Russische oppositieleider Navalni (47) overleden in gevangenschap

In een verklaring op haar website zei de Federale Penitentiaire Dienst van het autonome district Yamalo-Nenets dat Navalni zich vrijdag “onwel voelde” na een wandeling en “vrijwel onmiddellijk het bewustzijn verloor”. Er stond ook dat medisch personeel was opgeroepen, maar dat ze Navalni niet konden reanimeren.

Het Kremlin zegt nog geen informatie te hebben over de doodsoorzaak van Aleksej Navalni. Het gevangeniswezen is bezig met een onderzoek, zegt Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov.

Hij liet in december nog weten dat het goed met hem ging. Al was hij wel uitgeput omdat hij naar een strafkamp ten noorden van de poolcirkel is verplaatst.  Het is een van de zwaarste strafkolonies van het land. Hij zit sinds 2021 een gevangenisstraf van meer dan dertig jaar uit voor onder meer fraude en het oprichten van een extremistische groepering.

Luis in de pels
President Vladimir Poetin verliest met de dood van Aleksej Navalni een van zijn meest uitgesproken critici. De oppositieleider ontpopte zich tot luis in de pels van de machthebbers. Hij organiseerde demonstraties, steunde lokale oppositieleden en bracht de zelfverrijking van topbestuurders aan het licht. Dat leverde hem machtige vijanden op.

De als advocaat opgeleide Navalni begon in 2008 met bloggen over misstanden bij staatsbedrijven. Hij kocht daar aandelen en kreeg zo een voet tussen de deur om lastige vragen te kunnen stellen. Later richtte hij een anticorruptiestichting op om corrupte functionarissen het vuur na aan de schenen te kunnen leggen. Hij groeide uit tot de belangrijkste oppositiefiguur in Rusland.

Moordpoging
Dat de agressieve aanpak van Navalni niet zonder gevaar was, bleek toen hij in 2020 een moordpoging overleefde. De politicus werd onwel tijdens een Russische binnenlandse vlucht. Hij werd naar Duitsland gebracht voor zijn behandeling. Internationale experts stelden later vast dat hij was vergiftigd met een zenuwgif. Onderzoek van Bellingcat wees uit dat Navalni door de Russische geheime dienst was vergiftigd.

Navalni keerde na enkele maanden in Duitsland terug naar zijn thuisland en werd daar direct aangehouden. Hij zou zich tijdens zijn herstelperiode niet hebben gehouden aan de voorwaarden van de voorwaardelijke gevangenisstraf die hem was opgelegd. Navalni had nagelaten zich te melden bij de Russische autoriteiten.

Protesten
De detentie van de oppositieleider leidde tot straatprotesten in Rusland en internationale kritiek. De autoriteiten gaven geen krimp en sloten hem op in een strafkolonie. Daar verslechterde zijn gezondheid. Een serie veroordelingen had tot gevolg dat hij tot 2050 vast moest blijven zitten. Organisaties die banden hadden met Navalni kregen het stempel extremistisch en werden verboden.

Meer bij Reuters