Vroeger was het beter. Of toch niet? In april keren alumni van Planologie terug naar hun oude faculteit aan de Berg en Dalseweg. Emeritus hoogleraar Barrie Needham weegt alvast het planologisch onderwijs van vroeger en van nu.
Nee, Needham kan Radboud Magazine niet helpen aan een foto bij deze terugblik. ‘Ik bewaar geen foto’s. Ik wil mijn leven niet overladen met archieven. Ik kijk liever vooruit dan achteruit.’ Hij zegt het aan het eind van het interview, nadat hij op verzoek drie kwartier lang het onderwijs van toen en van nu vergelijkt. Hij maakt de balans op, zonder hem te laten doorslaan.
Needham kwam op 1 januari 1978 in dienst van Planologie, dat huisde in een knusse villa, compleet met het eigen keldercafé De Ondergrond. Nu knijpt de hoogleraar in zijn werkkamer aan de Thomas van Aquinostraat driehoog - eind april loopt het nul-urencontract van de gepensioneerde hoogleraar af en daarmee verdwijnt zijn werkplek - zijn ogen in spleetjes om de tijd terug te halen. ‘Ten eerste waren er veel minder studenten per docent dan nu. Het leven was makkelijker voor docenten. Een enkele collega ging tussen de middag naar huis om te lunchen met zijn vrouw. Dat zou nu onmogelijk zijn’, lacht hij. ‘Ten tweede werd van wetenschappelijk medewerkers niet verwacht dat ze onderzoek deden. Het kon wel, het hoefde niet. Dus had je meer tijd, leerde je studenten beter kennen.’
Ook al omdat studenten langer over hun studie deden en er kleinere werkgroepen waren. ‘In 1980 of zo ging ik met een groep van acht studenten op excursie naar Istanbul. Dat is nu ondenkbaar. Ik heb er goede herinneringen aan, maar het was niet allemaal rooskleurig. Studenten toen waren ontspannen in hun houding. Sommigen maakten daar goed gebruik van door diepgaand onderzoek te doen voor hun scriptie. Anderen zagen de hele studie meer als een bijvak.’
Zowel studenten als de staf hadden meer vrijheid. ‘Het was de tijd van de kritische universiteit. Sommige studenten hadden belangstelling voor marxisme. Dat heette toen historisch materialisme. Omdat ik een opleiding als econoom had gehad, kreeg ik de scripties over het marxisme. Dat leverde veel vrijblijvende discussies op. De relevantie van het marxisme voor ruimtelijke ontwikkeling zag ik niet en zie ik nog steeds niet. Maar met die discussies bouw je wel een band op met de studenten. Of dat ook zo zal zijn met de huidige generatie studenten die veel gerichter en smaller bezig zijn, dat vraag ik me af.’
Met een oordeel over het onderwijs van vandaag is Needham erg voorzichtig. ‘Ik ben met pensioen en geef al vijf jaar geen les meer. Toentertijd aan de Berg en Dalseweg was het nogal cozy, dat is goed voor de interne verstandhouding. Met de komst naar de campus en met de verplichting dat docenten onderzoek gaan doen, is die coziness weg. Nu zit je in een gebouw dat je met andere opleidingen deelt. Je komt op de gang studenten tegen die je niet kent. Dat kun je betreuren, maar dat is wel de reële wereld. Hier word je op een goede manier uitgedaagd door economie, politicologie.’
‘Er is nu veel meer nadruk op onderzoek. Docenten moeten aan onderzoek doen. Toen dat, vijftien jaar geleden, werd ingevoerd, was er een categorie docenten die niet gepromoveerd was en geen onderwijs meer zou mogen geven. Lesboeren werden zij genoemd. In een interview destijds vroeg Paul van den Broek (Vox) mij: wat vind je van die lesboeren? Ik zei: ik vind ze heel belangrijk. Zij houden de boel drijvend. Het waren ervaren docenten, ze waren geliefd, gaven goede colleges, waren toegankelijk, want ze deden geen onderzoek. Maar ... zij waren niet betrokken bij het verkennen van de grenzen, wat een onderzoeker behoort te doen. En dat vind ik belangrijk voor het onderwijs ... dat studenten onderwijs krijgen van docenten die én goed onderwijs geven én die een houding hebben van: wij zijn niet tevreden met de huidige kennis.’
Kiezen tussen twee perioden vindt Needham lastig. ‘Ik vond dat wij toen geen goede opleiding gaven. Wel goede colleges, maar er was onvoldoende samenhang. Wat dat betreft is de opleiding verbeterd.’ Nu mist hij de ‘sfeer van engagement. Planologie heeft een sociaal belang. Ik heb het idee dat planologie nu meer als een soort sociale technologie wordt beschouwd: zó kun je het beter, maar het engagement zie ik niet.’