[AMERSFOORT] Afgelopen week wordt Amersfoort opgeschrikt door het overlijden van olifantenbul Thabo. Het is de tweede keer in iets meer dan één jaar tijd dat een olifantenjong overlijdt in de dierentuin. Het benadrukt de noodzaak voor een vaccin tegen het voor jonge olifanten gevaarlijke EEHV-virus.
Op 5 april 1999 wordt Indra geboren in Dierenpark Amersfoort, de eerste olifant die wordt geboren op Amersfoorts grondgebied. Een uniek moment volgens teamleider dierverzorging Willem Verdonck: ,,Daarna zijn hier al heel veel meer jonge olifantjes geboren. Alleen wij hoopten dat dit virus ons bespaard zou blijven. Nu zijn we in korte tijd twee olifanten verloren aan het herpesvirus en er is niets wat je kan doen.”
NIET FIT Maandag 26 april constateren dierenverzorgers van Dierenpark Amersfoort dat de driejarige olifantenbul Thabo zich niet zo fit voelt. Met het overlijden van Yunha als gevolg van het herpesvirus vorig jaar nog vers in het geheugen, houden ze de bul extra goed in de gaten. Als één dag later de toestand van Thabo toch verslechtert, blijkt uit een bloedtest dat ook hij het virus bij zich draagt. Het dierenpark laat Thabo inslapen als duidelijk wordt dat hij zou komen te overlijden, om onnodig leed te voorkomen.
IMPACT De impact op iedereen bij Dierenpark Amersfoort is groot. Ze hebben alles gedaan wat ze kunnen, vertelt Verdonck: ,,Thabo was een bulletje in de bloei van zijn leven. Iedereen binnen de organisatie gaat anders om met het verlies. Het is triest en vervelend, maar we zijn er met het hele team voor hem geweest en dierenwelzijn staat op nummer een. We wilden niet dat hij ernstig zou lijden en als we niet hadden geholpen was dat wel gebeurd. Gelukkig heeft hij dat niet mee hoeven maken.”
VIRUS Een olifant kan, net als een mens, het herpesvirus met zich meedragen zonder dat daar iets van te merken is. Het virus is het gevaarlijkst voor olifanten tussen de 1 en 8 jaar oud en openbaart zich wanneer de weerstand omlaag gaat. Op de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht doet een speciaal team onderzoek naar het zogeheten EEHV-virus. Één van de onderzoekers is Tabitha Hoornweg. Nog lang niet alles is bekend en daarom is onderzoek zo belangrijk: ,,We weten dat het virus blijvend aanwezig is als een olifant eenmaal geïnfecteerd is, zonder dat je dit merkt. Mocht er iets gebeuren met de weerstand, dan speelt het virus op. Dat is te vergelijken met een koortslip als gevolg van het herpesvirus bij de mens: dat speelt ook op bij een lage weerstand. Verder weten we dat oudere olifanten het virus kunnen doorgeven aan jongere olifanten, maar waarom en wanneer zo’n volwassen olifant het virus gaat uitscheiden, weten we nog niet.” Als de weerstand bij het jong eenmaal laag is en de symptomen spelen op, gaat het snel. Hoornweg: ,,Het is te vergelijken met het ziektebeeld van ebola. Er ontstaan interne bloedingen, organen lopen schade op en het gaat vooral allemaal heel snel.”
YUNHA Toch verloopt de ziekte niet bij iedere jonge olifant hetzelfde, zo hadden de verzorgers bij Thabo nog een tijd hoop. Verdonck: ,,Bij Yunha was het heel acuut en ging het snel. Bij Thabo was het een langer proces. Daardoor hadden we bij hem iets langer de hoop dat zijn lichaam de klap toch nog kon verwerken, al lukt dat maar bij een heel klein percentage van de jonge olifanten.” Dat er geen behandeling mogelijk is als een olifant symptomen vertoont, is het meest lastig. ,,De dood hoort bij het leven, maar dat dit soort jonge dieren letterlijk onder je handen sterven aan een bepaald virus is frustrerend. Je voelt je dan zo machteloos”, aldus Verdonck.
ONDERZOEK Het onderzoeksteam van de universiteit is halverwege in het onderzoek naar het virus, maar dat betekent niet dat er binnenkort al een vaccin komt. Hoornweg: ,,Veel olifanten die in Nederland overlijden komen naar Utrecht voor onderzoek. We proberen naast een vaccin ook te kijken naar een behandeling. Zolang nog niet iedere olifant is gevaccineerd, kunnen dieren wel ziek worden namelijk. Zodra je de eerste symptomen ziet, is het foute boel en daar willen we ook wat tegen doen.”
YINDI Op de vraag of Verdonck zich zorgen maakt om Yindi, de jongste van de olifantenfamilie, antwoordt de dierverzorger ‘nu nog niet’. ,,Maar Yindi wordt ook ouder. Hopelijk keert straks de objectiviteit weer terug en gaan niet bij ieder maagkrampje direct alle alarmbellen af. Tijd heelt alle wonden, maar we zullen dit altijd mee blijven nemen.”
DONEREN Voor het onderzoek naar het virus is geld nodig, benadrukt Hoornweg. Het Dierenpark Amersfoort Wildlife Fund zamelt ook geld in voor het onderzoek dat door de Universiteit Utrecht wordt uitgevoerd. Hoornweg: ,,Doneren is voor ons heel belangrijk, want we zijn er nog niet. We kunnen niet verder met het onderzoek als het geld op is. Men helpt ons heel erg door te doneren, zodat we zo ver mogelijk kunnen komen met een onderzoek naar oplossingen.” Meer informatie over het onderzoek en mogelijkheden om te doneren vind je hier. Link > https://dierenmaatschappij.vriendendiergeneeskunde.nl/project/olifanten
BEDREIGD De Aziatische olifant staat internationaal geregistreerd als een bedreigde soort. De aantallen Aziatische olifanten in hun natuurlijke habitat nemen al jaren af als gevolg van vernietiging van hun leefgebied, gecombineerd met stropen en verschillende ziektes. Olifanten gehouden door mensen worden daarom als van cruciaal belang gezien voor het voortbestaan van de Aziatische olifant. In de komende 20-30 jaar zullen deze olifanten waarschijnlijk vrijgelaten worden in die gebieden waarin de aantallen wilde olifanten dramatisch zijn gekrompen.