“Weinig besef over gezondheidseffecten op lange termijn”
Zorgen over uitval bepaalde zzp-ers door overbelasting
De inspectie voor SZW besteedt regelmatig aandacht aan fysieke overbelasting voor werknemers en zzp-ers in de bouw. De risico’s en gevaren zijn bekend, maar volstrekt onduidelijk is in hoeverre zelfstandig werkende zzp-ers zich blootstellen aan ondeugdelijke lichamelijke inspanning en stress. Advies- en opleidingsbureau Arbo Portaal Bouw vreest schadelijke gezondheidseffecten op lange termijn met als gevolg massale uitval.
Volgens de belangenorganisatie Zelfstandigen Bouw komen er geen klachten binnen van deze groep en zijn ze goed op de hoogte van de arbo-regels. Maar advies -en opleidingsbureau over arbeidsomstandigheden Arbo Portaal Bouw heeft een totaal andere indruk. “We zien deze groep zzp-ers nauwelijks op onze cursussen en vrezen dat ze geen voorzorgsmaatregelen nemen”.
Toon Westerburger, sr. adviseur en opleider en veiligheidsdeskundige bij Arbo Portaal Bouw, kan zijn indruk niet bewijzen met harde feiten, maar gezien zijn ervaring op bouwplaatsen en de contacten met zzp-ers die de arbo-cursussen wel volgen, lijkt het gros van de zzp-ers die volledig zelfstandig werkt in met name de particuliere renovatieprojecten zich weinig gelegen liggen aan het voorkomen van fysieke overbelasting. “Er heerst weinig besef over de gezondheidseffecten op lange termijn, met als gevaar dat iemand op zijn 40ste volledig opgebrand is en uitvalt met alle negatieve gevolgen van dien. Zelfstandig functionerende zzp-ers blijven dikwijls verstoken van actuele ontwikkelingen en wet -en regelgeving over gezonde en veilige arbeidsomstandigheden. Dat ligt anders bij de zzp-ers die in opdracht van aannemersbedrijven werken; die worden vaak door hun opdrachtgever gedwongen om zich bij te scholen”.
Westerburger maakt zich zorgen over zelfstandig functionerende zzp-ers in de bouw. Ze zijn druk bezig met de waan en de productie van de dag en hebben nauwelijks tijd en geld om te investeren in arbo-vriendelijke omstandigheden, zoals hulpmiddelen om bouwmaterialen te tillen, dragen en heffen en arbo-cursussen. “Inschrijven voor een bepaalde arbo-cursus over bijv. rugbesparend werken heeft geen prioriteit voor de kleinere volledig zelfstandig werkende zzp-er. Daarnaast zijn de winstmarges op een project te gering om daar ook nog eens geld aan te besteden”.
“Geen klachten over overbelasting”
Volgens woordvoerder Joke Licher van de belangenorganisatie Zelfstandigen Bouw hoeven we ons geen zorgen te maken. Weliswaar erkent ze dat Zelfstandigen Bouw geen inzicht heeft in de fysieke gesteldheid van de leden. “Bij ons komen geen telefoontjes van leden over overbelasting en het voorkomen daarvan. Bij klachten gaan zij naar de dokter; niet naar ons. Evenmin weten wij hoe individuele leden omgaan met het tillen van bouwmaterialen. Iedereen zal daar, afhankelijk van de omstandigheden, op zijn eigen manier mee omgaan. Een enquête die wij zo’n twee jaar geleden onder onze leden hebben gehouden, leert dat zij naar eigen zeggen goed tot voldoende op de hoogte zijn van de arbo-regels. Zij zijn zich er terdege van bewust dat zij risico lopen en dus maatregelen moeten nemen om dat risico zo klein mogelijk te houden. Als zij (tijdelijk) niet meer kunnen werken, vallen hun inkomsten weg. Dat motiveert wel om voorzorgsmaatregelen te nemen”.
“Voorkomen dat massaal uitval gaat plaatsvinden”
Desondanks ziet Westerburger voor Zelfstandigen Bouw een schone taak weggelegd om met name de kleine zzp-ers in de (particuliere) bouw te peilen over fysieke overbelasting en hoe dit te voorkomen. Er zijn toolboxes ontwikkeld voor de aannemers waar dus ook de ingehuurde zzp-ers bereikt worden. Maar de volstrekt zelfstandig opererende bouwer blijft buiten beeld. “Deze groep wordt steeds groter in aantal. We weten niet in hoeverre zelfstandige bouwers lid zijn van een branche -of belangenvereniging. Maar we moeten gezamenlijk voorkomen dat er massaal uitval gaat plaatsvinden door overbelasting. Daarom is Arbo Portaal Bouw bereid om arbo-cursussen te organiseren voor deze specifieke groep zzp-ers. Maar dan moeten we wel weten hoe groot die groep en hoe groot de behoefte is. Om deze zzp-ers tegemoet te komen kun je hen bijvoorbeeld stimuleren om de verletkosten terug te brengen, zodat het financieel aantrekkelijker wordt om zo’n cursus te volgen. Of dat de inschrijvers 50 procent van de cursuskosten kunnen terugkrijgen via een bepaald fonds”.
Namens Zelfstandigen Bouw laat Licher weten open te staan voor initiatieven van Arbo Portaal Bouw.
KADERS
Fysieke overbelasting in de bouw door:
• Statische werkhouding
• Overmatig belasten van bepaalde spieren
• Handmatig tillen van zware bouwmaterialen zonder hulpmiddelen
• Repeterende werkzaamheden zonder afwisseling
Algemene preventieve maatregelen
• Maak gebruik van hulpmiddelen voor bouwmaterialen boven 25 kg
• Sta recht voor en dichtbij het te tillen voorwerp
• Til niet teveel tegelijk; liever twee keer lopen
• Til zware lasten tussen knie -en schouderhoogte
• Vraag collega’s om samen te tillen
• Luister goed naar lichamelijke klachten en forceer niets.