banner cop

— donderdag 26 september 2019, 09:00 | 0 reacties, praat mee

Als je als journalist bevriend bent met je onderwerp

© Ilja Keizer

Deze week verscheen het boek 'Wat volgt op een vergissing' (uitgeverij Nijgh en Van Ditmar) van Paulien Bakker. Ze schreef een intiem portret van een zoekende jongen en zijn familie die zich staande moeten houden in het door een oorlog verscheurde Irak. Hoe kom je als journalist dichtbij zo’n moeilijk toegankelijk onderwerp? En hoe houd je afstand?

‘Als je een man was geweest, had je nooit verder gekomen dan de salon’, zei mijn vriend Nimr toen we elkaar nog niet zo lang kenden. Mannelijk bezoek kwam in zijn huis niet verder dan de gastenwoonkamer, maar als vrouw kon ik het hele huis door. Ik hielp – of keek vooral – als zijn vrouw Nawal met hun oudste dochter Sara op de keukenvloer groentes sneed voor het avondeten, ik stoeide met hun zoontjes Omar en Faisal in de hal, sliep in Omars bed in de kinderkamer. En als het ‘s avonds maar zo warm bleef en de elektriciteit uitviel, zegen Nawal, Sara en ik buiten op de schommelbank neer, luisterden naar het getjirp van krekels en giechelden over mannen en hun ego’s.

Pas als om middernacht iedereen naar bed was, vond ik in de gastenwoonkamer Nimr. Hij begon steevast over politiek te praten en bijna altijd over complottheorieën, wat heel normaal is voor wie in Irak opgroeit. Alleen heb ik een hekel aan complottheorieën, want je wordt er zo machteloos van. Zulke gesprekken probeerde ik daarom steevast te vermijden. Dus als ik nooit voorbij de salon gekomen was, had er nooit een vriendschap ontstaan.

Maar ondertussen werden ook zij meegezogen in de maalstroom van gebeurtenissen in Irak. Het enige dat echt tot bloei kwam na 2003, het jaar waarin het Amerikaanse leger president Saddam Hussein omver wierp, was de corruptie. De kwaliteit van de gezondheidszorg ging jaar na jaar achteruit (net als het onderwijs, het ambtelijk apparaat, het leger) en toen bij Nawal een agressieve vorm van kanker werd ontdekt was het al te laat. Een paar jaar later veroverde IS grote delen van Irak. Omar liep op 13-jarige leeftijd van huis weg en sloot zich aan bij IS waar hij gelijk een bomgordel om kreeg. Wonder boven wonder kwam Omar weer terug, zij het niet helemaal vrijwillig. Zijn IS-avontuur werd in de doofpot gestopt. Maar was hij nu gederadicaliseerd? Of was hij nog steeds bereid om zijn leven te geven voor IS?

Wie immersive journalism wil bedrijven, om de term van Ted Conover te gebruiken, weet dat toegang tot je onderwerp krijgen het allerbelangrijkste is. Wie bevriend is, heeft die ongehinderde toegang. Alleen: welk belang hebben je vrienden erbij dat jij over hen schrijft? Ga je soms hun vuile was buiten hangen? Als vriend ben je al veel dichterbij dan een journalist ooit komt. Nu leerde ik dat je soms ook afstand moet nemen, om hen in hun waarde te laten, maar ook om zelf beter te kunnen zien. Want eigenlijk ga ik er bij vrienden automatisch vanuit dat we dezelfde opvattingen hebben.

‘Wat volgt op een vergissing’, zoals het Arabische gezegde zo mooi luidt, blijft een vergissing. Dat gold voor de Amerikaanse invasie, maar ook voor mij. Ervan uitgaan dat we dezelfde opvattingen deelden over vrijheid, gelijkheid en broederschap, was zo’n vergissing. En zolang ik onze verschillen niet onder ogen zag, kreeg ik het verhaal niet in de vingers. Het zou uiteindelijk drie jaar duren, en het vergde de hulp van een bevlogen redacteur en betrokken schrijfgroep die me telkens dwongen om ook weer afstand te nemen.

De boekpresentatie vindt plaats op vrijdag 27 september om 17.00 uur in Spui25. Collega-journalisten zijn van harte welkom.

Paulien Bakker volgde vanaf 2008 de ontwikkelingen in Irak als freelance journalist, voor onder meer de Volkskrant, Vrij Nederland, De Groene Amsterdammer en Engelstalige media als Narratively en Al Jazeera English. Ze studeerde journalistiek en psychologie, en specialiseerde zich in psychische trauma’s en verhalende non-fictie. Tot voor kort was ze directeur van de Stichting Verhalende Journalistiek. Haar boek ‘Wat volgt op een vergissing’ (uitgeverij Nijgh en Van Ditmar) ligt sinds 24 september in de boekhandel.

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.