— vrijdag 29 juli 2011, 10:00 | 0 reacties, praat mee

Journalistiek pionieren in 
Zuid-Amerika

Fotojournalist Kadir van Lohuizen is bezig met zijn nieuwste project, Via PanAm. In veertig weken reist hij van Chili naar Alaska over de Pan-Amerikaanse snelweg, op zoek naar verhalen over migratie. Via PanAm dient tevens als experiment, met de iPad als platform voor onafhankelijke multimediale journalistiek.

Terwijl de bus langzaam de Colombiaanse bergen beklimt, onderweg van de schroeiend hete stad Neiva naar de verkoeling van ­Bogota, bekent fotojournalist Kadir van Lohuizen (Utrecht, 1963) dat zijn jongste project hem soms zwaar valt. ‘Ik heb wel vaker zo hard gewerkt, maar dan hield het na twee weken op. Nu ben ik al vier maanden onderweg en moet ik nog zes maanden. Daar heb ik me op verkeken.’

Over enkele dagen zal Van Lohuizen Zuid-Amerika verruilen voor Centraal-Amerika. Hij heeft dan dik elfduizend kilometer afgelegd en zes van de vijftien landen bezocht die hij voor Via PanAm zal aandoen. Als hij in februari 2012 klaar is, heeft hij meer dan veertig weken gereisd – van het uiterste zuiden van Chili tot het noordelijkste puntje van Alaska – op zoek naar verhalen over migratie.

Geldt die tocht over de Pan-Amerikaanse snelweg op zichzelf al als legendarisch, Van Lohuizen heeft er een gigantisch journalistiek project van gemaakt. Hij doet – bijna live – verslag met foto’s, video, verhalen, radioreportages en blogs. En via de Via PanAm-app voor de iPad.

Het Excel-document op het scherm van zijn laptop, wemelt van de deadlines. NRC Handelsblad, VPRO, Sunday Times, Life Magazine in China, zijn camerasponsor Nikon, crowd­funding-site Emphasis: allemaal verwachten ze bijdrages vanaf de Panamericana.

‘Een ontembaar monster’, noemt Van Lohuizen zijn project halverwege de busreis naar Bogota. Daarom gaat hij de komende week bijkomen in de Caribische San Blas-archipel van Panama. Maar wel in een hotel met breedbandinternet; er moeten nodig allerlei foto’s en videobestanden richting Nederland worden gestuurd.

Van Lohuizen, zoon van een planoloog en een kunsthistorica, liep al langer met het idee voor een project over migratie. Migranten spelen een grote rol in veel van zijn eerdere werk. Nu in veel landen de angst voor migratie wordt aangewakkerd door populistische politici, wilde Van Lohuizen de andere kant er van laten zien. ‘Migratie is zo oud als de mensheid.’

Omdat hij nieuws over Latijns-Amerika nauwelijks terug zag in de Westerse media, koos Van Lohuizen voor dat continent. Daarna was het niet meer dan logisch om de Pan-Amerikaanse snelweg te gebruiken als kapstok voor zijn reis en de verhalen.

‘Aanvankelijk wilde ik er zo’n twee jaar voor uittrekken, naast mijn andere werk’, aldus Van Lohuizen. Maar toen de geruchten over de komst van de iPad steeds sterker werden, kwam hij op het idee van één lange reis waarvan hij in realtime verslag zou doen via dat (toen nog te presenteren) apparaat.

Van Lohuizen benaderde Paradox, een non-profit organisatie die multimedia-projecten ontwikkelt, en na enkele gesprekken kreeg Via PanAm langzaam vorm. Zijn agentschap Noor Images zou de media-verkoop doen, mensen van Paradox zouden hem ondersteunen vanuit Nederland en in elk land moest een fixer meereizen. Al die ondersteuning was volgens Van Lohuizen, die normaal gesproken alleen werkt, nodig om de inhoudelijke kwaliteit van de onderwerpen te waarborgen. Hij voorzag door het vele reizen zelf geen tijd te hebben voor grondige research. ‘En ik wilde niet onderuit gehaald worden op inhoud.’

Met twee vaste mensen in Nederland, de fixers en de ontwikkeling van de drietalige app nam het budget voor Via PanAm al snel gigantische vormen aan. Dat Van Lohuizen via crowd-funding 16.218 dollar binnenhaalde was knap, maar viel in het niets bij de 300.000 euro die nodig waren.

Via PanAm werd uiteindelijk mogelijk door subsidies van het Fonds voor de Beeldende Kunsten Vormgeving en Bouwkunst, het Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten, het Sem Presser-instituut en de mensenrechtenafdeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Bas Vroege van Paradox: ‘Reden voor de fondsen om deze onderneming te steunen, schuilt nadrukkelijk in de vraag of deze multimediale praktijk, uit te venten via betaalde apps voor tablets, een uitweg kan bieden voor de belabberde situatie waarin de journalistiek terecht is gekomen.’

Op de website van Via PanAm schrijft Van Lohuizen regelmatig een blog over een van zijn foto’s. En om de week staat hij in NRC Handelsblad. De Sunday Times en Life Magazine beginnen binnenkort met het publiceren van Via PanAm.

Daarnaast is Van Lohuizen elke zondag te horen bij de VPRO, met een radioreportage waarin hij ook twee van zijn foto’s bespreekt. Voor het radio maken kreeg hij in Nederland les van een acteur om beeldend te vertellen.

Het meest trots is Van Lohuizen echter op zijn app voor de iPad, ontworpen door web-designbureau Antenna-men uit Rotterdam. De applicatie bevat zijn weblog, een routekaart, informatie over alle landen die hij bezoekt (geschreven door Latijns-Amerika-correspondent Edwin Koopman van Trouw). En natuurlijk de beeldverhalen, bestaand uit elk zo’n twintig foto’s, teksten en korte videofragmenten.

Met de laatste heeft Van Lohuizen, die eerder twee filmdocumentaires maakte, ‘geen pretenties’. De videobeelden laten zich het beste omschrijven als bewegende foto’s en hij schiet ze met zijn fotocamera op een statief. ‘Het mooiste compliment dat ik kreeg, was dat ­iemand het gevoel had er zelf bij te zijn.’

Er zijn inmiddels iets meer dan duizend Via PanAm-apps verkocht, à vier dollar. Een derde van dat bedrag is voor Apple, in wiens iTunes-store de app te koop is. De kleine 2700 dollar die hij er zelf aan overhield, is vooral mooi meegenomen, zegt Van Lohuizen. ‘Er zijn nog te weinig iPads in omloop om de app als basis van dit project te maken. Maar ik zie dit als investering in de toekomst.’

Volgens de New York Times, die een stuk schreef over de Via PanAm-app, is Van Lohuizen de eerste journalist die de iPad gebruikt als platform voor een zelf geïnitieerd project. Technici van Apple informeerden al bij Van Lohuizen naar zijn werkwijze. ‘Ze waren nieuwsgierig naar de workflow, wat ik zelf doe, en hoe alles in de app terecht komt.’ Voor dat laatste zorgen de mensen van Paradox.

Van Lohuizen is overtuigd van de potentie van de iPad (of andere tablets) als platform voor onafhankelijke journalistieke projecten. Er is volgens hem een publiek voor, foto’s worden er prachtig op weergegeven, ‘en je bent niet meer afhankelijk van de grillen van uitgevers’.

Nadeel van het actief zijn via zoveel kanalen, is de werklast. Na elke werkdag ‘buiten’ zit Van Lohuizen ’s avonds uren foto- en videomateriaal te bewerken, blogs te schrijven of geluidsfragmenten te monteren. Daardoor is hij om de twee maanden uitgeput, heeft hij gemerkt.

Dat blijkt als een verhaal in het zuiden van hoofdstad Bogota maar niet wil lukken. Door diverse kenners was hem verzekerd dat daar veel vluchtelingen te vinden zouden zijn, maar dat blijkt niet te kloppen. ‘En ik heb gewoon geen energie meer om naar ze op zoek te gaan’, verzucht Van Lohuizen op een heuvel met recent gebouwde hutjes.

Hij heeft er twee families gevonden, maar is niet tevreden en na drie dagen besluit hij alsnog te verkassen naar Neiva, in het zuid-westen van Colombia. Omdat hij zich in de loop der jaren heeft gespecialiseerd in langdurige projecten, is het ‘weggooien’ van drie dagen werk niets nieuws voor Van Lohuizen. Tijdens Via PanAm, met al zijn deadlines en een redelijk strak reisschema, gaat dat wel wat minder vanzelfsprekend.

Van Lohuizen: ‘Normaal loop ik nooit weg voordat ik wat heb, en dat moet ik nu wel doen. Ik besteed dramatisch veel minder tijd aan mijn verhalen. Ik tolereer dat slechts omdat ik weet dat het een meerwaarde heeft in de context van het gehele project.’


——-

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.