website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

De vendetta tegen Ad van Liempt. Een reconstructie

Frans Oremus — Geplaatst op donderdag 2 mei 2019, 10:00

Ad van Liempt  voor de woning van de commandant van kamp Westerbork, Albert Konrad Gemmeker, waar hij een biografie over schreef.

Ad van Liempt voor de woning van de commandant van kamp Westerbork, Albert Konrad Gemmeker, waar hij een biografie over schreef. - © Herinneringscentrum Westerbork

Reconstructie Frits Barend publiceerde op 30 maart op de opiniepagina van Het Parool een ‘aanklacht in acht bedrijven’ tegen de op 9 mei te promoveren journalist en historicus Ad van Liempt. Een rel is geboren. Een reconstructie.

In een lijvig opiniestuk somt Barend een aantal kwesties op die zouden bewijzen dat Van Liempt er een sport van maakt met andermans veren te pronken, het in zijn algemeenheid niet zo nauw neemt met brongebruik en hij zich ook wel eens vergist. De toon is vijandig, en de opinie eindigt met een dankwoord aan dertien mensen die kritisch met Barend meelazen en hem van informatie voorzagen. Namen als prof. dr. Louise Fresco, prof. dr. Abram de Swaan, maar ook Derk Sauer en Barends’ vrouw Marijke Barend-Van Haeften staan erin.

Barend moet er lang aan hebben gewerkt. Enkele weken voor plaatsing heeft hij het als ‘onderzoekstuk’ aangeboden aan NRC, die het echter niet geschikt achtte voor ­publicatie. Als Het Parool wel geïnteresseerd blijkt moet Barend zijn tekst aanzienlijk inkorten. Derk Sauer helpt hem en zegt in een reactie ‘Ik heb Frits helpen redigeren, puur tekstueel. Ik ken niet alle ins en outs in deze zaak. Ik heb de feiten niet gecheckt.’

Het Parool geeft Van Liempt twee dagen de tijd om te reageren en dat resulteert in een kort kader (‘poging tot karaktermoord’) bij het artikel. De week erop zou hij zich nog in een groter stuk mogen verweren, maar ziet daar vanaf.

Het roept de vraag op waarom Het Parool deze aanklacht – waarin harde beweringen worden gedaan over een persoon – afdrukt op de opiniepagina in plaats van er een nieuws- of onderzoeksverhaal aan te wijden. Heeft de redactie de beweringen onderzocht? Als Villamedia een van de makkelijk verifieerbare beweringen van Barend checkt – namelijk dat in de Tros Nieuwsshow, waarin Van Liempt spreekt over een jubileumboek voor het Rode Kruis de naam van zijn coauteur Margot van Kooten ‘niet genoemd’ wordt - blijkt die niet te kloppen. Haar naam wordt twee keer genoemd.

Hoofdredacteur Ronald Ockhuysen van Het Parool stelt de als feiten gepresenteerde aanklachten tegen Van Liempt niet te hebben gecheckt. ‘Het stuk was zorgvuldig onderbouwd en ondertekend door meelezers die beslist geen koekenbakkers zijn. Wij trakteren onze lezers op de opiniepagina’s op uiteenlopende meningen. Daar zitten ook stukken bij van mensen die beweren dat het goed gaat met het klimaat. Het is niet de stem van de krant.’

Als Villamedia hem voorlegt één van Barends beweringen te hebben uitgezocht en suggereert dat Het Parool dat ook had kunnen doen, stelt Ockhuysen dat hij dit niet de taak vindt van de opinieredactie. ‘Het kan dat Barend steken heeft laten vallen. Maar in goede tegenreacties kan dat ook weer worden weersproken, daar zijn de opiniepagina’s voor. Als je het in voetbaltermen bekijkt staat Van Liempt voor; er zijn al meerdere stukken verschenen waarin hij wordt verdedigd, waaronder het artikel van Geert Mak. En nee, natuurlijk vind ik het niet leuk dat die zegt dat wij ons werk niet goed hebben gedaan.’

Kort na de publicatie van Barends’ stuk ontstaan er kampen, met mensen die voor Barend, of voor Van Liempt zijn. En die mensen roeren zich op sociale media, in Het Parool, het Dagblad van het Noorden en op TPO. Opmerkelijk is dat de landelijke media geen aandacht besteden aan de kwestie.

Zo schrijft columnist Theodor Holman op 2 april in Het Parool dat Van Liempt door het stuk van Barend van zijn voetstuk is gevallen. Wetenschapsjournalist Frank van Kolfschooten analyseert op 3 april Barends’ beweringen punt voor punt en concludeert: ‘Nee, na kritische analyse blijft er weinig tot niets van over’. En in een lezersbrief in Het Parool neemt Geert Mak het op 10 april op voor Van Liempt en vraagt zich af door ‘welke professionele normen de opinieredactie van Het Parool zich laat leiden in deze vendetta?’ Waar Mak zich vooral boos maakt over het ‘kapot trappen’ van Van Liempt door Het Parool, neemt Van Kolfschooten de inhoud van Barends’ verhaal op de korrel – op zijn eigen site en op die van Reporters Online. ‘Ik heb het niet aan Het Parool aangeboden, maar de redactie wel gemeld dat het online stond.

De discussie speelt zich vooral af op internet.’ Hij beoordeelt Barends’ aanklacht als ‘amateurwerk’ en ‘activistische journalistiek’ en klimt in de pen omdat hij ‘het type aanval van Barend herkende’ en als een van de weinigen in de materie is ingevoerd. ‘Ik zag onmiddellijk dat het stuk aan alle kanten rammelt. Als krant kun je niet zeggen: we checken de feiten niet en we publiceren het als opinie. Ook als er een imposante lijst van meelezers onder staat mag je er niet van uitgaan dat het allemaal klopt. Verder vind ik het gewoon ontzettend onsympathiek om mensen kapot te schrijven.’ Hij hecht eraan te melden dat hij Van Liempt één keer heeft ontmoet bij een borrel en niet persoonlijk kent.

Ook Derk Sauer roert zich na publicatie op Twitter. Hij roept Villa­media, NRC en de Volkskrant op in de zaak te duiken, net als Jan Kuitenbrouwer en Barend zelf. We zouden ons te stil houden.

Het Dagblad van het Noorden plaatst op 4 april een opinie van Maarten van Voorst tot Voorst naar aanleiding van een nieuwsbericht in diezelfde krant waarin hoogleraar Hans Renders (RUG) en mede promotor Doeko Bosscher stellen dat Barends’ bevindingen geen gevolgen hebben voor Van Liempts promotie. Van Voorst tot Voorst stelt: ‘De kern van Barends betoog is (..) dat er ernstige problemen zijn met Van Liempts werkwijze als geschiedenisjournalist. Die werkwijze is onlosmakelijk verbonden met de vaardigheden die nodig zijn voor een doctoraat’.

Een relevante bijdrage, vindt Hoofdredacteur Erik Wijnholds van het Dagblad van het Noorden, terugkijkend. ‘Van Voorst tot Voorst richt zich op de reactie van de twee promotoren. Hij vindt daar wat van en wij vonden het relevant voor de discussie. De krant is ook een podium voor debat. Het staat vervolgens een ieder vrij om daar weer op te reageren.’

Enkele weken voordat Barend zijn stuk aan Het Parool aanbiedt krijgt chef Patricia Veldhuis (NRC Weekend en Het Blad) Barends’ verhaal via VS-correspondent Bas Blokker, die volgens Barend ‘laaiend enthousiast’ was. Veldhuis: ‘Mij bekroop meteen het gevoel dat het hier om een persoonlijke kruistocht ging. Een hetze. Barend belde en mailde me er verschillende keren over. Hij had het onder meer over plagiaat uit een stuk uit Vrij Nederland uit – mind you – 1979 waarover Van Liempt al lang een plausibele uitleg had gegeven. Ik vond het klein bier. Een te dun verhaal, zeker niet geschikt voor publicatie.’

Blokker zegt een telefoontje van Barend, waarbij deze vertelt dat hij een tiental zaken kan reconstrueren waarbij Van Liempt plagiaat – of anderszins ondeugdelijk werk leverde – interessant genoeg te hebben gevonden om door te verwijzen naar zijn collega’s van de weekendkrant. Blokker ‘Zij hebben het gelezen. Ik niet.’

Barend zelf is niet onder de indruk van de lezersbrief van Mak noch van de inhoudelijke verdediging op zijn aanklacht door Van Kolfschooten. ‘Ik heb gewoon een patroon blootgelegd, waaruit blijkt dat Van Liempt zwaar leunt op het werk van anderen. Ik heb een tegel gelicht, die niet wordt overgenomen omdat Van Liempt bij vrijwel alle journalistieke media in een commissie zit of deze adviseert (Van Liempt zit onder meer in de adviesraad van Villamedia, red.). Mak komt ook niet met argumenten maar verdedigt Van Liempt door te zeggen dat iedereen wel eens een fout maakt. Nou, ik dus niet.’ Ja oké – onderkent hij – hij zat fout met zijn bewering dat coauteur van Kooten niet werd genoemd in de Tros Nieuwsshow. ‘Dat is het enige foutje. Ontstaan in de eindredactie omdat ik te weinig woorden had.’

Ockhuysen geeft toe dat er na plaatsing van Barends’ opinie discussie is geweest. ‘Veel journalisten vonden dat we zijn misbruikt voor een persoonlijke vendetta. Zelf vind ik dat niet. Als iedereen evenveel ruimte krijgt om zijn verhaal te vertellen is er niks aan de hand.’

Aan het einde van een ruim anderhalf uur durend telefoongesprek noemt Barend het tegengaan van nivellering – ‘het van slachtoffers daders maken’ – de belangrijkste drijfveer voor zijn opinie. Hij doelt op het boek ‘Oorlogsouders’ van Isabel van Boetzelaer, dat inderdaad erg selectief bleek in de berichtgeving over de oorlogsdaden van haar vader. Van Liempt prees dat boek ooit aan zonder dat hij het goed gelezen had – en waarvoor hij kort daarop excuus aanbood. Hij was het met de kritiek van Barend eens. Zaak gesloten zou je zeggen.

Ad van Liempt laat weten niet te reageren op de polemiek: ‘Maar ik ben wel aangeslagen.’ Op 9 mei promoveert hij aan de Rijksuniversiteit Groningen op zijn biografie van Albert Gemmeker, commandant in Kamp ­Westerbork.

1 reactie

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. J.C. Roodenburg, 2 mei 2019, 14:25

    Heerlijk iedereen aan het woord laten. Dat is journalistiek zeer verantwoord van Frans. Was dat maar zo op Twitter.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.