Regionale omroephoofdredacteuren vogelvrij?

In het functiegebouw van de publieke omroepen wordt qua beloning van de hoogst haalbare journalistieke functie rekening gehouden met enige mate van afbreukrisico. Maar het is de vraag of dit risico wel op voldoende waarde is ingeschat.

Terwijl Nederland zich opmaakte voor de donkere dagen van december kwam naar buiten dat de zakelijke en de redactionele leiding van de Limburgse regionale omroep L1 niet meer met elkaar door één deur konden. Zonder ook maar enige vorm van overleg met de redactie besloot de Raad van Commissarissen dat hoofdredacteur Leo Hauben zijn biezen mocht pakken.

Leo zou teveel op eigen houtje handelen. En bovendien zou directeur Rob Stevens veel signalen van ‘onbehouwen gedrag’ hebben gekregen. Nu moet erkend worden dat Leo niet snel in aanmerking zal komen voor een prijs voor diplomatie. Maar op zich was dat geen nieuwe situatie. Dat was al bekend toen hij benoemd werd tot hoofdredacteur. Maar hij is dan ook ooit aangesteld vanwege zijn journalistieke capaciteiten. En daar is nog steeds niets mis mee, zo laat de redactie ook weten.

Het is een tendens van de laatste jaren dat managers van buiten de journalistiek zakelijk leiding geven aan regionale omroepen. Zij hebben veel moeite met de (onafhankelijke) positie van de redactie en daarmee ook de hoofdredacteur. Zijn ze in het bedrijfsleven niet gewend. Maar wat dat betreft mogen ze de hand schudden met de vele regionale politici en bestuurders. Ook daar zijn er tussen die het niet kunnen verkroppen dat ze wel (veel) geld op tafel mogen leggen, maar programmatisch niets in te brengen hebben.

Hauben heeft dan nog geluk. L1 Radio & TV is een wat aparte constructie. De hoofdredacteur wordt namelijk benoemd noch ontslagen door de directeur of de Raad van Commissarissen. Het stichtingsbestuur, dat de publieke poot vertegenwoordigt in de omroep, gaat daar over. En Leo heeft behalve de steun van de redactie ook het volledige vertrouwen van dit bestuur.

Minder fortuinlijk waren Hauben’s collega’s elders in het land. In een paar jaar tijd moesten de hoofdredacteuren van RTV Rijnmond, RTV West en RTV Drenthe gedwongen vertrekken. En ook een conflict over de zeggenschap tussen de directeur en de hoofdredacteur van Omroep Zeeland werd in het nadeel van de hoofdredacteur beslecht.

Hoe is het toch mogelijk dat juist bij de regionale omroepen de hoofdredacteuren aan het kortste eind trekken als er een conflict is met de directie? Of tenminste meegesleurd worden in de val als een directeur weggestuurd wordt? Het lijkt toch echt een kwestie van affiniteit met de sector te zijn. Of juist een gebrek daar aan. Raden van Bestuur en politici snappen die directeuren wel en geven te snel steun aan een voordracht voor ontslag van de hoofdredacteur. En dat maakt de redactie ook heel kwetsbaar.

Hoofdredacteuren, niet in de laatste plaats bij regionale omroepen, moeten eigenwijze donders zijn. Wars van welke invloed dan ook moeten zij hun eigen koers varen. Ze moeten tegen stromen in kunnen zwemmen en maar één doel voor ogen hebben: de onafhankelijke journalistiek. Een profiel dat Hauben op het lijf is geschreven.

Op zich is het goed dat de regionale omroepen steeds meer een scheiding aanbrengen tussen directie en hoofdredactie. Maar dat neemt niet weg dat de directeuren die aangesteld worden moeten begrijpen dat een journalistieke organisatie niet één op één te vergelijken is met een provinciale instelling of bierbrouwerij.

Marc Visch is secretaris omroep bij de NVJ.