Arbeidsmarktmonitor: vaak meer journalisten in landen met hogere persvrijheid
In landen die hoog scoren op het gebied van persvrijheid, werken vaak relatief meer journalisten dan in landen die het qua persvrijheid minder goed doen. Een groter aandeel journalisten op de beroepsbevolking gaat vaak samen met een hoge marketing op de World Press Freedom Index 2025 van Reporters Sans Frontières (RSF).
Dit artikel wordt met je gedeeld door NVJ-lid Nick Kivits. Ook lid worden?
Dat blijkt uit de NVJ Arbeidsmarktmonitor, een terugkerend en uitgebreid onderzoek naar de journalistieke arbeidsmarkt. Voor het onderzoek werd in dertien Europese landen en de Verenigde Staten gekeken naar het aandeel journalisten ten opzichte van de totale beroepsbevolking*. Die cijfers zijn vervolgens vergeleken met de posities op de RSF-persvrijheidsranglijst.
Landen met een relatief grote journalistieke beroepsgroep én een hoge score op de World Press Freedom Index (WPFI) zijn onder andere Denemarken, Zweden, Finland en Noorwegen. In Denemarken is 0,4% van de totale beroepsbevolking journalist. Het land stond afgelopen jaar op plek 6 van de WPFI. Zweden staat dit jaar op plek 4, met 0,3# journalisten in de beroepsbevolking.
In landen waar een kleiner deel van de bevolking als journalist werkt, is de positie op de WPFI over het algemeen ook lager. In Roemenië is 0,078% van de beroepsbevolking journalist. Dat land staat op plek 55 in de persvrijheidslijst. In de VS werkt 0,063% van de beroepsbevolking als journalist. De VS staat dit jaar op plek 57 in de persvrijheidslijst.
Hoe doet Nederland het?
Hoewel de data een duidelijke trend laten zien, is het verband niet in elk land even sterk. Sommige landen hebben een hoge mate van persvrijheid, maar een relatief klein aantal journalisten.
Nederland is daar een voorbeeld van. In ons land werkt 0,182% van de beroepsbevolking als journalist. Toch staan we in de WPFI op plek 3. Ter vergelijking: in Duitsland is het aandeel journalisten hoger (0,27%), maar onze oosterburen staan wel lager op de persvrijheidslijst, op plek 11.
Nederland behoort qua journalistenaandeel tot de middenmoot van de onderzochte landen. Per hoofd van de werkende bevolking hebben we meer journalisten dan België, Spanje, Frankrijk, Griekenland, Roemenië, Portugal en de Verenigde Staten. Maar minder dan Denemarken, Zweden, Duitsland, Finland, Noorwegen en Zwitserland.
*Data over de totale beroepsbevolking per land zijn afkomstig van Eurostat. Cijfers over het aantal journalisten per land werden verzameld door arbeidsmarktonderzoeksbureau Data Intelligence. Deze data zijn aangevuld met cijfers uit de NVJ Arbeidsmarktmonitor, de Federal Reserve Bank of St. Louis en het onderzoek Journalistiek in maatschappelijk perspectief.
Praat mee