Afgestudeerd, en nu? Puck Vriends: ‘Ik wil echt geen journalist meer worden’

Sinds afgelopen maand is Puck Vriends (24) ‘officieel’ journalist. Zes jaar geleden begon ze aan de opleiding aan Fontys Journalistiek met de gedachte om haar propedeuse te halen en vervolgens aan de universiteit geschiedenis te gaan studeren. Toch bleef ze plakken in Tilburg.

Stoffige opleiding
‘Ik wil echt geen journalist meer worden’, vertelt Puck als ik haar vraag of ze geïnterviewd wil worden voor dit artikel. Naarmate de jaren verstreken ging de opleiding haar steeds meer vervelen: altijd weer dat tekstje schrijven, audiootje maken en video’s monteren. ‘Hoe ik het op school meekreeg was altijd zo stoffig.’
Datzelfde riedeltje ga ik niet de rest van mijn leven uitvoeren, zegt Puck.

Veel docenten kwamen op haar over als ‘traditioneel’, terwijl zij juist enthousiast wordt van vernieuwing in het vak. Als voorbeeld heeft Puck het over ‘designalism’. Dat is een innovatieve vorm van journalistiek waarbij verslaggevers samenwerken met creatieve disciplines. Hierbij worden maatschappelijke vraagstukken onderzocht door journalistieke analyse en artistieke presentatie te combineren.

‘Deze vernieuwende vormen moest ik vooral zelf vinden, zoals tijdens mijn stage bij Stichting Ateliers Tilburg (een non-profitorganisatie die kunstenaars en creatieve ondernemers betaalbare werkruimte biedt, red.) waar ik me bezighield met narratieve journalistiek.’ Bij deze vorm van journalistiek, ook wel verhalende journalistiek genoemd, wordt een werkelijk gebeurd verhaal verteld waarbij de journalist gebruik maakt van fictie-technieken.

Transmediale journalistiek
Ook voor haar afstuderen zocht Puck naar vernieuwing. Zo schreef ze een essay over transmediale journalistiek - niet te verwarren met crossmediale journalistiek. Kort uitgelegd: bij crossmediaal wordt hetzelfde (nieuws)verhaal uitgelegd via verschillende kanalen. En bij transmediaal ontvouwt één verhaal zich via diverse mediakanalen, waarbij elk kanaal een aparte bijdrage levert aan de totale verhaallijn.

‘De bedoeling is dat je niet steeds herhalende informatie consumeert, maar juist bij iedere vorm iets nieuws leert.’ Dit doen ze op een mooie manier bij het productiebedrijf Prospektor, vindt Puck. Daar wordt bijvoorbeeld via transmediale journalistiek onderzocht hoe de beeldvorming van ‘de moslima’ door de jaren heen is ontstaan en hoe dat beeld kan worden veranderd. Zo hebben ze een tweedelige podcast, een interviewserie, een fototentoonstelling en een onderzoeksrapport gepubliceerd. 

Als ik vandaag aan de opleiding journalistiek zou beginnen, dan was ik die energie en passie denk ik meer blijven voelen

Maakt je onderzoek over transmediale journalistiek je dan niet weer enthousiaster over het vak? ‘In zekere zin wel, want ik kan er veel meer mijn creativiteit in kwijt. En de journalisten die ik erover sprak, zoals documentairemaker Els van Driel, zijn ook groot voorstander van meer transmediale journalistiek.’ Van Driel maakte onder andere de jeugddocumentaireserie ‘Mensjesrechten’, over kinderrechten. Als onafhankelijk maker specialiseerde ze zich verder in mensenrechten en migratie.

Van enthousiaste reacties zoals die van Van Driel krijgt Puck een flinke boost. Maar tijdens een assessment - een beoordelingsgesprek waar je als student moet bewijzen dat je journalistieke kwaliteiten beheerst - wordt dat gevoel al gauw ‘doodgemaakt’. ‘Ik snap dat je je als opleiding ergens aan moet vasthouden, maar het afstrepen van die competenties houdt mij eerder tegen dan dat ze me verder brengen.’

Horizon verbreden: sociologie
Voor de niet-FJ’er; als start bekwaam journalist moeten studenten voldoen aan vijf competenties: produceren, publieksgerichtheid, reflecteren, researchen en ook vernieuwen. Een goede houvast voor de ene student, een nachtmerrie voor de ander.

Alhoewel op Fontys al jarenlang wordt vastgehouden aan deze vijf pijlers, ziet Puck wel vooruitgang. ‘Er zijn veel docenten bijgekomen die mijn visie meer delen en net als ik vinden dat de oude, traditionele journalistieke vorm ook mee moet veranderen met de tijd. Als ik vandaag aan de opleiding journalistiek zou beginnen, dan was ik die energie en passie denk ik meer blijven voelen.’ 

Voor mijn klasgenoot voelt dat nu een beetje te laat. ‘Ik zou nu wel kunnen solliciteren om, waarschijnlijk als freelancer, te gaan werken, maar ik wil eerst mijn horizon verbreden.’ Ze gaat nu alsnog naar de universiteit om er een premaster sociologie te volgen. Heel ver ligt dat vak niet af van journalistiek, vertelt ze. ‘Veel sociologen zijn uiteindelijk journalist geworden én ik kan er binnen een jaar mijn lerarenbevoegdheid mee halen. Docent worden heeft mij ook altijd aangesproken.’

Lees ook deel 2 met Thomas Clement: ‘Ik wil een baan met maatschappelijke relevantie’