Ingezonden: ANP staat voor een proportionele, redelijke en eerlijke aanpak van onrechtmatig gebruik van foto’s

Fotografie is niet gratis. Dat klinkt simpel, maar het is de kern van wat ANP elke dag verdedigt voor de fotografen die nieuws vastleggen en van wie het werk te vaak zonder vergoeding opduikt op websites van anderen.

In haar column van 9 april op Villamedia schetst Kim van Keken in dat kader een beeld van ANP dat op belangrijke punten eenzijdig of onjuist is. Ik wil graag uitleggen hoe we in de praktijk wél te werk gaan.

‘ANP staat voor een eerlijke vergoeding voor het werk van fotografen’
ANP beschermt auteursrecht van fotografen en dat doen we uit volle overtuiging. Onze staffotografen, redactie en freelance fotografen verzorgen samen een belangrijk deel van de dagelijkse nieuwsfotografie in Nederland. Mooi, moeilijk en belangrijk werk. Daarnaast vertegenwoordigt ANP het werk en de archieven van 500 fotografen en 100 agentschappen. Fotografen steken veel tijd, aandacht en trots in hun werk; het is dan ook frustrerend als hun beelden ongeoorloofd op websites worden gebruikt, zonder dat daar een vergoeding voor is betaald. En het is niet alleen frustrerend, het is ook onrechtmatig; het mag simpelweg niet. Partijen die wel betalen voor het gebruik van beeld in de ANP beeldbank, betalen voor duidelijke gebruiksrechten, zoals de duur dat de foto gebruikt kan worden, op welk kanaal en in welk formaat. Het is een belangrijke inkomstenstroom voor fotografen.

Dat we ‘misbruik’ van foto’s actief opsporen, werkt bovendien preventief: als bekend is dat ANP er serieus werk van maakt, dan zullen gebruikers eerder geneigd zijn een licentie aan te schaffen of juist kiezen voor beeld dat wél vrij gebruikt kan worden.

‘ANP heeft samenwerking met VRG/Copyright Agent beëindigd’
ANP besteedde het opsporen van onrechtmatig gebruik van foto’s uit aan de Visual Rights Group (VRG), inmiddels onderdeel van Copyright Agent, een professionele organisatie die ook voor persbureaus als dpa (Duitsland) en Ritzau (Denemarken) werkt. In de meeste gevallen ging dat goed. Maar we zagen ook dat in sommige kwesties de redelijkheid en proportionaliteit uit het oog werd verloren, onder meer door een te juridische aanpak. We hadden in deze samenwerking te weinig regie om in dat soort situaties tijdig bij te sturen. Dat was niet goed en daar hebben we consequenties aan verbonden.

Vorig jaar hebben we de samenwerking met VRG/ Copyright Agent daarom beëindigd. In plaats daarvan hebben we ANP Fair Licensing opgezet: een eigen team in samenwerking met onze technologiepartner PixRay, dat rechtstreeks onder ANP valt. Daarmee hebben we de communicatie en afhandeling in eigen hand en zijn we direct aanspreekbaar als het ergens wringt. Een klein aantal zaken uit de vorige samenwerking loopt nog, ook die volgen we op met de nieuwe werkwijze.

Fotografen kunnen niet leven van waarschuwingen alleen We zien dat er altijd ruimte is om te sleutelen aan betere communicatie en we moeten zeker ook beter en pro-actiever uitleggen waarom we doen wat we doen. Daar werken we volop aan. Maar dat ANP bij een constatering van misbruik gelijk een ‘blafbrief’ zou sturen zoals Van Keken stelt, is onjuist.

In de eerste correspondentie wordt altijd vermeld dat als blijkt dat de foto wel rechtmatig gebruikt is, het dossier wordt gesloten. Ook lichten we toe waar we de claim op baseren. Pas als een reactie uitblijft, wordt de toon formeler. Fotografen kunnen tenslotte niet leven van waarschuwingen alleen.

Menselijke maat en coulance zijn heel vaak onderdeel van de oplossing We begrijpen goed dat je, als je je van geen kwaad bewust bent, kunt schrikken van een dergelijke brief.

Van Keken stelt dat ANP geen onderscheid maakt tussen goedbedoelende particulieren, vrijwilligers en niet-commerciële partijen aan de ene kant en professionele partijen aan de andere kant. Dat klopt niet. Er zijn voorbeelden uit het verleden waarbij we initieel te weinig oog hadden voor de omstandigheden, als het bijvoorbeeld ging om een kleine stichting of vereniging.

En we snappen goed dat de verontwaardiging daarover soms publiekelijk gedeeld wordt. Maar onze intentie is altijd om met dergelijke partijen in goed overleg tot een oplossing te komen. Dat lukt ook meestal. En dat is natuurlijk vaak niet zichtbaar in de media.

In de huidige praktijk komen dit soort situaties overigens veel minder voor; we hebben flink geïnvesteerd in de werkwijze en sluiten organisaties met een aantoonbare maatschappelijke bijdrage bij voorbaat uit. En waar toch nodig, houden we rekening met de menselijke maat.

Patricia Rehe, freelance fotograaf voor ANP, zegt daarover: “Hoe vervelend het soms ook is voor de al-dan-niet-bewuste overtreder, als maker vind ik het fijn dat mijn werk beschermd wordt. Dat hierbij geen lasso en klapperpistool te pas moet komen vind ik ook. Maar ik heb persoonlijk nooit zoiets terug gehoord. Terwijl dit wel zou kunnen, omdat ik soms rechtstreeks wordt benaderd door mensen die vragen of ik alsnog een factuur kan sturen (serieus gebeurd) of met een plausibel verhaal komen, waar ik begrip voor heb. Met maatwerk en in alle redelijkheid zijn dit soort voorvallen opgelost. Ik herken ANP niet in het geschetste beeld in de column dus.”

Als een kwestie uiteindelijk onverhoopt toch tot een juridische procedure leidt, dan voelt dat als een nederlaag. Maar als het moet dan verdedigen we de belangen van de fotograaf bij de rechter. En die gaat negen van de tien keer mee met onze argumenten.

‘ANP staat voor een proportionele, redelijke en eerlijke aanpak van onrechtmatig gebruik van foto’s’
De vergoedingen die ANP hanteert zijn bewust hoger dan de oorspronkelijke licentieprijs van een foto: we maken kosten voor het opsporen van onrechtmatig gebruik, en wie achteraf wordt aangesproken moet altijd duurder uit zijn dan wie vooraf gewoon een licentie koopt, omdat het anders simpelweg niet loont om dat te doen. Buitensporige bedragen, zoals malafide partijen die duizenden euro’s per beeld vragen, hanteren wij uitdrukkelijk niet.

Wij vinden onze aanpak redelijk en proportioneel, en nog belangrijker: de rechter heeft dat standpunt herhaaldelijk bevestigd. Fotografie is simpelweg niet gratis. Gebruik zonder licentie mag niet. Dat sporen we op en daar spreken we partijen op aan. We zijn altijd bereid naar de aard van de inbreuk, de persoon en de omstandigheden te kijken. We gaan daarbij niet voor een maximale vergoeding, maar we staan wél altijd pal voor het werk en de belangen van fotografen.