De kersverse VS-correspondent van het FD was nog nooit in New York geweest

Een correspondentschap in de VS is voor velen een bekroning op hun werk, een jongens- of meisjesdroom die uitkomt. Ook voor Zandbergen. Maar toen de (interne) vacature zich aandeed, dacht hij weinig kans te maken. Toch besloot hij op z’n minst een poging te wagen, al was het maar om de grote jongensdroom in vervulling te laten komen.

Je zou zeggen dat er bijna een gevecht zou uitbreken op de redactie van het FD voor de doorgaans zeer gewilde post. Er zijn dozijnen aan kersverse studenten journalistiek die op de eerste dag van hun opleiding aangeven uiteindelijk graag óf correspondent in de VS te willen worden óf presentator van Studio Sport.

Maar het animo op de burelen van het FD bleek tegen te vallen, tot verbazing van Zandbergen zelf. ‘Ik dacht: “Ik maak in ieder geval mijn interesse kenbaar. Dan vis ik waarschijnlijk achter het net, maar dan wéten ze in ieder geval dat ik wil. Misschien maak ik zo wel kans op een plek in Brussel of Londen, over een paar jaar.”’

In veel elementen lijkt de loopbaan van Zandbergen op het ‘klassieke verhaal’: hij studeerde (Liberal Arts & Science in Leiden en bedrijfskunde aan de VU in Amsterdam), liep stage bij het FD en bleef plakken. Eerst als nieuwsdienstredacteur, sinds 2020 in loondienst als redacteur financiële markten.

Ik denk dat je nog goed correspondent kan zijn als twintiger of dertiger

Het correspondentschap is veranderd in de loop der jaren, ziet hij. In de vorige eeuw was het een goudomrande positie, nu moest Zandbergen zijn vaste contract opzeggen voor een freelancebestaan. ‘Ik denk dat je nog goed correspondent kan zijn als twintiger of dertiger’, zegt hij, ‘daarna wordt het een ander verhaal, met schoolgaande kinderen, partners, et cetera.’

De meeste correspondentschappen worden allang niet meer ingevuld door redacteuren in vaste dienst. En dan heeft Zandbergen nog het geluk dat hij het kan rooien met één opdrachtgever.

Naast het opgeven van zijn vaste plek moest hij er ook wat anders voor achterlaten: zijn verloofde, die in Nederland is gebleven voor haar werk. Is dat geen lastige keuze? Zijn er moeilijke gesprekken gevoerd thuis? ‘Ik wil een niet té persoonlijk interview geven…’, twijfelt hij even. Lang verhaal kort: zijn vriendin heeft een baan in Nederland waar ze niet weg wil, in de VS kon ze niet ‘even’ een andere baan zoeken.

‘Doodrationaliseren’
‘Het is te doen.’ In de gesprekken die hij met het FD voerde over z’n positie bedong hij onder andere dat hij jaarlijks in augustus een maandje terugkeert naar Nederland.

‘Het is bloedheet in New York dan, en alles ligt op z’n gat. Zij komt af en toe mijn kant op, we bellen veel.’ Uiteindelijk moet je het ook niet dood rationaliseren en gewoon de sprong wagen als de gelegenheid zich voordoet. ‘Ik zit er maar drie jaar, het is een eindig verhaal.’

De grap is dat de kersverse correspondent in New York nog nooit eerder in diezelfde stad was. ‘Overweldigend, hectisch, het gaat de hele dag maar door.’ Daarom is even ‘op adem komen’ in Nederland ook geen straf. Het scheelt, zegt hij, dat hij zijn standplaats nog niet goed kent: ‘Je hebt een onbevangen blik vanaf buiten’.

Het tijdsverschil werkt daarbij in het voordeel. Als de krant zakt, rond negen uur ’s avonds, is het aan de oostkust van de VS zes uur vroeger en dus rond de klok van drie ’s middags. ‘De dagen beginnen vaak met een piek, maar als die voorbij is kun je wat rustiger aan doen en ook werken aan verhalen die wat meer tijd vergen.’

Vriendelijke Amerikanen
‘De Amerikanen lopen harder dan wij, niet alleen letterlijk. Maar tegelijkertijd staan ze erg open voor de ander en helpen ze je graag. Vaak denken mensen dat het “How are you doing?” in een winkel mooi weer spelen is, maar ze menen het écht.’

De vriendelijke Amerikanen openden deuren voor hem, ondanks dat ze vaak niet eens weten waar Nederland ligt en je als vertegenwoordiger van een relatief klein medium ietsje harder je best moet doen. ‘Dan eindig je uiteindelijk óók in een dorp in Iowa bij een of andere ambtenaar in de auto die je een rondleiding geeft en laat zien hoe ze bezig zijn met de industriële ontwikkeling en het aantrekken van bedrijven.’

Blik van buiten
‘Het scheelt dat het FD een specifieke niche bedient en onze website ’s nachts niet geactualiseerd wordt.’ En in Washington D.C. neemt Barbara Noordermeer, de honneurs waar.

Als eenmanspitter is het soms veel, hard en lang werken. De VS zijn groot, de nieuwstrein dendert de hele dag door in de stad die nooit slaapt. ‘Soms heb je het idee dat je achter de feiten aanhobbelt. Zit je bij een vergadering van Goldman Sachs, zit een verslaggever daar van Bloomberg er met een assistente die alles meeschrijft en chat hij ondertussen met acht man op de redactie. Daar kun je niet tegenop.’

Maar juist door het feit dat hij de boel in z’n eentje runt, kan hij ook andere keuzes maken. ‘Ik heb niet de illusie dat ik in m’n eentje een nieuw Watergate onthul’, lacht hij. ‘Maar juist omdat ik niet zo goed met de VS bekend ben, kun je je een beetje door de verwondering laten leiden.’

‘Nu werk ik bijvoorbeeld aan een verhaal over vakbonden in de VS, tó-taal anders dan Europa. Je moet veel voor de lezer uitleggen. Maar als verslaggever ter plekke kun je wel de coureur local overbrengen die je vanuit Europa mist.’

Eigenlijk is het geen doen om in je eentje de hele VS te verslaan, zo groot is het land. Een aantal jaar geleden ontmoette Zandbergen een Chinese journalist die in haar eentje heel Europa versloeg. Destijds vond hij dat raar, Europa is zo groot en divers, maar nu heeft hij hetzelfde gevoel met de VS.

In New York - en ook elders in de VS - is het niet louter het financiële nieuws dat voor Zandbergen de klok slaat. Het FD is in de afgelopen jaren ‘een maatschappelijkere krant’ geworden, terwijl de krant bekend staat als zakelijk, feitelijk, misschien soms een tikje saai. Als voorbeeld noemt hij een recent verhaal over het antisemitisme dat in opkomst is in de VS, niet direct een onderwerp dat je bij het FD zou verwachten.

‘Als wij over maatschappelijke thema’s schrijven’, zegt Zandbergen, ‘dan is het voordeel dat mensen er automatisch vanuit gaan dat we het zakelijk en juist opschrijven. Juist omdat het niet onze kern is. Dus áls we erover schrijven, dan moeten we de boel wel goed hebben uitgezocht.’

Eenzaamheid
Het cliché over het buitenlandcorrespondentschap luidt vaak dat het ten eerste hard werken is, maar dat het bovenal een eenzaam métier is. ‘Toen ik vertrok was ik bang om het contact met de redactie verliezen én het persoonlijke… Hoe maak je eigenlijk vrienden in een wildvreemde stad, zodat je niet opgesloten zit op je werkkamertje?’

Dus na aankomst sloot Zandbergen zich aan bij ‘een fietsclubje’ waarmee hij in de weekenden door de stad naar upstate New York trekt. ‘Alle clichés over New York zijn waar, want - in tegenstelling tot hier - zijn de bewoners erg nieuwsgierig naar de ander.’ En het voordeel is dat de klok in New York altijd doortikt en er altijd wel wat te doen is: ‘De redactie belt mij vaker dan ik hen’, lacht hij.

De huurprijzen in de stad rijzen - nog steeds - de pan uit. De kersverse correspondent heeft vaste lasten ter hoogte van zijn Nederlandse netto maandsalaris. Hij kijkt daarom om zich heen om eens een aantal maanden elders door te brengen, niet alleen vanwerge de hoge huurprijzen. ‘Ik denk dat daar ook mooie verhalen te vinden zijn, omdat de effecten van wereldwijde ontwikkelingen - zoals de handelsoorlog tussen de VS en China - daar neerdalen.’

‘Je hoeft niet perse in New York te zitten. Het voordeel is dat de VS zó groot is, dat je overal kan zitten. Misschien wil ik wel een paar maanden op een plek gaan zitten waar nóóit een buitenlandse correspondent komt. Waar je normaal even naar toe reist, je hoofd over de schutting trekt, drie quotes haalt en weer vertrekt. Die mensen daar hebben óók een verhaal.’