Artsen en wetenschappers: ‘Geef jongeren onder de 14 geen sociale media en smartphone’

Concreet houdt dat in: een maatschappelijke ondergrens van 14 jaar voor de eerste eigen smartphone en een ondergrens van 16 jaar voor toegang tot sociale media. Die voorstellen staan in een brief die is gericht aan het kabinet. Onder de ondertekenaars zijn voorzitter Petra de Jong van AJN Jeugdartsen Nederland, ontwikkelingspsycholoog Steven Pont en hoogleraar Geneeskunde en voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) Marcel Levi.

Ouders van 30.000 kinderen spraken zich de afgelopen weken al uit voor een “ouderpact”, waarin eveneens om een nieuwe norm voor smartphonegebruik wordt gevraagd. Daar sluit zich nu dus een grote groep deskundigen bij aan. Ze uiten onder meer hun bezorgdheid over zowel de fysieke als de mentale gevolgen van de vele uren die jongeren gemiddeld op hun telefoon doorbrengen. Volgens onderzoeken waar ze naar verwijzen, levert al dat schermgebruik niet alleen een grotere kans op bijziendheid op, maar gaat het ook ten koste van fysieke activiteit en ontstaan er slaapproblemen door.

Onlinepesten
Stichting Smartphonevrij Opgroeien, die zowel deze brief als het ouderpact promoot, wijst ook op andere problemen, zoals onlinepesten en de druk van “onrealistische schoonheidsidealen”. Ook voor de sociaal-emotionele ontwikkeling is het volgens de stichting niet goed om lang op de smartphone bezig te zijn. Diverse onderzoeken duiden op een verband tussen intensief smartphonegebruik en een verhoogde kans op depressie.

Garanties voor de veiligheid van kinderen en jongeren zijn er vaak ook niet, benadrukken de briefschrijvers. “De huidige normalisering van het geven van een eigen smartphone en vroege toegang tot sociale media vraagt om heroverweging”, concluderen ze. Volgens de mensen die het pleidooi steunen is sprake van een “groeiende gezondheids- en welzijnscrisis”, waar “dringend actie” tegen moet worden ondernomen.

Telefoonhotel
Middelbare scholen volgen de oproep om jongeren pas na hun 14e verjaardag een smartphone te geven met interesse, “vanuit het oogpunt van welbevinden van leerlingen”. Dat zegt de overkoepelende VO-raad.

In schoolklassen zijn mobiele telefoons sinds begin vorig jaar verboden. In de meeste scholen moeten leerlingen hun smartphones voor het begin van de les opbergen in een ‘telefoonhotel’, en na afloop van de les kunnen ze die weer meenemen. Scholen, leerkrachten, ouders en leerlingen zelf zijn daar over het algemeen positief over.

De VO-raad is benieuwd hoe een eventuele smartphonerichtlijn wordt ingevoerd, “wat er aan de markt, ouders en de maatschappij wordt gevraagd om dit mogelijk te maken en te handhaven. Het onderwijs kan niet de enige plek zijn waar dit probleem wordt aangepakt.”

Middelbare scholen gebruiken de mobiele telefoon onder meer om berichten aan de leerlingen door te geven. Zo kunnen de kinderen in apps als Magister en Somtoday zien welke lessen zijn uitgevallen of verplaatst, en welk cijfer ze voor een toets hebben gekregen. De gevolgen van nieuwe smartphoneregels daarvoor kunnen volgens de koepel beperkt zijn: “Schoolapps hebben meestal ook een webversie die geraadpleegd kan worden. Dat doen leerlingen nu ook onder schooltijd als ze geen mobieltje mogen hebben.”