Boycot Kampen!
Boycot Kampen! Alleen zo is burgemeester Jan Oosterhof duidelijk te maken dat het weren van journalisten te belachelijk voor woorden is, betoogt Tony van der Meulen, oud-hoofdredacteur van het Brabants Dagblad.
Het spoorlijntje van Zwolle naar Kampen heeft het mooie IJsselstadje nooit helemaal weten te bereiken. Het eindstation ligt aan de oever van de IJssel, de reiziger moet de brug over om de stad binnen te komen. Daarachter hield de wereld op.
Door de komst van de Noordoostpolder is dat anders geworden, maar de spoorlijn is nooit doorgetrokken en Kampen leeft kennelijk nog steeds aan de rand van de moderne tijd. In ieder geval Jan Oosterhof, de Kamper burgemeester. Omdat een stukje in de regionale krant de Stentor hem niet zinde, heeft hij de krant gestraft met een gemeentelijke informatiestop van twee weken. Veertien dagen lang krijgt de krant geen persberichten en mogen de verslaggevers niet naar gemeentelijke persconferenties.
Veertien dagen is wellicht wat aan de korte kant om het positieve effect geheel en al te verzilveren, maar ik vermoed dat iedere krant behoorlijk zou opfleuren van zo’n boycot en bevangen wordt door een prikkelend nieuw elan. Ik hoop eigenlijk dat de hoofdredacteur, na die veertien dagen in de hoek te hebben staan, op waardige toon tegen de gemeente zal zeggen: ga hier vooral mee door, hou al die persberichten maar bij je, wij willen ook nooit meer een voorlichter zien, wij redden ons zelf wel.
Het potsierlijke verbod van de Kamper burgemeester is natuurlijk vooral ingegeven door hoogmoed en zelfoverschatting, maar er zit ook wel een realistisch kantje aan. Het aantal voorlichters is de laatste tien, twintig jaar gegroeid in tal en last, waardoor gemeentebestuurders zijn gaan denken dat zij zelf wel bepalen waarmee ze in de krant komen en waarmee niet.
Een voorlichter hoort, waar hij ook werkt, echter een zeer nederige en vooral ook dienende taak te hebben. Hij moet zorgen dat een verslaggever een wethouder meteen aan de telefoon krijgt. Bij een interview moet hij controleren of er verse koffie is en bij voorkeur een knapperig koekje, waarna hij zich bescheiden terugtrekt met de gedienstige vraag of alles ’naar wens is.’
Maar lokale en regionale bestuurders hebben zich omringd met hyperactieve voorlichters die tegenwoordig ook vaak ‘communicatie medewerker’ heten en die worden betaald om hun meester uit de wind te houden en te behoeden voor publicitaire averij. Het is de deerniswekkende kaste van de sprekende poppen die vertellen wat hun meester zoal wil en bedoelt. Dat levert al die stukjes in de krant op waarin een woordvoerder wordt geciteerd. Per definitie een tweedehands bron, maar iemand die tegenwoordig ook maar iets voorstelt heeft een woordvoerder.
Het is een statussymbool, zoals bestuurders in derde wereldlanden die voortreffelijk Engels of Frans spreken, toch een tolk gebruiken. Het zijn de nieuwe lakeien, van wie het niet meer de eerste taak is de pruik van hun heer op te borstelen en te poederen, maar woord te voeren.
Delen van gemeentelijke persberichten komen vaak ook letterlijk in de krant, wat op zichzelf nog geen ramp hoeft te zijn, want dan kunnen verslaggevers intussen zelf op onderzoek in de samenleving. Maar door al dit soort ontwikkelingen is zo’n burgemeester van Kampen gaan denken dat hij een krant kan ringeloren met zijn boycot. Wie niet horen wil moet maar voelen.
De hele Nederlandse journalistiek zou bij wijze van tegenmaatregel moeten afspreken enige maanden niets meer over Kampen te schrijven. Kampen en de burgemeester van Kampen bestaan gewoon niet meer. De weerman van het NosJournaal slaat het noordwesten van Overijssel ook steevast over en wie op internet iets opzoekt over de trein naar Kampen krijgt de mededeling: Station onbekend. Wie Kampen googlet krijgt als vraag: Bedoelt u Kempen?
Een diepe mediastilte daalt neer over Kampen.
Tot burgemeester Jan Oosterhof nederig naar de Stentor belt of hij asjeblieft weer in de krant mag, al is het maar met een éénkolommertje.
Deze column verscheen eerder in het Brabants Dagblad en is met toestemming van de auteur overgenomen.
Praat mee
11 reacties
MC - Brabant, 7 juni 2009, 22:06
Over het Kamper-treintje gesproken: men is er trots op dat het ‘t meest stipte treintje van de Nederlandse dienstregeling is. Mocht je trein in Zwolle met vertraging aankomen, dan mis je je aansluiting naar Kampen geheid. Die wacht namelijk niet. Want die rijdt altijd op tijd…
Dit is voor mij typerend voor de wereldvreemde, hypocriete houding die ik uit mijn jeugd ken. Holland op zijn smalst. De Kampense blik op de wereld heeft zich alleen maar vernauwd sinds het vertrek van ziekenhuis, school voor journalistiek, kunstacademie etc.
Inmiddels ben ik langer weg uit Kampen dan ik er gewoond heb en dat doet erg goed. God, wat ben ik blij dat ik daar weg ben.
Chris, 8 juni 2009, 02:04
Tony, ik kan niets anders dan bij je aansluiten: ik ben het geheel met je eens.
Een burgemeester die veertien dagen een informatiestop uitvaardigt, verdient het niet om burgemeester te zijn. Nee, op zijn manier zorg je ervoor dat je stad goed in de markt ligt.
Hoezo persvrijheid?
Ik stel voor dat we inderdaad Kampen mijden als de pest, alles dat naar Kampen lijdt onder de filterknop in Firefox of anderszins zetten en duimen dat Google Kampen uit zijn zoekmachines schrapt.
denhaag24, 8 juni 2009, 11:21
Hoogmoed en zelfoverschatting, inderdaad en niet zo’n beetje ook, maar dan van journalistiek Nederland. Wie heeft wie nodig? Denk je echt dat Kampen stopt te bestaan als er niet meer over geschreven wordt. Kom op, de Stentor is een regionaal krantje dat al zoveel in abonnees is gedaald dat het zelfs geen lokale factor van betekenis meer is. Geen nieuws uit Kampen is meer een probleem voor jullie dan vice versa. Overigens schijnt Zwolle ook een soort boycot te overwegen, moet je die ook uit het weerbericht schrappen!. Wordt dat krantje wel erg dun zo.
Bertil Faber, 8 juni 2009, 11:25
Mag ik wijzen op een kleine omissie in het artikel van Tony van der Meulen. Het station ligt wel degelijk in Kampen. Het station ligt net over de brug aan de IJsselmuidense kant. Maar het station ligt precies binnen de grenzen. Overigens is dit door de samenvoeging van Kampen en IJsselmuiden een minder groot strijdpunt dan 20 jaar geleden ;-)
Meer inhoudelijk zou ik willen zeggen in het hol van de leeuw dat ik graag ook een wat kritischer houding tov journalisten propageer. Zowel in Utrecht als ook in Kampen. Kwaliteit van het journalistieke werk staat nergens ter discussie terwijl een gemeente die schade wil beperken door een in hun ogen volstrekt onjuist artikel te stoppen, kan rekenen op veel pathos van ‘onkreukbare en feilloze medejournalisten’. De bewakers van de democratie? I don’t think so, in ieder geval niet per definitie. Laten we vooral ook het journalistieke kaf van het koren willen scheiden. Burgervaders opkomen voor zichzelf en/of hun medewerkers en/of de waarheid verdienen lof en niet louter bagger.
Marieke van Reinigt, 8 juni 2009, 16:13
Alleen luie journalisten maken gebruik van persberichten en gemeentelijke persconferenties.
Wouter, 9 juni 2009, 20:42
Principieel hoor Marieke, maar praktisch lijkt het me niet als je bij een krant oid werkt.
Uto, 10 juni 2009, 13:09
Het boemeltreintje tussen Zwolle en Kampen wordt gesponsord door De Stentor. Televisieschermen aan het plafond lieten altijd lokaal nieuws uit beide steden zien. Nu is er alleen nog maar Zwols nieuws te lezen. Toeval?
Tieleman, 11 juni 2009, 16:52
Dat is nog eens wat anders dan Wolfson in Utrecht.
Of zou deze klojang het toch hebben afgekeken?
Heeft hij daar dan geen lering uit getrokken?.
Compleet negeren, elke ‘voorlichter’ die het in zijn hoofd haalt iets dergelijks maar te opperen, hoort onmiddellijk door al het journaille als ‘niet bestaand’ voorbij gegaan te worden.
Acties via ‘de openbaarheid van het bestuur’ en dat soort afleidings manoeuvres (vrijheid van nieuwsgaring en zo) zijn helemaal niet nodig. 10 dagen negeren is genoeg. Analoog aan consumentengedrag dat ‘stemmen met de voeten heet’. Geen onderneming is bestand tegen het weg lopen van de klanten.
Tieleman, 11 juni 2009, 16:59
[quote} Hoogmoed en zelfoverschatting, inderdaad en niet zo’n beetje ook, maar dan van journalistiek Nederland. Wie heeft wie nodig? Denk je echt dat Kampen stopt te bestaan als er niet meer over geschreven wordt.{quote\]
dat lijkt me het proberen waard.
Als er niet over je geschreven wordt (als bestuurlijk lichaam) besta je niet.
Hoogmoed? nee. Het op waarde schatten van bestuurlijke overmoed, ja.
Carien Overdijk, 12 juni 2009, 11:05
Tony, nu kijk je toch wat ouderwets tegen de helaas dikke barrière van voorlichters aan. Gesprekjes regelen en koffie halen?
Ook ik heb regelmatig last van het gespin en gedraai van voorlichters, maar we moeten ook erkennen dat het ‘communicatievak’ op veel plekken allang een bloeiende industrie is. Die industrie heeft twee gezichten. Enerzijds zijn er inderdaad de ‘airbags’ voor machthebbers, veelal te duur betaalde communicatietypes die er alleen maar op uit zijn hun baas/bedrijf uit de wind te houden en die dommig hoeraverhalen uitventen. Hun bazen vallen vroeg of laat door de mand (al zit het communicerende mantelpak/krijtstreepje dan vaak allang weer ergens anders te spinnen).
Anderzijds zijn er ook slimme voorlichters die hun beroep echt waarmaken: enerzijds hun bazen adviseren om openheid te betrachten en hen behoeden voor mediablunders, anderzijds journalisten de weg wijzen in hun organisaties en op afroep snel feiten boven water halen.
De communicatiebranche krijgen we niet meer weg, laten we dan hopen dat ze verder professionaliseert. Beste meelezende communicatiefiguren: met halve waarheden en verdoezelingstactieken richt je op de lange termijn alleen maar schade aan.
A.J. Prins, 16 juni 2009, 10:39
Afschrift:
Aan de leden van de gemeenteraad van Kampen
De Kamper Persclub, afgelopen woensdag in maandelijkse vergadering bijeen, verwerpt ten stelligste de veertien dagen durende buitensluiting van het dagblad ‘De Stentor’, de maatregel die burgemeester mr. ing. J. Oosterhof meende te kunnen nemen.
De Persclub roept in herinnering de kern van het proefschrift van dr. Harm Schelhaas, de eerste provinciaal voorlichter in ons land, voor wie in 1991 een steentje werd gevlijd in het voormalige Koeplein, thans Oude Raadhuisplein: ‘Informatie is een plicht’. Een plicht van de overheid en een recht van de burger met als platform voor uitwisseling van die informatie de thans als media aangeduide couranten, radio, televisie, internet, bulletins en plakkaten en de in dienst daarvan schrijvende en sprekende journalisten.
De uitoefening van de taak van de media om informatie te verzamelen, te selecteren, te verwerken en te publiceren mag door geen overheid worden belemmerd. Wij verwijzen daarvoor naar het recht van de vrijheid van meningsuiting en naar de vrijheid van drukpers die is verankerd in onze grondwet.
Heeft de overheid (gegronde) bezwaren tegen een publicatie dan is er het recht van weerwoord, eventueel rectificatie, de gelegenheid voor het aanbieden van een ingezonden stuk of een opiniërend artikel, de mogelijkheid tot het voorleggen van een geschil aan de Raad voor de Journalistiek of in laatste instantie -in ‘het ergste geval’- een beroep op de rechter.
Het staat de overheid niet vrij de nieuwsgaring te belemmeren.
De Kamper Persclub roept u als leden van het hoogste orgaan in de gemeente op burgemeester J. Oosterhof te wijzen op zijn in steen gebeitelde plicht.
was getekend: A.J. Prins, samenroeper Kamper Persclub