Afstudeerprijs Villamedia 2019

— donderdag 9 juli 2015, 15:57 | 0 reacties, praat mee

‘Ik ben een vervelende gek’

© TRIK

Is de NRC platter dan ooit, of juist het tegenovergestelde? Wilde De Telegraaf de krant echt kopen? En zou hoofdredacteur Peter Vandermeersch (54) niet na vijf jaar tot zeven jaar vertrekken? De eerste vijf jaar zijn inmiddels verstreken.

De laatste twee jaar zijn begonnen?
‘Nee. Ik doe het nog steeds heel graag en het is, denk ik, wel een soort baan die je niet voor eeuwig en altijd moet blijven doen. Ik denk dat je een redactie een zekere tijd bij wijze van spreken kunt vermoeien met jouw ideeën en dat het goed is dat er dan iemand komt die bij al die dingen weer vragen gaat stellen.’

En wanneer geldt dat voor jou?
‘Ik zal het anders zeggen. Ik wist vijf jaar geleden heel goed dat de krant beter moest worden. De grote uitdaging de komende jaren ligt in het digitale. Letterlijk gaan we dit najaar de nieuwe website lanceren. Zo mogelijk nog belangrijker is de vraag: hoe passen we de organisatie aan het maken van de twee kranten en de site aan? Dat is iets waar ik graag nog een tijd deel van blijf uitmaken. Ik zou, als ik hier weg ga, willen dat men zegt: er staan hier zowel twee kranten als een digitale organisatie die is aangepast aan de wens van de huidige lezer. Die wil de informatie op het moment en op het platform naar keuze.’

Hoe ziet de digitale organisatie er in de kern uit?
‘Wij moeten eigen nieuws brengen, uniek nieuws. Er is steeds meer informatie en steeds minder journalistiek. En in een zee van informatie is onze toekomst journalistiek doen. Dingen uitzoeken, zaken analyseren. En dat op een manier die uniek is en die je elders niet of veel minder vindt. En dit doen we niet gebonden aan een product dat eenmaal per 24 uur verschijnt. Wij worden dus niet een soort ANP dat 24 uur per dag, zeven dagen per week doorgaat. Het ergste wat wij zouden kunnen doen, is aan onze journalisten zeggen: “alles wat je weet moet je meteen online zetten”. Je moet de waarden van
de NRC - degelijk onderbouwd, genuanceerd en eigen uitzoekjournalistiek - omzetten van papier naar mobiel. En zonder te vergeten dat de komende drie jaar 80 procent van onze inkomsten uit de kranten komt en 20 procent uit digitaal. Het zou gek zijn papier versneld af te bouwen terwijl we nog niet zeker zijn van de nieuwe plannen opleveren.’

Kan het eigenlijk wel, die ‘digitale omslag’?
‘The billion dollar question. Ik ben er steeds meer van overtuigd dat het kan. Drie, vier jaar geleden was ik negatiever, maar als ik zie wat The Financial Times en The New York Times aan het doen zijn, dan word ik positiever. Ook organisatorisch. Ik sprak zojuist met de chef buitenland hoe ze dat gaat doen straks voor de site. Ik kwam letterlijk fluitend uit die vergadering, gezien hoe zij meedacht over die verandering. De mensen zijn er echt van overtuigd dat dit een slag is die we moeten maken. Wij hebben de mensen, de middelen, de naam en intussen ook de flexibiliteit om die slag succesvol te maken.’

Hoe is het straks na oktober georganiseerd?
‘We moeten de unieke journalistiek over alle platforms uitserveren. Waarbij het op de site net iets anders opgeschreven en vormgegeven moet worden dan in de kranten. We hebben daarmee ervaring opgedaan met NRC Q. Daar herschrijven we al stukken. Dat laten we nu en straks doen door de eindredactie. Die zitten wel heel dicht tegen de deelredacties aan, zodat er niet te veel wordt veranderd aan de verhalen. De kracht van deze krant zit in de specialisten. Aan de column van Folkert Jensma moet de eindredactie nog heel weinig doen. Daar is eerder wat aan te verprutsen.’

Waarover gaan de zorgen?
‘Ik maak mij zorgen over de bereidheid tot betalen. We moeten onderweg uitvinden hoe dat zal gaan. Als je het zwart-wit zegt, hadden we vroeger 200.000 mensen die 400 euro per jaar betaalden voor de krant. Die groep wordt kleiner. We gaan straks naar 180.000 mensen die daartoe bereid zijn. De vraag is, slagen we er in om 200.000 mensen te vinden die 40 euro per jaar willen betalen of 400.000 mensen die 1 euro willen betalen? Dus wat wordt de bereidheid om te betalen? Want alleen als de mensen voldoende betalen kunnen we een redactie van tweehonderd mensen overeind houden.’

Digitaal betekent meer werk dus meer mensen?
‘Nee. Met Mediahuis, de nieuwe eigenaar, hebben we een andere afspraak gemaakt. Toen ze hier binnenkwamen, zeiden ze “we vinden dat bij NRC relatief veel mensen werken. En we stellen vast dat er onder de streep veel geld over blijft”. Dus komt er geen reorganisatie zolang het rendement op peil blijft. En tegelijk doen we de nieuwe initiatieven met de bestaande ploeg. Bij NRC Q zitten acht voltijds mensen. Die zijn uit de organisatie gehaald. En zo zijn we nu ook aan het kijken. Er verschuift een aantal mensen naar online zonder dat we de krant daarbij schade willen berokkenen. Dat zijn soms lastige beslissingen. Kan dat soms? Ja. Onze weekkrant NRC De Week, 5000 exemplaren, wordt nu door één persoon gemaakt tegenover voorheen drie mensen.’

Vijf jaar geleden stuurde je een pittige mail aan de redactie. Die lekte uit. Er stonden te veel fouten in de krant en de boel was ingedut.
‘Als je de twee kranten van toen en nu naast elkaar zou leggen, dan gaat het een stuk beter. Maken we nog steeds te veel fouten, ja. Er zijn sommige dagen dat we miljoenen en miljarden verwisselen.’

Houd je de fouten bij?
‘Om de zoveel tijd wel. Ik ben echt wel een vervelende gek. Het gebeurt dat ik ‘s avonds een uur of vier, vijf in de NRC en nrc.next lees; van linksboven tot rechtsonder. En steekproefsgewijs zoek ik dan fouten. Dat kan zijn van een dt-fout of een naam die verkeerd wordt gespeld. Laatst nog Rinnooy Kan die twee keer verkeerd gespeld werd in een berichtje waar zijn naam drie keer stond. Dan is het ai, dat doet pijn. Maar tegelijk blijft het mensenwerk. Belangrijker is het gevoel dat we ingedut waren. Dat is, denk ik, een stuk minder. Dat uit zich vooral in een veel betere weekendkrant. Die echt vooruit blikt
en veel onderzoeksjournalistiek heeft. Ik was daarom heel blij dat we dit jaar De Tegel voor nieuws wonnen. Maken we elke dag een goede krant? Nee. Laatst liep ik hier nog minder vrolijk rond toen we twee dagen achtereen een minder leuke krant hadden gemaakt. Het leuke is dan wel dat 90 procent van de organisatie het er mee eens is wanneer ik zeg dat het een wat mindere krant was. Vijf jaar geleden was dat niet zo.’

Mail je de redactie nog steeds?
‘Ik stuur dit soort mails nog steeds. In veel gevallen wat korter. In principe om de twee, drie dagen. En we hebben om tien uur ’s ochtends een korte nabespreking en donderdag een uur discussie waarbij een van de redacteuren een evaluatie doet. En wat is niet gelukt? Mijn zorg is dat we te veel columns hebben. Ik ben er niet in geslaagd die te verminderen. We, ik spreek al van we, zijn een land van meningen. Daarom is Twitter hier ook zo groot. En NRC wordt meer dan ik vijf jaar geleden voor mogelijk had gehouden ook gelezen om die meningen. En als je iemand een column afpakt, dan wordt dat zeer persoonlijk opgepakt. Afshin Ellian (zie ook pagina 62) vindt nog steeds dat hem onrecht is aangedaan nadat hem zijn column is afgepakt. Dat doet mij persoonlijk wel pijn als mensen zo lang grote intentieprocessen zien. Terwijl ik denk dat je af en toe gewoon moet vernieuwen. Ik heb nu met de columnisten
afgesproken dat ze steeds voor één jaar een column hebben. Zes maanden daarvoor hoor je of je doorgaat of niet. En de meeste columnisten blijven vele jaren.’

Wat ga je met nrc.next doen?
‘In oktober wordt de krant dikker en het concept wijzigt. Er komt meer binnenland, buitenland, kunst en sport. In twee katernen. Next verkocht op zijn hoogtepunt 64.500 exemplaren en nu zitten we volgens onze eigen telling op 42.000. We zijn een derde van onze abonnees kwijt. Dat is zorgelijk. Als dat zo doorgaat, dan gaan we naar 25.000 over twee jaar. We willen in de ochtend blijven verschijnen. De vraag is hoe snel we weer naar de 65.000 kunnen en of we daar op papier nog in zullen slagen? We moeten in elk geval op korte termijn snel terug naar de 50.000 of 60.000.’

Ben je meer Nederlander geworden de afgelopen vijf jaar?
De mensen van Mediahuis zeggen: “Peter is een Nederlander geworden. Vroeger was hij daadkrachtiger.” Maar nee. Dat heeft niets met daadkracht te maken. Maar met overleg. Ik zeg ze dan: “als je dit nu uitgepraat krijgt, ga je het volgende stadium veel rapper”. Maar het blijft ook voor mij zoeken, hoeveel overleg je, en hoeveel zet je je voet neer? Ik zal altijd nog de reputatie hebben van “Peter gaat snel”, maar ik denk dat ik nu wel het juiste ritme heb gevonden. Ik ben zeker de man die hier het meeste vergadert.’

Is deze functie wel veel langer dan vijf jaar vol te houden?
‘Het is een uitputtende functie, naast natuurlijk een prachtbaan. Toen we nog één krant hadden was het makkelijker dan nu met een paar kranten en een paar sites en een wereld die zo in verandering is. Het ligt ook aan mij. Ik kom nu straks thuis, dan kook ik wat en daarna lees ik gedurende een uur of twee de krant. Ik heb dan zo’n notablokje naast mij liggen. Want morgen om 10.00 uur is de ochtendvergadering en dan wordt er ook iets van mij verwacht. Want Peter heeft die krant goed gelezen en wat vindt Peter wel goed en niet goed? Het is gemakkelijk om dat eens een dag te doen, het is al lastiger om dat een week te doen, maar vijf jaar… Echt, journalisten hier schrikken er soms van hoe goed ik de krant gelezen heb. Ik ben wel eens geschokt hoeveel mensen er zo weinig over weten. De combi van heel erg met mijn voeten in het bluswater staan – waarom is die zin niet anders geschreven of die foto niet gemaakt door iemand anders? – en aan de andere kant met de directie en hoofdredactie een strategie uitzetten. Dat vergt heel veel van iemand. Maar dat is ook ongelofelijk fijn. Dat kan ik doen omdat ik al bijna vijf jaar als een praktiserend weduwnaar leef met mijn vrouw en jongste kind in Brussel en ik hier. Ik richt mij heel erg op het werk hier en we zien elkaar in het weekend en op vakantie. En binnen een aantal jaren trouwen we bij wijze van spreken opnieuw.’

Wat zou er gebeuren als je morgen om 10.00 uur zegt: ik heb de krant niet gelezen?
‘Mensen zouden heel verbaasd zijn. Ben je ziek? Ik denk dat veel mensen ook denken – maar misschien verbeeld ik mij dat wel – is Peter niet meer geïnteresseerd? Ik zou het ook missen. De ene keer meer dan de andere natuurlijk. En de ene keer lees ik letterlijk vier uur en de andere keer drie kwartier.’

Veelgehoorde kritiek, NRC is platter, relleriger en minder serieus geworden onder Peter Vandermeersch.
‘We hebben gezegd, NRC moet verdiepen en verbreden. In eerste instantie hebben mensen vooral de verbreding gezien. Lux, de mediapagina’s. Dus over een aantal thema’s, waar we vroeger niet over schreven, zijn we nu meer gaan schrijven, omdat het nu eenmaal onderdeel uitmaakt van de maatschappij.
Maar de beeldvorming is iets wat ik zelf onderschat heb en beter had moeten managen. Het feit is dat we intussen meer dan ooit investeren in buitenlandjournalistiek, analyses over de politiek in Den Haag brengen en zware economische thema’s in het opiniekatern plaatsen. Dat
werd veel minder goed gezien. Ook omdat de lay-out verfrist werd. Er een keer een foto groter werd geplaatst. “Zie je wel”, was meteen de kritiek, NRC wordt oppervlakkiger. De fout die ik heb gemaakt is, denk ik, dat ik in het eerste en tweede jaar heel veel tegelijkertijd heb willen veranderen. Ik geef veel lezingen en destijds zeiden de mensen “goh, het gaat allemaal zo rap. Ik herken mij niet meer in NRC. Is het nog wel mijn krant?” Na anderhalf, twee jaar begon dat om te slaan. Dus ik ging te hard, maar de lezer heeft zich ook aangepast.
En dat alles is natuurlijk gekleurd door dat incident begin oktober 2010, het overlijden van Antonie Kamerling (waarmee NRC de krant groot opende tot verbazing van veel lezers, red.). En natuurlijk heeft ook de affaire-Friso ons pijn gedaan (NRC meldde dat de prins zou kunnen herstellen; de man van verslaggeefster Jannetje Koelewijn was de bron, red.). Van Friso hebben we achteraf geconcludeerd dat een aantal sluizen niet goed gewerkt heeft. Laat ik heel nadrukkelijk zijn, niet in de eerste plaats Jannetje zelf, maar een aantal sluizen daarna ook niet, tot en met wat ik besloten heb om in de krant
te zetten. Maar Friso werd op een gegeven moment het symbool van “zie je wel, die krant is niet meer serieus”. Dat heeft ons imago zeker pijn gedaan. En het vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Dus dat heeft toch wel een klapje gegeven aan ons. Friso is straks ook weer drie jaar geleden en ik heb het gevoel dat het aan het bijtrekken is. Maar het blijft in een aantal milieus “Peter Vandermeersch is gelijk aan het moet allemaal wat relleriger”.’

Ook ergens trots op?
‘Wij zijn nu in een min of meer veilige haven. Er bestaat in onze sector geen veilige haven meer, maar met eigenaar Mediahuis hebben we nieuw elan in huis gehaald. We kunnen doorstarten. Ik wil daar in mijn memoires nog wel iets moois over schrijven. De eerste stap was om met Peter Visser van Egeria af te spreken dat we verkocht zouden worden aan een strategische partner en niet aan een private equity club. Op een bepaald moment wilde De Telegraaf ons kopen, half om hun eigen probleem op te lossen en niet om ons te helpen. En daar ben ik behoorlijk dwars gaan liggen. En daar zijn toch veel, heel veel gesprekken over geweest met Egeria.’

Welke problemen zou NRC kunnen oplossen voor De Telegraaf?
‘De Telegraaf had het idee de Financiële Telegraaf uit de krant te halen en te combineren met economie van NRC. Daar was ik heel beducht voor. En ze keken heel erg naar bemanning. “Jullie hebben een aantal talenten op de redactie rondlopen die wij misschien wel kunnen gebruiken bij De Telegraaf”, hoorde ik dan.’

Dus een tevreden hoofdredacteur?
‘Men zal van mij zeggen dat ik iemand ben die altijd meer naar de negatieve dan naar de positieve dingen kijkt. Ik ben ook altijd heel bang dat als je té positief bent over iets, de zelfvoldaanheid uit het behang kruipt. Ik ben wat dat betreft een West-Vlaming en dat zijn de Friezen van Vlaanderen. Die heel, heel hard werken en weinig lof verwachten. Ik ben zo opgevoed. Je moet niet te veel complimenten geven en niet van jezelf te rap denken dat je goed bezig bent want dan ga je op je lauweren rusten. Het zijn noeste, gesloten werkers, mijn streekgenoten. Zo ben ik ook, alleen praat ik meer dan de meeste West-Vlamingen.’

Peter Vandermeersch (1961) studeerde geschiedenis in Gent, journalistiek in Parijs en politieke wetenschappen aan Harvard. Van 1988 tot 2010 werkte hij voor De Standaard. Hij begon er op de cultuurredactie en was nadien onder meer correspondent in Parijs en New York. In 1999 werd hij hoofdredacteur. In februari 2006 werd hij algemeen hoofdredacteur van de krantendivisie van Corelio en een jaar later ook directielid. In 2010 werd hij hoofdredacteur van NRC.

Bekijk meer van

Peter Vandermeersch NRC

Praat mee

VVOJ banner congres

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.