foj 2019

— maandag 6 augustus 2012, 12:23 | 0 reacties, praat mee

Actief tv kijken met tweede scherm

De televisiewereld is in de ban van het ‘tweede scherm’. Omroepen hopen dat kijkers hun tablets, smartphones of laptops gaan gebruiken voor meer dan het sturen van tweets tijdens het tv kijken. Afgelopen seizoen is er volop geëxperimenteerd. Wat werkt wel en wat niet?

Lui voor de buis hangen is er niet meer bij. De kijker is massaal aan het multitasken op tablets, smartphones en laptops. Ruim de helft van de televisiekijkers gebruikt die apparaten al tijdens het kijken naar tv-programma’s, stelt Stichting Kijkonderzoek (SKO). Van de jongeren doet zelfs 71 procent dat: tv is voor hen ‘het tweede scherm geworden’. Het is te merken aan een enorme stroom tweets over tv-programma’s. En die tweets hebben al invloed op de kijkcijfers. Mensen zetten hun tv aan, of zappen, als ze lezen over een programma waar vrienden op Twitter of Facebook over schrijven.

Maar zenders en programmamakers zien het tweede scherm ook als een kans om interactie of verdieping toe te voegen. Via speciale sites en apps over het programma kan het publiek achtergronden lezen, mee stemmen, reageren of berichten van medekijkers lezen. Doel is dat kijkers zich meer betrokken voelen bij het programma. Want kijkers zijn positiever over programma’s die iets met het second screen doen, blijkt uit Brits onderzoek.

Afgelopen tv-seizoen is er volop geëxperimenteerd. Kijkers konden zelf voorwerpen taxeren tijdens Tussen Kunst en Kitsch, zelf voetbal­duels analyseren met statistieken op de Eredivisie Live Sidekick, of meedoen met de Nationale Wetenschapsquiz of Postcodeloterij Miljoenenjacht. De Thuiscoach-app van The Voice trok 600.000 downloads.

Het tweede scherm is geschikt voor sport­evenementen en spelshows, maar kan het ook inhoudelijk van waarde zijn voor kijkers en programmamakers? Die slag moet grotendeels nog worden gemaakt, zeggen omroepmensen. ‘In ons programma Weg van Nederland dachten tweede scherm-gebruikers mee te spelen met een tv-quiz maar ze kwamen terecht in een web van voorwaarden. Ze voelden dezelfde frustratie als uitgeprocedeerde asielzoekers in Nederland’, vertelt Erik van Heeswijk, hoofd nieuwe media bij de VPRO. Ook bij Zomergasten voegt het tweede scherm inhoudelijks iets toe. ‘Bij zo’n programma’s is er meer ruimte voor achtergronden. De redactie steekt daar veel tijd in en kijkers waardeerden dat vorig jaar al erg.’ De documentaire Money & Speed van VPRO Tegenlicht werd twee jaar geleden vergezeld door een iPad-app met extra cijfers en infographics, maar dat is geen haalbare kaart. ‘Dat is vaak te duur en te moeilijk.’

Het tweede scherm kan programma’s interactiever maken. EO/Vara-samenwerking ‘1 voor de Verkiezingen’ geeft in september Twitter en tweede scherm-peilingen een rol tijdens interviews met politici. ‘We willen de Twitter-stroom samenvatten zodat het relevant is voor een groot publiek. Dat is veel werk. Maar er zijn bijvoorbeeld mogelijkheden om via Twitter het sentiment van kijkers over een onderwerp of geïnterviewde te meten’, zegt Rutger Verhoeven, hoofd nieuwe media bij de Vara.

Filteren van tweets kan efficiënter dankzij nieuwe algoritmes, vertelt Mark van de Crommert van Remotely.tv. Hij heeft een systeem dat alle berichten over een programma samenbrengt, niet alleen op basis van hashtags, maar door te kijken naar woorden die in de uitzending worden genoemd. ‘Vervolgens is automatisch te filteren op Twitter-gebruikers of berichten die belangrijker zijn. Redacteuren krijgen suggesties welke berichten of links ze kunnen laten zien’, aldus Van de Crommert. Consumentenprogramma Kassa heeft ook wilde tweede scherm-plannen. Verhoeven: ‘Kijkers kunnen bijvoorbeeld stemmen welke onderwerpen de belbus moet behandelen en meedoen met testonderzoeken. Ook nadat onderwerpen zijn uitgezonden, kan je ze via filmpjes of updates op het tweede scherm blijven volgen. We kunnen kijkers ook laten stemmen over vragen als: Zou u in dit geval overstappen naar een andere aanbieder?’

BNN wil ‘samen kijken op afstand’ socialer maken, vertelt internet-chef Jesse Burkunk: ‘We laten vrienden op onze tweede scherm-sites met elkaar chatten over de programma’s. Over sommige onderwerpen wil je niet in het openbaar tweeten. Je kan bij ons een speciale code genereren en die naar vrienden sturen, ook per mail of sms. Zij kunnen dan in een groepje op onze site over het programma praten. Dat begint al te lopen.’

Interactie via een tweede scherm werkt niet bij alle programma’s. ‘Er is geprobeerd mensen te laten stemmen tijdens detectives of Tussen Kunst & Kitsch, maar het gebruik was lager dan gehoopt. Bij die programma’s ben je niet meteen ingesteld op deelname. Het is te veel lean back. Het tweede scherm werkt vooral als je als kijker al actiever zit te kijken, lean forward dus’, vertelt Just Vervaart, die tweede scherm-sites ontwikkelt. Burkunk beaamt dat: ‘Programma’s als Ranking The Stars en de Spuiten en Slikken Test passen al bij kijkersparticipatie. We zagen tussen 3 en 5 procent van de kijkers meedoen via het tweede scherm. We moeten dat nog beter aanjagen, via aankondigingen en social media. Maar je moet niet te veel gaan spammen. Mensen willen het zelf ontdekken en geen tweets door omroepen voorgekauwd krijgen.’

Te veel tekst slaat niet aan op het tweede scherm, denkt Vervaart. ‘Nieuwsuur serveert op zijn tweede scherm te veel tekstuele informatie. Dat kan je niet allemaal lezen tijdens het kijken. Redacties moeten kijkers meer helpen om later iets tot zich te nemen. Maak een knop waarmee mensen een filmpje of artikel de volgende ochtend gemaild te krijgen.’

Bij uitgesteld kijken (on demand) is het tweede scherm ook nog lastig te gebruiken. Maar in de VS zijn er al diensten die op basis van audioherkenning precies weten op welk moment in een programma de kijker zit en zo de juiste informatie op tijd kan tonen. Dat kan een mobiele app doen of zelfs de tv-decoder. Die ontwikkeling zal ook niet aan Nederland voorbijgaan, denkt Van Heeswijk: ‘Over een jaar of vijf is het second screen ook voor on demand belangrijk. Maar voorlopig is live-tv het belangrijkst.’

Zonder automatische programmaherkenning moet de kijker steeds zelf per programma naar een andere app of webadres. ‘Het tweede scherm-aanbod raakt totaal versnipperd. Omroepen zouden eenduidig tweede schermen zichtbaar moeten maken, bijvoorbeeld via een centraal systeem’, zegt Lara Ankersmit, hoofd nieuwe media bij de NOS. Die omroep heeft zelf al www.tweedescherm.nl voor sport en www.nieuws­uur.nl/tweedescherm.

De NPO overweegt de ontwikkeling van een algemeen second screen, waar altijd de juiste sites tijdens het kijken kunnen verschijnen. Een besluit hierover is er nog niet, meldt Joost Negenman, werkzaam bij de NPO-directie distributie. ‘De tweede scherm-strategie wordt heroverwogen en bijgesteld. Concrete keuzes volgen op zijn vroegst in de herfst.’

Dat weerhoudt omroepen er niet van massaal te investeren in een ‘tweede ronde’ tweede schermen. De Vara werkt ook aan apps voor De Wereld Draait Door en Pauw & Witteman. Ook de VPRO komt volgens Van Heeswijk nog met een ‘groot nieuw project’.

Voorzitter van de raad van bestuur van de NPO, Henk Hagoort, trapt echter fors op de rem. Omroepen lopen te hard van stapel, zei hij onlangs tijdens een congres. ‘Kijkers doen van alles met tablets, maar het heeft vaak geen relatie met tv-kijken’, aldus Hagoort. Hij verwijst naar SKO-onderzoek: minder dan 10 procent van de kijkers gebruikt het apparaat daadwerkelijk voor tv-gerelateerde activiteiten. Volgens de SKO is de typische tweede scherm-gebruiker man, jong, hoogopgeleid en woonachtig in de stad.

Hagoorts visie valt verkeerd bij sommige omroepen. Verhoeven (Vara): ‘We moeten deze kans niet missen om kijkers meer bij onze programma’s te betrekken. De NPO lijkt in een kramp te schieten door het maatschappelijk debat over de omroep. Maar dit is straks gewoon een van de vele manieren om de omroepcontent tot je te nemen.’

Marc Veuger van internetbureau Angry Bytes, dat second screen-apps bouwt, ziet juist een sterk groeiende vraag bij zenders en omroepen. ‘We hebben nu elf nieuwe second screen-sites in ontwikkeling.’ Hij snapt Hagoorts opmerkingen ook niet. ‘Zelfs als maar een paar procent van je kijkers er iets mee doet, is dat goed voor je programma. Die actieve kijkers zorgen voor je promotie. Als je jonge doelgroepen wilt blijven bereiken, kan je dit niet links laten liggen.’

Van Heeswijk (VPRO): ‘Tv-mensen vinden alles onder de honderdduizend weinig, maar als ­5 procent van de kijkers een onderwerp uitdiept op het tweede scherm dan is dat al winst.’

Volgens Vervaart is het te vroeg om nu al de ambities terug te schroeven. ‘We hebben de eerste lessen geleerd. De kijker raakt er langzaam aan gewend. Programma’s moeten niet altijd worden afgerekend op kijkcijfers of pageviews, maar ook of het publiek beter is geïnformeerd. Het tweede scherm helpt daarbij. We zijn nog maar net begonnen.’

Foto: Arie Kievit/Hollandse Hoogte


Van tweede naar eerste scherm

Gebruik van het tweede scherm leidt ook tot een andere manier van tv kijken: kijken naar programma’s waar iedereen over praat op social media. Hoe meer tweets, hoe hoger de kijkcijfers dus. ‘Wij hebben al eens gezien dat zo’n 10 procent meer “buzz” op Twitter over een programma leidt tot 1 procent extra in de kijkcijfers’, aldus Mark van de Crommert van Remotely.tv, dat bijhoudt over welke programma’s en zenders het meest wordt getweet
(www.tvstats.remotely.tv).

Communicatiewetenschapper Deli Blom kwam vorig jaar in een afstudeer­onderzoek aan de Vrije Universiteit met een opvallende conclusie: kijkers tweeten massaal over situaties waarin personen tijdens een gesprek worden klemgezet of wanneer personen zich niet authentiek of eerlijk gedragen. Dat soort tweets blijkt erg goed voor de kijkcijfers. Een voorbeeld is de twist tussen Peter R. de Vries en interviewer Sven Kockelmann, waar de misdaadverslaggever ook over tweette. Het werd trending topic op Twitter.

Dat gebeurde afgelopen maart ook met de curieuze Powned-uitzending waarbij alleen een vollopend bad was te zien. Mede door alle tweets keken 164.000 mensen naar dat bad. Dit fenomeen zorgt ervoor dat live-tv nog altijd belangrijk blijft: meepraten op Twitter kan alleen tijdens of vlak na een programma.

Bekijk meer van

vvoj 2019

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.