website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Hoe krijgen we de lezer aan tafel? Vijf tips en voorbeelden uit de praktijk

Dolf Rogmans — Geplaatst op dinsdag 7 mei 2019, 10:55

Redactievergadering bij Follow the Money, uiterst links: Arne van der Wal

Redactievergadering bij Follow the Money, uiterst links: Arne van der Wal - © Els Zweerink

Nieuwe tijden Lezers zijn talrijker, slimmer en rijker dan journalisten. En ze gaan meer en meer op onze stoel zitten. Hoe we daarmee moeten omgaan blijft een zoektocht. Een paar voorbeelden uit de praktijk en vijf tips om je publiek te betrekken bij de journalistiek.

De redactievergadering bij Follow The Money (FTM) ziet er traditioneel uit. In Amsterdam-Noord zitten journalisten rond een tafel te praten over wat ze van plan zijn of kijken terug op wat er is gebeurd. Als je de foto in zwartwit zou afdrukken, kijk je naar de redactie van Vrij Nederland of Elsevier van pakweg veertig jaar geleden.

Met dat verschil dat de meeste medewerkers niet mee vergaderen. Zij zijn elders aan de slag. Redacties zijn nu immers onmetelijk veel groter dan in de jaren 80 van de vorige eeuw. Groter ja. Je hebt misschien wel een stadion nodig om ze kwijt te kunnen. Het heeft een tijdje geduurd en wat weerstanden opgeroepen maar de lezer heeft definitief een plek veroverd op de redacties. In ruil daarvoor levert die zijn kennis, loyaliteit en, niet onbelangrijk, euro’s.

Project Pitch van Follow the Money
Maar hoe je de lezer betrekt bij je redactionele proces, blijft een zoektocht. Follow the Money (FTM) probeert nu een paar varianten uit. Met steun van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek voert FTM samen met de regionale publieke omroepen het project Pitch uit. Daarbij mogen lezers ideeën aandragen en daar vervolgens ook op stemmen. De populairste suggesties worden door FTM samen met de betreffende regionale omroep opgepakt.

Arne van der Wal is naast directeur bij FTM ook verantwoordelijk voor de publieksparticipatie. ‘De eerste ronde was meteen goed voor 130 pitches, 25.000 bezoeken aan de website en duizenden stemmen. Op die manier stuiten we niet alleen op onderwerpen maar hebben ook meteen een goede indicatie hoe belangrijk mensen het vinden.’

FTM betrekt het publiek ook bij het project de Shell ­Papers. Daarbij zijn negentien Wob-verzoeken gedaan. De verwachting is dat overheden traag met de gevraagde informatie komen. Lezers is gevraagd zich solidair te verklaren met FTM om zo gezamenlijk de druk op de overheden op te voeren om wel te antwoorden.

Meedoen bij de Correspondent
Bij De Correspondent hebben ze eerder ook het publiek ingezet om Shell onder de loep te nemen. Via het platform werd aan Shell-medewerkers gevraagd hoe het is om bij het bedrijf te werken. Daar rolde onder meer het bericht uit dat de energiegigant al heel lang weet hoe ingrijpend het menselijk gedrag op de klimaatverandering is maar daar uit eigen belang niet mee te koop loopt.

De betrokkenheid van het publiek heeft De Correspondent heel wat hoofdbrekers opgeleverd. Bij aanvang van het journalistieke platform was het idee dat lezers/experts hun eigen digitale ‘tuintjes’ zouden beginnen waar ze aansluiten bij de onderwerpen die de correspondenten aansnijden. Alleen de abonnees dachten daar anders over en bleven er weg. Ook bleek het te veel voor een journalist om de communicatie met de lezers zelf te doen.

Dus ging de boel op de schop. Op het vorige maand ­gehouden Journalism Festival in Perugia liet Maaike Goslinga, redactiechef bij de Correspondent, negen manieren zien hoe leden nu kunnen meedoen: lezen en delen, de redactieleden online volgen, abonneren op nieuwsbrieven, naar bijeenkomsten komen, tips mailen, gecontroleerd expert worden, gewoon reageren, (besloten) evenementen bezoeken en meelezer worden.

Goslinga weet inmiddels ook dat het belangrijk is de juiste vraag te stellen aan lezers; geen meningen maar hulpvragen. Anders krijg je rotzooi terug. Het contact met de leden creëert nieuwe functies. Bijvoorbeeld die van conversation editor en verification editor en zoekt de Engelstalige editie The Correspondent nog een engagement editor en een membership director.

Deze editors ontlasten de journalisten. Die blijken van nature niet allemaal even goed in communicatie met de lezer. Goslinga: ‘Er is bij ons geen plaats voor journalisten die niet met de lezer willen praten. Maar de ene journalist kan en mag er anders mee omgaan dan de andere.’

Verdienmodel

Zowel bij De Correspondent als FTM is de publieks­participatie verweven met het verdienmodel. Om te beginnen is het ook een marketinginstrument. Jan-­Willem Sanders, uitgever van FTM: ‘Als mensen hun steun uitspreken voor de Shell Papers kan ik ze daarna mailen of ze lid willen worden.’

Het bredere idee is, dat betrokken leden ook trouwe leden én betalende leden zijn. Dat is hard nodig. Zowel ­­  De Correspondent als FTM hebben er immers voor gekozen geen advertenties toe te laten op hun platform.

En dan resteren grofweg de lezers, subsidies, giften en inkomsten uit zaken als events en boeken. Onderzoek van de Amerikaanse Knight Foundation onder 120 digitale platformen laat zien dat het uitsluiten van adverteerders op zich goed werkt. Gemiddeld genomen dragen lezers een derde bij en subsidies en goede doelen ieder ook een derde. FTM en De Correspondent halen beide de meeste inkomsten op bij lezers.

Connectie met de lezer bij Krautreporter
Sebastian Esser van het Duitse Krautreporter waarschuwt ervoor dat de digitale platforms niet al hun lezers actief moeten willen laten worden. ‘Je ziet ook bij ons dat uiteindelijk een relatief klein deel van de leden echt actief is. De meeste willen gewoon de stukken lezen. Meer betrokkenheid leidt bij ons niet direct tot meer vertrouwen. Mensen vertrouwen ons, maar de meeste mensen doen niet erg mee. Maar het besef dat het kan, dat vinden ze belangrijk. Dat is de magic.’

Esser gelooft dat het succes van Krautreporter, net als meer van de nieuwe platforms, valt of staat met de connectie met de lezer. ‘Wij zien dat de grote nieuwssites massaproductie leveren gericht op clicks. Lezers bouwen daar geen band mee op, het heeft geen gevoel, je werkt niet aan vertrouwen. Wij willen die connectie wel maken. We publiceren daarom één verhaal per dag, meestal een uitlegstuk, en luisteren naar ons publiek.’

Daarbij heeft Krautreporter, een beetje vergelijkbaar met wat De Correspondent wil, een lijst aangelegd met experts. Esser: ‘We hebben inmiddels 2500 mensen die meedoen. Onze journalisten bevragen de experts niet alleen, maar onderhouden ook contact met ze. Dat doen we via Facebook-groepen, via WhatsApp en als de journalisten in de buurt zijn, drinken ze een biertje met de experts.’

Vijf jaar geleden begon het platform na een crowd­fundingactie. In totaal 17.000 mensen brachten één miljoen euro bij elkaar. Inmiddels zijn de leden ook de eigenaar van het platform. Esser: ‘We zijn nu een coöperatie. We hebben 11.000 leden. Die betalen tussen de 5 en 10 euro per maand. Sommige meer. Maar niemand krijgt meer dan één stem.’ De artikelen zitten bij Krautreport achter een betaalmuur. Alleen leden mogen reageren. Door het platform zo op te zetten, vervaagt de grens tussen lezer, eigenaar, journalist en reageerder. Voor Esser de ultieme vorm van lezersparticipatie.

Iedereen welkom bij Correctiv

Daar denken ze bij het eveneens Duitse Correctiv dan weer heel anders over. Het journalistieke initiatief betrekt niet alleen de betalende leden bij het platform. Alles wat ­Correctiv maakt, is voor iedereen beschikbaar. Betalende leden maken het platform wel mogelijk. En dat lukt tot nu toe heel aardig, zegt directeur Simon Kretschmer. Al zou hij de komende jaren iets minder afhankelijk willen worden van subsidies en goede doelen. ‘Voor ons is het essentieel dat we onze inhoud volledig openstellen. We willen met onze journalistiek veranderingen in de maatschappij bewerkstelligen. Dan moeten zoveel mogelijk mensen het kunnen lezen en kunnen meedoen.’

Om de lezers te activeren, organiseert Correctiv ook festivals en heeft het een Academy waar lezers journalistieke vaardigheden worden bijgebracht. En, net als in Nederland, worden lezers ingezet om onderwerpen aan te dragen en uit te diepen.

Zijn Correctiv, of ook De Correspondent en FTM dan nog wel journalistieke platforms of zijn het activisten ­geworden? Voor hoofdredacteur Oliver Schröm van Correctiv eigenlijk geen vraag. ‘Wij zijn journalisten. We voeren geen actie, maar leggen feiten bloot. We halen die samen met het publiek op en brengen die naar de beslissers. Die volgen we ook om te kijken of ze er wat mee doen. Wat wij niet hebben, is een ideologische agenda.’

Tijdens het Journalism Festival in ­Perugia vonden drie panel­discussies plaats over het betrekken van de lezer bij journalistiek. Die kun je hier online terugkijken:
- Waarom je moet luisteren naar je lezers
Hoe zet je een journalistiek platform financieel op
Lidmaatschap gaat niet alleen over geld, maar over vertrouwen en leren

Vijf tips om je publiek te betrekken bij journalistiek
• Publieksparticipatie is niet iets wat je er als redactie even naast kunt doen. Het is geen makkelijke en goedkope marketingstrategie. Je moet het als bedrijf met volle overtuiging omarmen en je dus ook kunnen veroorloven.
• Contact met je publiek ontstaat niet vanzelf, en het kost tijd en energie om het te onderhouden. Voor, en tijdens het journalistieke onderzoek. Pas dan voelt het publiek zich betrokken genoeg om een volgende keer weer mee te werken.
• Stel open vragen en stuur je onderzoek niet te veel. Anders krijg je geen medewerking. Het is immers een samenwerking en geen eenrichtingsverkeer. Het kan betekenen dat het onderzoek een andere kant op gaat dan je dacht.
• Geef iets terug. Er moet een uitwisseling plaatsvinden waarvan iedereen profiteert. Reageer in elk geval altijd op tips en mail en vertel waarom er wel of niet iets is gedaan met hun bijdrage. Vertel ze zelf de resultaten en bedank ze in de publicatie.
• Transparantie is misschien wel het meest belangrijk voor succes. Om het publiek bij het proces te betrekken is het belangrijk ook deelresultaten te laten zien, zelfs al zijn die nog niet af. Daarmee geef je niet je primeur weg, maar vind je hem juist.
Deze tips zijn eerder en uitgebreider gepubliceerd door Birte Schohaus op de website van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

expertisedag 2019

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.