Derde nieuws van anderen
Een aanzienlijk deel van de binnenlandberichtgeving in Nederlandse kranten komt geheel of gedeeltelijk uit informatie van persbureaus, andere media of pr-diensten van overheden, bedrijven en instellingen. Vaak kan de lezer dit niet uit het bericht opmaken. Dit blijkt uit een verkennend onderzoek van communicatiewetenschappers van de Radboud Universiteit Nijmegen. Dat onderzoek is woensdag gepresenteerd in Utrecht.
Bij soortgelijk onderzoek naar de Britse pers concludeerden de onderzoekers dat de onafhankelijkheid van die media ondermijnd wordt.
Van alle onderzochte binnenlandberichten in vier grote kranten bestaat een derde (32 procent) aanwijsbaar uit persbureaukopij of andere voorgeproduceerde informatie. Uit een nauwkeuriger vergelijking van een deel van alle onderzochte berichten blijkt dat ongeveer de helft hiervan geheel of gedeeltelijk uit voorgeproduceerde informatie bestaat.
Het verschil tussen het ‘harde’ percentage van 32 en het indicatieve van 52 procent wordt vooral veroorzaakt doordat krantenredacties informatie die door anderen is geproduceerd, regelmatig zonder bronvermelding in hun eigen berichtgeving opnemen.
Dit onderzoek van de Radboud Universiteit is de Nederlandse tegenhanger van een uitgebreider onderzoek van de Universiteit van Cardiff uit 2005/2006. Uit het Britse onderzoek bleek onder meer dat 70 procent van de binnenlandberichten in The Guardian, Independent, Times, Telegraph en Daily Mail geheel of gedeeltelijk uit voorverpakt nieuws bestaat.
De bevindingen waren een pijler onder het vorig jaar verschenen boek Flat Earth News van de Britse onderzoeksjournalist Nick Davies, die daarin de kwaliteit van de journalistiek ter discussie stelde.
Ook voor de Nederlandse lezer is het vaak niet duidelijk of een krantenbericht afkomstig is van een persbureau, een onderzoeksinstituut of uit eigen nieuwsgaring. In 40 procent van de artikelen wordt de bron niet genoemd. In de mate van anonimiteit van berichten zijn de verschillen tussen kranten groot:
NRC Handelsblad telt het laagste percentage berichten waarvan de herkomst of producent onbekend is (5 procent), de Gelderlander het hoogste (77 procent). De Volkskrant en het AD zitten daar met 19 en 42 procent tussenin.
In Britse kranten steunt 30 procent van het nieuws rechtstreeks op pr-materiaal. In Nederland is dat slechts 2 procent.
Meer bij Kimforum (.pdf)
Praat mee
1 reactie
WereldburgersTV, 22 januari 2009, 13:38
Vreemd dat in deze discussie pers- en pr-bureau’s op één hoop worden geveegd. Het verwerken van informatie uit de koker van een pr-bureau of een politieke lobbyorganisatie vraagt om véél meer kritisch vermogen van de journalist dan wanneer die een bericht van ANP of GPD verwerkt.
Daarmee is overigens niet gezegd dat journalisten van dagbladen of persbureaus altijd onafhankelijk berichten. De vraag blijft altijd welke broodheren ze dienen. Dat vragen te weinig journalisten zich af. Er moet door journalisten vaker in de jaarverslagen gesnuffeld worden om te kijken wie organisaties, die als bron worden opgevoerd, financieren. Mijn ervaring is dat dan steeds vaker een sterk verband aangetoond kan worden tussen de wijze waarop nieuws wordt verslagen en de financiers achter een bron. Huiveringwekkend wat je dan soms tegenkomt.