Luisteraars worden kleiduiven
Vele debatzalen worden gevuld met de vraag naar de toekomst van de krant en de TV, maar de radio komt er maar bekaaid van af. Geluid is dan misschien wel wat minder sexy, dat betekent niet dat er niks mee gebeurt. De opkomst van visual radio is onstuitbaar, en de ontvangers worden elk jaar digitaler. Maar er is iets vreemds aan de hand.
Mensen vragen me wel eens bij welk medium de komende tien jaar het meest gaat veranderen. Als ik dan ‘radio’ nomineer, word ik meestal een beetje meewarig aangekeken. Ik geef toe, dat die verwarring ook een doel is van het antwoord. Maar ik meen het.
In radio zit iets dubbels. Het is in principe gericht op één zintuig, dus in de journalistieke radioformats zal de komende jaren niet radicaal op de schop gaan, zou je denken. Een actualiteitenprogramma blijft wat het is, een journaal is een journaal.
Maar er is geen enkel medium wat zo beïnvloed gaat worden door nieuwe vormen van distributie. Waar vroeger de auto de radio redde, zie je nu het mobieltje inschuiven. Niets in mij twijfelt eraan dat over 15 jaar de mobiele apparaten de hoofddragers van zullen zijn van wat we dan nog steeds radio zullen noemen. Luisteraars zitten niet meer bij het haardvuur aan een apparaat te draaien, luisteraars zijn treinreizigers met oortjes.
De echte revolutie is dat luisteraars bewegen, op wisselende locaties zijn en daar multitasken. Ze luisteren on demand naar Argos terwijl ze in de supermarkt om de hoek winkelen, hebben de journaals van de afgelopen week gedownload voor in het vliegtuig naar de Bahama’s. Dat maakt nadenken over radio ineens een stuk ingewikkelder, maar ook leuker. Het is alsof we niet meer in de tuin schieten op een blikje, maar overgaan op flitsende kleiduiven.
Radiomakers kunnen op allerlei manieren gebruik gaan maken van tijd, plaats en van andere manieren om je publiek te bereiken. Op de site een audiogeschiedenisroute van Amsterdam downloaden en automatisch afspelen als je er loopt? Het kan. Je zit precies 14 minuten in de trein tussen Arnhem en Nijmegen en vraagt de omroep door middel van een telefoonapplicatie of ze nog iets moois hebben dat in die tijd past. Of bij je humeur? Geen probleem. Op verkiezingsavond je luisteraars via de sociale netwerken oproepen om een audioverslag over hun stembureau te uploaden? Zoeken in radio-interviews? Allemaal technisch mogelijk.
Maar je ziet bij de omroepen de neiging om radio ‘visual’ te maken. Hang webcams op in de studio, en je hebt een soort goedkope TV. Dat is op zich een prima idee, want je maakt van radiomakers nog meer mensen met wie het publiek zich kan identificeren. Je hebt als luisteraar gevoel dat je erbij bent, het wordt een evenement. Waar dat toe kan leiden, kun je elke december zien bij Serious Request. Visueel is er overigens nog meer te bedenken. Fotografie en reportages zijn vaak een goede combinatie, en het laten zien van je brondocumenten en illustraties op je site kan de radiojournalistiek echt ten goede komen.
Toch het toevoegen van beeld is niet onbelangrijk, maar staat ook haaks op de grote radio-ontwikkeling. Je maakt van radioluisteraars weer even bankzitters en singletaskers. Geluid biedt je de mogelijkheid om je publiek overal te bereiken en te beïnvloeden, dat is de werkelijke verschuiving. De journalisten die dat het beste doen, zullen overleven. Gewoon, in geluid.
http://www.twitter.com/erikvh
http://nl.linkedin.com/in/erikvanheeswijk
Praat mee
3 reacties
Adrie Boxmeer, 27 januari 2011, 16:33
Mooi stuk, een eye opener (alhoewel dat bij een stuk over radio een misplaatste omschrijving is). Overigens vind ik, behalve bij Het Glazen Huis, de webcam totaal niets toevoegen aan een radio-uitzending. zeker bij muziekzenders niet. Wat is er interessant aan een dj die op de computer jingles en muziek selecteert, in zijn papieren rommelt, een aankondiging doet waarna het hierboven beschreven ritueel zich herhaalt? Maar in de tijd dat ik radio maakte was de kracht van het geluid voldoende, daar hoefde geen beeld bij.
Jonathan Marks, 29 januari 2011, 13:27
Erik is right that some radio stations think that by just hanging a webcam in the studio that they are enriching the radio experience. Look at 3FM Social Radio on a normal day and you don’t often see video which adds to the experience. Its Voyeur TV. Others are doing it differently. Look at the geek network http://www.twit.tv. I like the fact that they use cameras when it adds to the experience, such as wandering around the Consumer Electronics Fair CES. Or Global Radio does portraits of artists just before they go live on stage. Have you also seen the iPad/iPhone app the Poetry of Location. Putting great audio in a location is another way of enriching the experience and lengthening the lifetime of the audio.
Ben Houdijk, 31 januari 2011, 23:30
I’m not sure if I agree with Eric and Jonathan. Adding visuals to a radio signal just gives your listeners more choice. Jonathan you are right, on a normal day, a regular programme, there is nothing wild going on the streaming platform. Just wait till something happens in the studio. Suddenly you see the streaming figures go through the roof. Listeners are anxious to see what’s going on. And in the old days they did not had the chance to look into the studio, perhaps that was some of the magic of radio. But nowadays, with all the technical possibilities, you should not withhold it from them.
Remember its not television, it’s radio enhanced with visuals. It’s right there when you want it. If not, it’s just radio you can multi task on.