SvJ-studenten een dagtaak aan het smalen op Twitter over hoe slecht ze hun opleiding wel niet vonden.

In een e-mail aan de publieksservice van de NOS vroeg hij om advies. ‘Een voorlichter mailde terug dat ik HBO Journalistiek kon gaan doen, maar ook aan de universiteit communicatie, politicologie, geschiedenis, et cetera kan studeren.’

Eigenlijk, zegt hij nu, tien jaar later, ‘heb ik gewoon heel goed geluisterd naar die tip.’ Nadien heeft hij de woordvoerder - die inmiddels niet meer bij de NOS werkt - nog bedankt voor het goede advies.

Midden- en Oost-Europa heeft ‘m altijd geboeid. In oktober 2014 schreef hij, als achttienjarige, een opiniestuk voor Joop waarin hij betoogt dat ‘Estland ook een Oekraïne kan overkomen’ - enkele maanden daarvoor bezette Rusland het Oekraïense schiereiland de Krim.

Weekendje op en neer
Het opiniestuk schreef hij nadat hij een weekend in Estse hoofdstad Tallinn was geweest - ‘toen vloog je nog zonder schaamte een weekendje op en neer met Ryanair’. In een dranklokaal raakte hij in gesprek met locals. ‘Dan denk je opeens dat je weet hoe ’t zit, en besluit je een opiniestuk te schrijven.’

In 2012 deed hij mee aan een uitwisseling voor middelbare scholieren in Rusland, in het kader van het Nederland-Ruslandjaar. Achteraf ging dat jaar ‘helemaal mis’, zegt hij over het jaar dat bol stond van de incidenten.

De diverse vakken die Balduk volgde tijdens zijn studie Taal en Cultuurstudies hadden allemaal op één of andere manier wel een Oost-Europees raakvlak. Na een stage bij de NOS bleef hij plakken als redacteur van Met het Oog op Morgen en de ’24-uursredactie’. Algauw ontdekte hij dat kennis en kunde over Oost-Europa niet ruim voor handen was. ‘Het is en was een blinde vlek van veel journalisten’, erkent hij.

Zelf inbrengen
Dus besloot hij de handschoen zelf op te pakken door verhalen te pitchen bij de 24-uursredactie en de redactie van het Oog, zoals de burgeropstand in Belarus tegen het regime en de abortusprotesten in Polen. De oorlog in Oekraïne was, cynisch gezegd, in zekere zin een ‘zege’, want opeens was de interesse voor het nabije oosten er wél.

Een belangrijk kantelpunt waren de demonstraties in Belarus tegen het regime van Loekasjenko - zijn bijnaam luidt de laatste dictator in Europa - in de zomer van 2020. ‘Dat was niet zomaar een protest, het was iets dat we nog niet eerder hadden gezien.’

Via Telegram en Instagram nam Balduk contact op met demonstranten en activisten. ‘Tegelijkertijd is het idee van de 24-uursredactie dat je binnenkomt, verhalen maakt over het laatste nieuws en weer afsluit als je weggaat. Het leggen van contacten is iets dat niet ophoudt buiten werktijd.’

Nazorg
Het leggen van die contacten vanuit Nederland was ingewikkeld. ‘Als je op pad bent voor zo’n verhaal dan kun je - als de camera uitstaat - nazorg bieden. Op afstand gaat dat moeilijker.’

Beetje bij beetje werd Balduk steeds vaker gevraagd om op de radio gebeurtenissen en nieuws te voorzien van duiding en context. Bij de NOS is er een ‘stemmencommissie’ die bepaalt wie er wel en niet ‘op zender’ mag. ‘Als het puntje bij het paaltje komt, dan heeft de radio soms iemand nodig en ga je ’t vanzelf doen.’

Dat was een voorzichtige opmars naar meer. Want in zijn jaren bij de NOS had Balduk al subtiel en wat minder subtiel aangegeven open te staan voor een correspondentschap.

Ervaring opdoen
‘Ik ging er vanuit dat dat voor mijn dertigste niet zou gebeuren. Ik dacht veel tussenstappen te moeten nemen voordat ik daar zou zijn. Want leren duiden en context bieden leer je eigenlijk niet zo snel als je bureauredacteur bent. En omdat ik bijvoorbeeld niet eerder bij een regionale- of lokale omroep werkte, had ik die ervaring ook niet.’

Door de oorlog in Oekraïne had hij - naar eigen zeggen - ‘geluk’ dat er plots veel vraag was naar duiding over ‘zijn’ onderwerpen. ‘Door de oorlog werd ook de interesse in de landen die om Oekraïne heen liggen een stuk groter.’ Mede daarom kwam er ruimte voor een ‘permanente’ correspondent in Polen en werd ook de rol van Duitsland belangrijker.

In Berlijn zal Balduk de ‘tweede hand’ en vervanger worden van correspondent Charlotte Waaijers. ‘Ik ben er nog niet klaar voor om zo’n standplaats in m’n eentje te dragen. En het scheelt dat we elkaar kunnen vervangen. Zo heb je af en toe nog een weekend vrij’, lacht hij.

Zijn partner blijft in Nederland werken - ‘gelukkig is Berlijn geen Tokio en is de intercity vanuit Nederland onlangs een half uur versneld’, lacht hij. ‘Veel jonge stellen hebben gesprekken over kinderwensen. Die hebben wij niet, huisdierwensen hebben we wél. Maar we hebben ’t wel over onze carrièrewensen gehad. Je wil elkaar niet in de weg zitten.’

Bekend terrein
Roestig is zijn Duits niet, maar toch volgt Balduk een talencursus op een taalschool in Utrecht. Onbekend is Duitsland voor hem niet: als geboren Achterhoeker kwam hij er regelmatig. ‘Toen ik de wereld ging verkennen sloeg ik Duitsland vaak over, dat ken je toch al.’

Er is een waslijst aan thema’s opgetuigd die hij wil verslaan, toch vreest de kersverse correspondent daar voorlopig niet aan toe te komen. ‘Er komen verkiezingen in Duitsland en Oostenrijk, het EK komt eraan…’, somt hij op.

Op de dag voor het interview vroeg de sportredactie of hij zich wil verdiepen in Bayern München, die voor het eerst in jaren geen kampioen wordt. ‘Daar moet ik mij nog even over inlezen.’

‘Het leuke aan Duitsland is dat het land zo op Nederland lijkt, en we dus denken dat Duitsers op ons lijken. Maar eigenlijk ligt dat toch weer anders.’