Half jaar ontwikkelingswerk voor de Barneveldse Gerjanne van Essen
BARNEVELD/ZUID-AFRIKA – Door haar werk bij het Leger des Heils dacht Gerjanne van Essen een redelijke voorbereiding te hebben om een bijdrage te kunnen leveren aan een ontwikkelingsproject in Zuid-Afrika. ,,Ik dacht dat ik als gezinsbegeleider al een hoop had gezien, maar hier komen mensen met levensverhalen waar je stil van wordt”, meent de Barneveldse.
Anderhalf jaar geleden besloot Gerjanne van Essen (37) dat ze ontwikkelingswerk wilde gaan doen. ,,Ik heb bewust gekozen voor ontwikkelingswerk en niet voor zendingswerk, omdat ik wilde weten hoe het zou zijn om te werken met mensen die elke dag met dezelfde problematiek te maken hebben”, legt Van Essen uit. Via een vriendin ontdekte ze de organisatie Bobby Bear. Gerjanne van Essen: ,,Deze organisatie vangt kinderen op en redt ze ook echt. Daar wilde ik meer van weten. Seksueel misbruik en mishandeling is daar aan de orde van de dag.” Op 22 januari dit jaar was het tijd om het eens met eigen ogen te zien.
De Barneveldse vertelt in één woordenstroom de meest trieste gebeurtenissen die in Nederland niet voor te stellen zijn. Ze komt dan ook direct met een voorbeeld: ,,Ik heb pubers opgevangen die problemen hadden op school. Vijf leraren hadden op die school veel meisjes misbruikt. Eén meisje is daar mee naar buiten gekomen en dat is haar niet in dank afgenomen. Ze is na die verklaring mishandeld door klasgenoten en familieleden. Dit vond ik heel heftig. De mensen waarvan je verwacht dat ze je kind beschermen, slaan juist de hand aan de kinderen. Je kunt daar als kind een verklaring afleggen om vervolgens verkracht te worden.”
Zelf is Gerjanne van Essen ook eenmaal door het oog van de naald gekropen. ,,Ik wilde naar het strand, maar niet ieder stuk strand is veilig om naartoe te gaan. Dus hadden collega’s verteld op welk gedeelte ik moest wezen”, vertelt ze. ,,Achteraf ben ik naar het verkeerde strand geweest en ik ben daar beroofd. Op een één of andere manier heb ik de kracht gevonden om weg te rennen. Als ik dat niet had gedaan, had ik volgens collega’s 100 procent kans verkracht te zijn geworden en 80 procent vermoord. Ik geloof echt dat God me heeft beschermd.”
Door het werk en de omgeving heeft ze niet veel tijd gehad om over de gebeurtenis na te denken. ,,Alle Afrikanen hebben een eigen verhaal: de één heeft een pistool tegen zijn hoofd gehad, de ander woont met elf kinderen in één kamer, omdat haar huis is weggevaagd door een storm”, zegt Gerjanne van Essen. ,,Het klinkt allemaal heel erg en dat is het ook, maar er zijn daar echt mensen die het beter willen doen. De vrouwen van Bobby Bear zijn allemaal ervaringsdeskundigen. Daarom vind ik het zo ontzettend knap dat zij zich zo inzetten voor die kinderen. Wij kijken vooral naar wat we missen, maar zij kijken naar wat ze nog hebben. Spullen hebben voor mij een heel andere waarde gekregen.”
In de afgelopen weken heeft ze haar verhaal aan verschillende mensen verteld. Toch zou ze meer willen overbrengen dan dat ze kan. ,,Het zijn ook de klanken, de expressies en de gezichten”, merkt Gerjanne van Essen op. ,,Het is zo’n indringend moment om naast een oma te staan die haar dochter verloren heeft aan aids en met haar kleinkind van drie maanden in de armen die al HIV besmet is. Voor dit soort mensen is het al genoeg om hoop te putten uit een gesprek van tien minuten. Een glimlach en een knuffel is daarbij voldoende. In het begin dat ik in Zuid-Afrika was en dit soort verhalen hoorde dacht ik echt: Ja daag, ik heb veel meer te bieden. Gaandeweg merk je dat het af en toe gewoon niet anders gaat.”
Bij haar thuiskomst moest ze stiekem lachen om de drukte rond de Mexicaanse griep. ,,Hier heb ik op het werk een stuurgroep voor de Mexicaanse griep, terwijl daar meer dan de helft van de bevolking aids heeft of HIV besmet is. Vrouwen met nog 70 goedwerkende cellen zijn eigenlijk gewoon stervende, maar daar wordt niet over gepraat.” Van Essen geeft toe nog steeds een erg westerse instelling te hebben. ,,Ik dacht dat ik daar door mijn opvoeding en geloof anders in was, maar dat valt tegen. Dat is niet erg, maar ik probeer de problemen in het land te plaatsen.”
De mentaliteit in Zuid-Afrika zal Gerjanne van Essen nooit snappen. ,,Ik ben vanuit mijn werk meer in een context gaan denken. Daarom heb ik aan mensen gevraagd of de situatie altijd zo is geweest. Het is mij verteld dat tien jaar geleden er een rare omslag is ontstaan. Normen en waarden zijn helemaal losgeslagen. Hoe dat precies komt, weet niemand.” Of ze ooit teruggaat durft ze niet met zekerheid te zeggen. ,,Mijn grootste wens is het bouwen van een kindertehuis, maar ik kan hier in Nederland ook nog heel veel doen. Ik weet nog niet wat mijn weg wordt.”