Royaltypers: De kunst om concullega’s te zijn

Op de reis van prinses Máxima naar Oost-Afrika, begin april, werden redacteuren van Nova, De Telegraaf en de EO door HIV-bestrijder PharmAcces uitgenodigd haar te vergezellen. In een voorafgaande vergadering van de VVKH – waar de prinses en prins Willem-Alexander bij aanwezig waren – werd de reis slechts zeer terloops vermeld. De RVD deed ook geen persbericht uit om de reis aan te kondigen, zoals gebruikelijk is.

Het was tegen het zere been van royalty­redacteur Hans Jacobs van de GPD. Volgens hem ‘kan en mag de RVD niet uitmaken’ wie verslag mag doen van een gebeurtenis, met uitsluiting van andere media. Juist de vereniging zou een vuist moeten maken tegen dit soort praktijken, vindt Jacobs. ‘Maar dat wordt lastig als de voorman van de club (Telegraaf-redacteur Alex de Vries, red.) zelf een van de uitverkorenen is en tegengestelde belangen heeft’, zo schrijft hij in een brief aan zijn collega’s in de vereniging, waarvan hij een afschrift stuurde naar Villamedia. Jacobs zegt een trend te ontwaren die met kracht moet worden bestreden. Hij is bang dat de RVD de volgende keer zegt: ‘Hier heeft u een YouTube filmpje, de Rijksvideodienst heeft interviews en beelden klaar. Gelieve niet te knippen in de tekst’.

VVKH-voorzitter De Vries is wat minder zorgelijk, al onderkent hij dat vanuit Jacobs’ perspectief er ‘mogelijk een gerede grief’ is als het gaat om de ‘voorkennis’ die hij en collega’s hadden over de reis zonder dit expliciet te melden in de vereniging. ‘We gaan hier een discussie over voeren. Maar feit blijft dat alle journalisten in de vereniging twee petten op hebben; die van het gezamenlijk belang en die van zijn of haar individuele medium. In deze tak van de journalistiek moet je keihard werken voor primeurs. Dat wrikt soms. Je moet elkaar ook wat gunnen. Het is de kunst ‘concullega’s’ van elkaar te zijn en toch samen een biertje te kunnen drinken.’ Die kunst verstaat niet iedereen, zegt hij naar aanleiding van de brief van Jacobs. ‘Er spreekt een zekere frustratie uit. Eigenlijk moet Jacobs gewoon bij de RVD zijn met zijn klacht.’

Toch is er meer onvrede onder hen die van het verslaan en in beeld brengen van het koningshuis hun leven hebben gemaakt. Zo heeft het ANP onterecht een monopolie op beeld van leden van het Koninklijke Huis, zo vindt een aantal fotografen. Een recente uitspraak van hoofdredacteur Erik van Gruijthuijsen (in Het Parool) dat de foto’s van Máxima veruit het meeste worden gedownload is hen in het verkeerde keelgat geschoten. Ze worden immers vaak niet uitgenodigd en de media zijn hierdoor noodgedwongen aangewezen op het ANP. ‘Ze zouden naar de Mededingingsautoriteit moeten gaan’, vindt ook Jacobs.

Volgens Jacobs moeten de media zich niet laten uitspelen, en is het een belangrijke taak van de VVKH daarvoor te waken. ‘We hebben vorige keer uitgebreid met het paar gesproken over persvrijheid, en meer specifiek over de berichtgeving rond het vakantiehuis in Mozambique. Er werd ons duidelijk gemaakt dat er in verhouding te weinig aandacht was geweest voor het werk van Máxima. Vervolgens gaat ze kort daarop op werkbezoek naar Oost-Afrika – waar ze 25 miljoen euro uitdeelt – en wordt niet iedereen uitgenodigd. Jeroen Snel (EO), die wel was gevraagd, haakte af omdat Nova de exclusieve beelden werd gegund. Hij moest beloven pas daarna uit te zenden. Ik vind dit een zorgelijke tendens.’

Chris Breedveld, plaatsvervangend directeur-generaal van de RVD onderkent dat er een persbericht had moeten uitgaan. ‘Het aantal plaatsen bij evenementen waar media bij kunnen is in sommige gevallen afhankelijk van de beschikbare ruimte; indien te grote aantallen zouden worden toegelaten zou dit het karakter van het evenement kunnen verstoren. We kijken naar een zo goed mogelijke spreiding over de media. Hierbij staan we open voor suggesties. De RVD heeft regelmatig aan de vertegenwoordigers van media gevraagd om met alternatieven te komen voor de wijze waarop de pools worden georganiseerd. Dat heeft tot nu toe geleid tot een verzoek van de VVKH aan de RVD om het vooral als RVD te blijven organiseren op de manier zoals we dat nu doen.’

Het organiseren van journalistieke collega’s voor een gezamenlijk belang is geen sinecure, zo bleek recent toen een aantal royaltyfotografen aankondigde een visuele evenknie van de VVKH op te willen richten. Initiatiefnemer was onder meer Albert Nieboer (Royal Press Europe): ‘We worden regelmatig niet uitgenodigd met als argument dat er geen ruimte is. Maar dat is vaak een gelegenheidsargument. Als het de RVD goed uitkomt staan we soms met vijftig fotografen op een paar vierkante meter. Dan kan het dus wel.’

Nieboer wilde een groep ‘serieuze en gedisciplineerde’ royaltyfotografen bij elkaar brengen die het merendeel van hun werk aan royalty­fotografie wijden. ‘Fotografen die dag in dag uit serieus bezig zijn met royalty en ook achter de koninklijke familie aan reizen naar bijvoorbeeld Tietjerksteradeel.’ Maar het initiatief sneuvelde als gevolg van de ‘commotie’ die alleen al de aankondiging van de oprichting van een vereniging onder de fotografen teweeg bracht. Zo stelde royaltyspecialist Marc van der Linden, (‘Ik ben geen roddeljournalist’) bij RTL Boulevard, tevens hoofdredacteur van maandblad Royalty en verslaggever van Weekend, in een reactie op de aankondiging dat ook fotografen van ‘de bladen’ volgens hem lid zouden kunnen worden. Van der Linden, die zelf zijn ontzegging tot de VVKH jarenlang betwistte: ‘Ik weet zeker dat mijn fotograaf Reni van Maren gewoon lid gaat worden van deze vereniging. Hij werkt ook voor Weekend.’

De RVD hield zich sowieso op de vlakte over dit jongste initiatief: ‘Daar past de RVD geen oordeel: media zijn volledig vrij zich te organiseren’, aldus Breedveld.

Maar heeft een vereniging met louter ‘concullega’s’ en een geduchte opponent als de RVD wel een functie? ‘Zeker’, vindt De Vries. ‘De gesprekken die we nu twee keer per jaar hebben met Willem-Alexander en Máxima vormen de lakmoesproef voor later, als de kroonprins de troon zal bestijgen. Het is belangrijk om over en weer begrip te kweken. Wij hebben in maart kunnen uitleggen waarom de media berichten zoals ze berichten over het vakantiehuis in Mozambique. Dat we niet alleen uit zijn op hypes, maar ook de vraag moeten stellen of dat nou zo’n verstandig besluit was. Het paar beschouwde dit aanvankelijk als een privé-zaak, maar zag later wel in dat er staatsrechterlijke implicaties aan kleefden. Willem-Alexander is soms wat koppig en naïef en heeft misschien niet altijd de juiste adviseurs. Het is juist goed om daar over te spreken in zijn bijzijn. Iedereen mag fouten maken. Bedenk dat hij nog steeds werknemer is in het bedrijf waar zijn moeder als CEO de scepter zwaait.’

Volgens De Vries is de kroonprins klaar voor het koningschap. Hij verwacht dat er tot de abdicatie nog wel beren op de weg liggen voor de prins. ‘De discussie in de Kamer over een ceremonieel koningschap is niet afgelopen denk ik.’ De Vries, ineens met de pet op van Telegraaf-journalist: ‘Maar probeer eens een beter model te vinden. Daar geloof ik niet in. Nu wordt zijn handelen gecontroleerd door de Tweede Kamer. Wanneer hij een puur ceremoniële functie zou vervullen, zal er gezegd worden: “Hij mag zijn mening geven, maar hij doet het niet”. Nee, volgens mij heeft Thorbecke hier destijds goed over nagedacht.’

foremus@villamedia.nl

——-