— vrijdag 12 maart 2010, 09:00 | 0 reacties, praat mee

‘Ik sluit niet uit dat de VPRO over 15 jaar geen omroep meer is’

Ze waren er als de kippen bij om het jonge medium internet te omarmen. Nu bestaat VPRO Digitaal 15 jaar. Hoofdredacteur Erik van Heeswijk blikt terug en kijkt vooruit. ‘Natuurlijk hebben we last van de wet op de remmende voorsprong, maar creatief behoren we nog steeds tot de top van Europa.’

De verhalen over de begintijd van VPRO Digitaal zijn uitgegroeid tot welhaast mythische proporties. Verhalen over een clubje pioniers dat dag en nacht werkte tussen de lege pizzadozen op een zolder van een van de oude VPRO-villa’s in Hilversum. Daar werd het ene na het andere vernieuwende project opgeleverd en groeide VPRO Digitaal uit tot een koploper op het gebied van internet.

Nu zijn we vijftien jaar verder en kijken we of er nog iets over is van die pioniersgeest. De tijden zijn veranderd: de VPRO is verhuisd naar het Mediapark en internet is de kindertijd definitief ontgroeid – hetgeen zijn weerslag vindt in het feit dat internet geen mediawettelijke nevenactiviteit is voor publieke omroepen, maar naast televisie en radio een derde hoofdtaak is geworden. ‘Je kunt wel zeggen dat het speelkwartier voorbij is’, zegt Erik van Heeswijk. Anderhalf jaar geleden volgde Van Heeswijk Erwin Blom op als hoofdredacteur Digitaal. ‘Een aantal jaar geleden konden we nog gemakkelijk onder de radar werken. Dat wil zeggen: met z’n vijven een beetje prutsen aan een site zonder dat iemand dat in de gaten had. Ik vind het niet erg: internet is hoofdtaak en we horen er nu volledig bij. Zo hoort het ook. Ondanks alle veranderingen is die pioniersgeest nooit weggegaan. De mensen die hier werken, willen nog steeds nieuwe, originele dingen doen. Niemand hier ziet er de sport van in om “zomaar” even een website’je te maken.’

Toch heeft die nieuw verworven status – internet als hoofdtaak – ook zijn nadelen, erkent Van Heeswijk. De vrije geesten en dwarse denkers van VPRO Digitaal lopen nog wel eens tegen de grenzen aan van de ambtelijke manier waarop de publieke omroepen zijn georganiseerd. Net als zijn counterparts bij tv en radio moet ook Van Heeswijk tegenwoordig intekenen op een schema – en dan maar hopen dat voor jouw project budget wordt vrijgemaakt. ‘Elke dag weer ben ik tegen de stroom op aan het roeien, aan het vechten voor onze cultuur. Dat is niet altijd makkelijk, want we zijn op allerlei manieren ingekaderd. Mediawettelijk, financieel, omroeppolitiek. Laat ik één simpel voorbeeld geven: als wij een paar jaar geleden het concert van een bandje hadden opgenomen voor 3voor12 en dat bandje vroeg of zij een clip daarvan op hun eigen site mochten zetten, was dat geen enkel probleem. Nu zijn er opeens allerlei juridische haken en ogen.’

Daarnaast is het budget volgens Van Heeswijk niet om over naar huis te schrijven. De gezamenlijke publieke omroepen hebben 26 miljoen euro te verdelen, dat is een schijntje vergeleken met het totale budget van de omroep, een slordige 700 miljoen. ‘De laatste vijf jaar hebben wij er veel taken bijgekregen, terwijl ons budget nauwelijks is gegroeid. Hoe dat kan? Tja, dat vraag ik me ook wel eens af.’

Ondanks dat ingewikkelde krachtenveld lukt het Van Heeswijk en zijn ruim vijftig mensen nog steeds om spraakmakende projecten op te leveren. Twee recente springen eruit: In Europa en Beagle, beide projecten (zowel op tv als internet) die mikken op een breed publiek.

Is de VPRO weer terug van weggeweest? 
‘We hebben zeker een dip gehad’, zegt Van Heeswijk. ‘Maar nu zijn we helemaal terug. ­Beagle is het bewijs dat de VPRO echt grote projecten durft aan te pakken, ik heb ongelooflijk veel van dat project geleerd. Bijvoorbeeld dat crossmedialiteit vooral betekent dat je op de juiste momenten kopjes koffie met elkaar moet drinken. En dat is niet gemakkelijk.’

Ook de digitale tak heeft last gehad van de wet op de remmende voorsprong. ‘Met name aan de “achterkant” moest er het nodige gebeuren toen ik anderhalf jaar geleden met deze functie begon. Onze systemen waren niet helemaal klaar voor de plannen die we hadden. Die inhaalslag hebben we nu gemaakt. Intussen winnen we nog wel gewoon een flinke prijzenkast bij elkaar, dus ik durf de stelling aan dat we crea­tief nog steeds tot de top van Europa horen.’

Van Heeswijk is ervan overtuigd dat internet binnen afzienbare tijd niet meer bestaat. ‘Alles is dan digitaal: tv, radio en internet. Internet zit als het ware overal in. Met Cinema.nl werken we nu aan een applicatie waarbij je bij de bioscoop een foto maakt van een filmposter, waarna de recensie van Cinema.nl op je schermpje verschijnt. Dat is geen toekomstmuziek, maar kan vandaag al. De komende jaren zullen dit soort vormen van augumented reality als paddenstoelen uit de grond schieten. Je scant een boek in de winkel met je telefoon en ziet direct of de VPRO-gemeenschap dat boek de moeite waard vindt. Televisiekijken is nu nog echt een activiteit; mensen zetten de televisie aan om te gaan kijken en weer uit als ze er genoeg van hebben. En die lineaire kanalen blijven de komende jaren echt nog wel leidend. Maar in de nabije toekomst raakt het mediagebruik van mensen steeds meer verweven met hun dagelijks leven.’

Als de toekomst er werkelijk zo uit zal gaan zien als Van Heeswijk schetst, is het de vraag hoe het omroepbestel er dan zal uitzien. ‘Ik denk dat het bestel in de klassieke zin van het woord niet meer bestaat, waarmee ik bedoel: er is geen onderscheid meer tussen televisie, radio en internet. Alles wordt crossmediaal en dat is een hoopvolle ontwikkeling: daardoor is er meer ruimte voor creativiteit, wordt het formatdenken teruggedrongen en neemt de macht van de netbaasjes af.’

En wat heeft dat voor gevolgen voor een omroep als de VPRO? ‘Het gaat ons erom dat we onze achterban bereiken. Daar hoef je niet per se een omroep voor te zijn, al zeg ik er meteen bij dat je de waarde van het huidige publieke bestel niet moet onderschatten. We zijn nu met liefde een echte publieke omroep. Maar als de techniek zich zo snel blijft ontwikkelen, sluit ik niet uit dat de VPRO over vijftien jaar geen omroep meer is, maar een maatschappelijke organisatie als Greenpeace. Of de ANWB. Maar dan anders…’


——-

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.