Kunt u mij de weg naar bladenland vertellen, meneer?
Bladenmakersland moet wel in de buurt van Amsterdam liggen. Al staat het niet zo in de bladformule, veruit de meeste tijdschriften worden gemaakt door – en daarmee vóór – Randstedelingen.
In het meinummer van dit jaar doet LINDA. haar beklag over het feit dat Chocomel in kleine glazen flesjes alleen in de horeca verkrijgbaar is. ‘Het is dat we het al zo druk hebben, anders zou het een mooie reden zijn om massaal naar Meppel af te reizen en voor het hoofdkantoor van Friesland Foods eens flink aan het demonstreren te slaan.’ Nou nou! Anderhalf uur rijden, een wereldreis!
Natuurlijk maakt LINDA. een grapje. Toch illustreert dit de arrogante houding tegenover ‘de provincie’ die redacteuren van publieksbladen nogal eens hebben. Alles achter Amersfoort wordt gezien als ver weg. Straatpraat vindt doorgaans plaats in Amsterdam, shopreportages staan vol met spullen die in kekke winkeltjes in de hoofdstad te koop zijn. De enkele keer dat er iets over Groningen of Maastricht in staat – want die steden zijn óók heel leuk voor een dagje winkelen! –, betreft het een toeristische reportage.
Tijdschriftredacties vestigen zich als vanzelf in de Randstad. Daarover bestaat geen seconde twijfel, want op de School voor Journalistiek (de echte, in Utrecht) word je al opgevoed met het idee dat alles draait om de Randstad. Hoofdkantoren zitten in de Randstad, het gros van de Bekende Nederlanders woont er, daar komt het nieuws tot stand. Iedere zichzelf respecterende redacteur, stylist of andersoortige bladvuller moet erbij zijn.
Tenzij je een van de negen miljoen Nederlanders bent die in ‘de regio’ woont. Er bestaan talloze clichés over, van gezellige Brabanders tot nuchtere Friezen. De kern ervan is dat ze waar zijn. Van al deze mensen wordt desondanks verwacht dat ze bladen lezen die gemaakt worden door mensen die niet weten wat er speelt.
Een hippe Amsterdamse moeder (tevens redacteur bij een groot publieksblad) snapt niet dat je voor twintig euro bij een goede kapper terecht kunt. Onmogelijk! Hoe kan zij zich verplaatsen in de lezeres in Goes, in Emmen, in Winterswijk, die twintig euro een heel redelijk bedrag vindt? Met heel veel moeite. Misschien.
Een oplossing ligt voor de hand: regionale tijdschriften. En ja, die bestaan. Niveau is een Limburgse glossy, Drenthe een blad over de schoonheid van Drenthe, Wonen & Co ¬- het magazine laat zes keer per jaar woontrends in de drie noordelijke provincies zien en Lourens is een stijlvol blad dat ‘local and global’ opereert.
Het succes voor deze bladen is er, maar blijft beperkt. Nederland is al een klein land, de regio is nóg kleiner. De lezersmarkt is klein, de advertentiemarkt is klein, de oplage zal nooit zo groot worden als die van een landelijk tijdschrift. Dat hoeft ook niet – sommige bladen zijn niet bedoeld voor de grote cijfers, die zijn er omdat er een vraag naar is, hoe minimaal ook. Daar profiteert de wél aanwezige regionale advertentiemarkt van. Want terwijl een woonwinkel met een paar vestigingen in de provincie Groningen geen pagina in VT Wonen kan betalen, is een spread in Wonen & Co niet uitgesloten.
Maar het kan makkelijker. Redacties hebben de voordelen van werken met freelancers ruimschoots ontdekt en ook telewerken is in opkomst, dus fysieke aanwezigheid is niet meer noodzakelijk. Waarom dan nog een freelance styliste inhuren die haar inkopen in Amsterdam en omstreken doet? Waarom dan altijd dat netwerk van mensen in de Randstad, waardoor steeds dezelfde trends en onderwerpen naar voren komen?
Culturele verschillen bestaan namelijk niet alleen tussen mensen met een andere huidskleur of religie, ook de directe woonomgeving heeft invloed. Een eindredacteur die vanuit huis in Zeeland werkt, kan een groot deel van de Randstedelijkheid eruit halen. Een gedreven interviewer met een Rolodex bomvol adressen in Brabant is een waardevolle aanvulling. Om de regionale diversiteit te bereiken, zijn mensen uit alle uithoeken van Nederland nodig. Ja, óók uit de Randstad.
Praat mee
16 reacties
Peter Kruyt, 25 augustus 2008, 13:12
natuurlijk is het goed eenzijdigheid op grote schaal, want dat dekt de kosten zo makkelijk. Maar in de tijd van het digitale tijdperk is dit echt niet meer nodig want een landelijk blad kan ook worden uitgegeven met lokale katernen dat doet de krant toch ook al, en kijk eens naar hart van nederland ook zij snappen het een beetje en brengen het nieuws met veel lokale inzichten, waarom zouden dan de glossy en andere achter moeten blijven. Ben je in Amerika op vakantie dan zeggen de mensen Nederland licht dat in Duitsland?
Néééé natuurlijk niet dat weten wij europeanen ook wel.“maar bij de bijna grootste software leverancier en andere bedrijven blijft het moeilijk om gewoon Nederlandese software te maken of te ondersteunen en die komt altijd later uit. dit hoeft toch allemaal niet ” gewoon groot opzetten en verdelen/vertalen in kleine lokale stukken regio’s etc. een prima Idee!
Harold Makaske, 25 augustus 2008, 14:41
De eeuwige controverse tussen Randstad en Randschap.
Het geneuzel is volgens mij terug te voeren op twee gedragsstoornissen:
1. het minderwaardigheidscomplex van den mensch achter Amersfoort
2. een superioriteitsgevoel van de stadsmens boven alles en iedereen daarbuiten.
In de regio gebeurt genoeg. Genoeg stof om interessante bladen te vullen. En dat gebeurt ook. Ik noem b.v. Eigen in Apeldoorn en Arnhem en laat ik onbescheiden zijn door ook mijn nieuwe regionaal gerichte magazine Ongekend! te noemen.
Er is zonder meer veel aandacht voor de Randstad. Maar dat is goed te verklaren: daar is met de minste moeite het meeste geld te verdienen. En daar is niks op tegen. Door echter je nek uit te steken in de periferie kun je ook daar interessante dingen doen.
Stad en periferie verschillen van elkaar. Er is echter helemaal niks om je minderwaardig of superieur over te voelen. Volgens mij wordt het ook zwaar overdreven, want bladen als Landleven zijn ook in de Randstad niet aan te slepen.
Petra Kruijt, 25 augustus 2008, 14:54
Er is zonder meer sprake van een minderwaardigheidscomplex en superioriteitsgevoel bij sómmige mensen. Maar er zijn ook Friezen die zich superieur voelen en Rotterdammers die hun stad inferieur vinden.
Ik heb zelfs het idee dat het land voorbij Amersfoort de laatste jaren meer wordt gewaardeerd. Voor recreatie, niet om te wonen. Een blad als Landleven speelt daar geweldig op in. Noorderland (zelfde soort blad als Landleven, gericht op het noorden) wordt om die reden ook buiten Groningen, Friesland en Drenthe verkocht.
Het verschil tussen ‘stad’ en ‘land’ is dat de stad onevenredig veel aandacht krijgt. Als niet-Randstedeling begint het op een gegeven moment te irriteren dat alles zo ver van je af lijkt te staan. Lijkt, want in werkelijkheid gebeurt ook in mijn omgeving genoeg. Daarom hecht ik nu waarde aan tijdschriften over de regio waarin ik woon. Maar ik zou nog liever zien het Nederland buiten de Randstad wordt geïntegreerd in landelijke bladen. Het is nergens voor nodig dat zo’n klein land een twee- (of drie-, vier-, vijf-) deling kent.
Eva, 25 augustus 2008, 14:56
He-le-maal mee eens! Neem een willekeurige mode- of woonreportage en tachtig procent van de adresjes bevinden zich in of rond De negen straatjes in Adam bij wijze van spreken. Zelfs voor een randstedeling is het opvallend en irritant. Ik sluit me aan bij de freelancer in de regio met een goedgevulde rolodex - zonder aan de redactionele formule te rommelen kan het makkelijk een stuk nationaler worden.
Harold Makaske, 25 augustus 2008, 15:44
Ga in plaats van zeuren er zelf iets aan doen, zou ik adviseren. Zorg ervoor dat de interessante dingen uit het oosten, noorden en zuiden van het land over het voetlicht komen. En waarom maken we die bladen met aandacht voor de periferie dan niet? Als er zo´n markt en behoefte aan zou zijn, spring dan maar in dat gat.
Het is overigens een groot misverstand dat Nederland uit Randstad - Randschap bestaat. Ik verbaas/erger me al jaren aan het provinciale ´nationalisme´ van Limburgers. Als er ook maar iets misgaat in die provincie roepen ze dat Den Haag er iets aan moet doen en dat Limburg wordt achtergesteld. Het noorden, oosten en zuiden verschillen onderling net zoveel als dat ze verschillen van de Randstad.
Sterker nog. Hier binnen de gemeente hebben we twee dorpen die als dag en nacht van elkaar verschijnen en waartussen al jaren een soortgelijke strijd woedt als tussen de Randstad-Randschap. Het is allemaal veel te gemakkelijk om uit te gaan van een tweedeling en de verschillen op de spits te drijven.
Feit is dat het grootste deel van onze welvaart in de Randstad bij elkaar wordt geharkt. Dan is het ook logisch dat daar automatisch meer aandacht voor is. In Engeland (regio Londen), Frankrijk (regio Parijs) en Duitsland (Ruhrgebied en Berlijn) is het echt niet anders hoor.
Als wij van buiten de Randstad meer aandacht willen, is het aan ons ´boeren´ om het spotlicht op ons gericht te krijgen. Dat vraagt om initiatieven en daar ontbreekt het vaak aan.
Petra Kruijt, 25 augustus 2008, 16:33
Het is niet mijn bedoeling verschillen op de spits te drijven. Dat ze bestaan staat vast en dat je ermee om kunt gaan ook, beter dan ze te negeren. Het andere uiterste is om voor elk dorpje een eigen krant/tijdschrift/omroep te beginnen. Dat is nooit rendabel.
Ik geloof niet dat het alleen aan de regio is om te zorgen dat die belangstelling krijgt. Wat Eva zegt, daar gaat het om: redacteuren kijken niet verder dan Amsterdam, want daar vind je toch alles al (inderdaad, de verkoopadressenlijst van een willekeurige modereportage is nogal een teleurstelling voor iemand die op twee uur reizen van de hoofdstad woont). Een festival maakt in Amsterdam meer kans op plaatsing: redacteur fietst langs de poster, voilà.
Het gevoel dat de regio wordt achtergesteld, wat Limburg blijkbaar heeft, komt niet alleen omdat Limburgers zo egoïstisch zijn. Er is minder aandacht voor en minder geld. En dat het grootste deel van de welvaart in de Randstad bij elkaar wordt ‘geharkt’, is allang niet meer zo. Industrie in Brabant is booming en in heel Nederland breiden steden uit met nieuwbouw omdat de werkgelegenheid groeit. (Misschien met uitzondering van Oost-Groningen.) De Randstad is een self-fulfilling prophecy, een cirkeltje: omdat daar de banen zijn, komen de mensen ernaartoe en omdat de beste mensen er wonen, gaan de banen er niet weg.
Spreiding is het toverwoord. Ook qua invulling van bladen.
Harold Makaske, 25 augustus 2008, 16:55
De mens zoekt de weg van de minste weerstand. Journalisten zijn niet anders. Dus waarom iets ver halen als je het om de hoek ook kunt vinden?
Zeker in een tijd van kostenbesparing zal men dingen eerder dicht bij huis zoeken dan ver weg. Maar er is nog iets.
Er zit een verschil in leefwijze tussen de Randstad en de periferie. De mentaliteit van mensen is hier anders. Minder gehaast, minder gericht op carrière, meer belangstelling voor de omgeving (mens en natuur). Dat vertaalt zich naar een andere manier van leven. Saaier? Helemaal niet. Maar wel anders.
Na te zijn opgegroeid op de Veluwe, twintig jaar in het Westen te hebben gewoond, de halve wereld over te zijn gereisd en nu weer terug op de Veluwe kan ik het volgende concluderen: het leven op de Veluwe is niet erg glossy. Hoezeer de mensen zichzelf hier modern en ‘hip’ vinden, ze leggen het op alle fronten af bij de stedelingen in het Westen. Vorig jaar b.v. een fotoreportage gemaakt over goths. Zelfs jongeren uit die subcultuur zijn hier anders dan hun collega´s in het Westen. De vraag is dus of die twee werelden zich wel laten verenigen in één blad.
Het zijn wel interessante onderwerpen voor een tijdschrift. Ik weet alleen niet of er lezers zijn die daarin geïnteresseerd zijn. In het westen zullen ze zich bevestigd zien in hun mening en in het oosten zullen ze zeggen dat de journalist weer met vooringenomen westerse ogen naar ze heeft gekeken. Je doet het nooit goed.
Mark Deuze, 25 augustus 2008, 17:14
Enkele jaren geleden berichtte De Journalist al eens - op basis van adresgegevens van de NVJ - dat verhoudingsgewijs de meeste Nederlandse journalisten in Haarlem wonen en dat zij Amsterdam juist mijden. De levenservaring van de gemiddelde journalist is daarmee niet bepaald ‘typisch’ Nederlands, maar ook niet uitsluitend bepaald door de grachtengordel (ook al wil ik de inhoudelijke fixatie op alles wat in de hoofdstad gaande is niet bestrijden).
Los hiervan is het heel gewoon voor mediaprofessionals in welke tak van sport dan ook om bij elkaar in de buurt te wonen - vooral als het gaat om freelancers. Want de meeste banen, projecten en opdrachten in de mediawereld ontstaan door deelname in nabije netwerken: elkaar tegenkomen in de kroeg, op straat, bij werkplekken (die daardoor ook altijd bijelkaar in de buurt gelegen zijn; zie bijvoorbeeld het MediaPark in Hilversum voor rtv-mensen, Silicon Valley in Amerika voor nieuwe media personeel, of voor reclamemakers Soho in Londen).
Dus als je een freelancer naar ‘de regio’ verwijst, sluit je zo iemand op en af voor nieuwe diversiteit (aan opdrachten en verhalen). Daarnaast: bijna niemand van al die journalisten die in Haarlem of Amsterdam woont komt daadwerkelijk uit deze steden - ze komen uit de regio (daarom zijn er ook geen scholen voor journalistiek in Amsterdam of Haarlem, maar wel in Tilburg, Utrecht, Ede, en Zwolle).
Petra Kruijt, 26 augustus 2008, 09:08
Ze komen uit de regio, maar blijven daar niet. Zo raak je na verloop van tijd evengoed je binding kwijt. Daarvoor in de plaats komt het beperkte netwerk dat jij omschrijft, dat vooral bestaat uit andere journalisten.
En een ontmoetingsplaats hoeft nog niet hetzelfde te zijn als een woonplaats. Bij RTL werken mensen uit alle hoeken van Nederland, die naar Hilversum komen als ze elkaar willen ontmoeten en met elkaar samenwerken, maar toch vooral hun inspiratie uit de eigen regio halen. Waarom zou het bij tijdschriften niet zo kunnen gaan? Zo sluit je mensen niet uit van diversiteit, maar maken ze die juist.
Maciej, 28 augustus 2008, 13:55
De voorbeelden van Harald Makaske kloppen niet helemaal. Juist Duitsland is een land met meerdere centra: niet Berlijn en het Ruhrgebiet, maar de regio Rhein-Main, Hamburg, Beieren (Franken en de Regio München) en toenemend ook Sachsen (om het enige mogelijke voorbeeld in het Oosten te noemen), en dat weerspiegeld zich ook in de media.
Mar©, 28 augustus 2008, 13:57
Het ergste van alles is dat de NVJ vooral gericht is op de Randstad. Alles wat ze organiseren, vindt plaats in Amsterdam. En dan het liefst ergens hartje stad wat met openbaar vervoer haast niet te bereiken is en met de auto helemaal niet.
José, 28 augustus 2008, 16:13
“Tijdschriftredacties vestigen zich als vanzelf in de Randstad. Daarover bestaat geen seconde twijfel, want op de School voor Journalistiek (de echte, in Utrecht) word je al opgevoed met het idee dat alles draait om de Randstad.” Voor mij als ‘regio’-journaliste is dit stukje deels zelf een voorbeeld van Randstad-journalistiek. Want de School voor Journalistiek in Utrecht wordt als de echte opgevat… Alsof de scholen in Tilburg, Ede en Zwolle minder zijn! Ik weet wel dat dit niet zo bedoeld is, maar als je dan iets schrijft over de tegenstelling Randstad-‘platteland’, hemel Utrecht dan niet op als ‘de echte’ School voor Journalistiek. Het huidige journalistenwereldje wordt gevormd door mensen uit heel Nederland, niet alleen door mensen van die ‘echte’ school uit Utrecht.
José, 28 augustus 2008, 16:14
En ja… ik heb dus gestudeerd in Tilburg.
Lisette, 28 augustus 2008, 16:50
Hulde aan dit heerlijk leesbare, vermakelijke stuk! Je slaat de spijker op zijn kop (en dat uit de mond van een Randstedeling..).
Arthur Wiegman, 28 augustus 2008, 17:00
Zo´n discussie heb ik ook gehad met een fotoredacteur van Hitkrant. Ik haalde aan dat ik als fotograaf interessant voor hun kon zijn vanwege het feit dat ik dichter bij Arnhem en Duitsland woon en er minder files zijn. Resultaat afgewezen mede door de eenzijdige visie doordat de randstad alles is en achter Amersfoort zo zo is. Ook ben ik van mening dat de NVJ meer hun aktiviteiten meer verspreidt in Nederland kan organiseren.
Petra Kruijt, 2 september 2008, 09:33
José, ik heb zelf wel in Utrecht gestudeerd en bedoelde het niet meer dan gekscherend. Die SvJ wordt nog wel eens gezien als de enige echte, maar dat is mijn mening zeker niet.
Arthur Wiegman, wat jammer dat er zo op gereageerd werd. Ik kan me van de Hitkrant wel enigszins voorstellen dat ze meer kijken naar de Nederlandse muziekindustrie in de Randstad, maar dan nog zal er heus eens een opdracht zijn in jouw omgeving. Dan heeft het inderdaad voordeel om je als fotograaf te vragen. Mits je goed werk levert, uiteraard.