Het is nog zoeken 
naar de juiste balans

‘Bel over drie maanden maar eens terug. Ik ben veel te druk met de programma’s van deze week. Nee, ik ga echt niets zeggen over hoe het nu gaat.’ Michiel Bicker Caarten, hoofdredacteur van WNL en presentator van Uitgesproken WNL doet gehaast aan de telefoon. Hij wekt de indruk vooral bezig te zijn met vandaag. Morgen is mijlenver weg, gisteren een eeuwigheid geleden. Voor evalueren heeft hij geen tijd. In zijn reactie klinkt de stress van de nieuwkomer door. Het dagelijkse ritme van Ochtendspits op Nederland 1 en de wekelijkse krachtsinspanning voor Uitgesproken WNL (woensdag Ned. 2) gaan Bicker Caarten hoorbaar niet in de koude kleren zitten.

Bij PowNews is de sfeer niet veel anders. ‘Dominque Weesie is druk. Bel in oktober maar eens terug’.

Actualiteitenprogramma’s die een soort van doorstart maakten (EO, NCRV, Nieuwsuur en in minder mate de KRO) klinken wat meer ontspannen dan de nieuwkomers WNL, PowNed en Vara. Dat is het beeld dat blijft hangen na een rondje bellen met de makers van de nieuwe rubrieken. De verklaring voor de stress zou maar zo kunnen zijn: alle begin is moeilijk. En de combinatie van soms flinke kritiek en tegenvallend kijkcijfers kan zwaar zijn.

De kijker is nog zoekende als het om de nieuwe programma’s gaat, leert een blik op de kijk­cijfers van Uitgesproken (Vara, Eo, WNL) in de week van 13 tot 19 september. Uitgesproken VARA trok op maandag 204.00 kijkers (marktaandeel 3,2), de EO dinsdag 331.000 (5,1), WNL woensdag 495.000 (7,7), de EO donderdag 381.000 (6.4) en de VARA vrijdag 423.00 (7,5). Voor de zender geldt als gemiddeld doel een marktaandeel van 7 procent. Daarmee lijkt er vooral op maandag een probleem.

Tim Dekkers van de Vara (die wel de tijd en rust vindt te reageren): ‘Tegenover Radar met twee miljoen kijkers heeft iedereen het moeilijk. De maandag zal altijd lastig blijven.’ Bertus Tichelaar van de EO: ‘Over de volle breedte mag er nog wel wat bij.’ Maar het blijven cijfers en vergelijken is lastig. Tichelaar: ‘De eerste week van Uitgesproken was beter dan dezelfde week van Netwerk een jaar geleden.’ Maar daarna zou Netwerk de vergelijking ‘winnen’.

Tichelaar kijkt voorlopig vooral naar de inhoud van Uitgesproken EO en minder naar de cijfers. ‘De reacties zijn overwegend positief. Mensen herkennen het als een programma van de EO. Dat is ook de bedoeling. Dat was bij EO-Netwerk al zo en dat is nu ook zo. De vorm is wat anders, maar we zijn herkenbaar gebleven.’ De lijn die Tichelaar doorzet, is die van een journalistieke benadering van de onderwerpen die gekozen zijn vanuit het EO-gedachtegoed. Tichelaar: ‘Wij kiezen onderwerpen vanuit de EO-missie. Maar dat betekent ook dat we onderwerpen goed willen uitzoeken, feiten checken enzovoorts. Een simpel standpunt innemen en rondtoeteren is eigenlijk te makkelijk.’

Dekkers van Uitgesproken VARA had van tevoren rekening gehouden met kritiek. Maar niet met het ‘hyena-achtige, bloeddorstige’ karakter. Dekkers: ‘En dat na één uitzending, na 25 minuten’. Niet dat hij de kritiek van de wat trage presentatie, de ongelukkige opstelling van drie heren achter een tafel en de schreeuwerige cabaretier Andre Manuel geheel onterecht vindt. Maar de ongekende felheid heeft hem bijzonder verbaasd. ‘Het maakt ons als redactie wel sterker. Net als een voetbalteam. De strijbaarheid wordt groter.’

Wat Dekkers betreft, groeit het programma. ‘In de vijfde uitzending zag je dat Jan Tromp al stukken sneller de presentatie deed, de teksten korter waren en daardoor het tempo van de hele uitzending hoger was. Wij willen onze eigen onderwerpen maken, het Journaal en Nieuwsuur niet nadoen. Daar gaan we mee verder. Intern blijft iedereen gelukkig rustig en geven we het programma een kans.’

Bij KRO’s Brandpunt overheerst nu al de tevredenheid, zegt eindredacteur Bas van der Ham. Met 553.000 kijkers op zondag 19 september (9,3 procent marktaandeel) is daar ook wel reden voor, terwijl 7 procent gevraagd is door de zenderleiding. ‘We hebben heldere keuzes gemaakt bij het opzetten van het programma en daarmee hebben we een goede weg ingeslagen. Er kan van alles nog beter, maar dit staat’, aldus Van der Ham. Soms zit ’m dat in kleine dingen. ‘Omdat we geen decor hebben, vragen we de cameramensen op een bepaalde manier hun onderwerpen te draaien om eenheid van beeld te krijgen. We draaien vrij filmisch, met een lange lens (veel scherpte-diepte) en natuurlijk licht. Dat zorgt voor eenheid in de beeldtaal.’

Van der Ham omschrijft de ontvangst van het programma als ‘vriendelijk’. ‘Ik ben blij dat het blijkbaar nog om de inhoud gaat.’ Er was wat gemopper op de vier mannelijke presentatoren, maar dat was het dan wel. ‘We konden geen vrouw vinden. We zoeken op de achtergrond nog wel verder. Maar we zijn blij met de ervaring die we nu in huis hebben.’ Wat Van der Ham betreft, moet het programma nu verder worden uitgebouwd. ‘Het format staat wat ons betreft. Het blijft een breed programma met onderwerpen van ­Washington tot Groningen.’

Bij de NCRV hebben ze ook het gevoel dat ze met Altijd Wat (het blijft een aparte naam) wat te pakken hebben. De reacties zijn goed, is ook eindredacteur Jeroen Illy opgevallen. Alleen de kijker, die weet het programma nog niet echt te vinden. Vrijdag 17 september waren het er 307.000 (5,1 procent marktaandeel). De plek in het schema is ook niet helemaal ideaal, tussen Uitgesproken en Nieuws­uur in. Maar geen paniek. ‘Het zal iets van een lange adem worden’, zegt Illy. ‘We besteden er veel aandacht aan, dus we hopen ook dat de kijker ons gaat vinden.’ Kleine zaken zullen anders gaan de komende weken. ‘Het decor is erg donker. De beelden op de achtergrond zullen iets helderder worden.’ Illy krijgt veel positieve reacties op de rust die het programma uitstraalt. Aan de andere kant schuilt daar weer een gevaar, dat het tempo eruit gaat. 


Carel Kuyl van Nieuwsuur zoekt aan de telefoon naar de precieze cijfers, maar heeft de trend paraat: alle seinen staan op groen. Zowel het nieuws, de achtergronden als de sport worden beter bekeken dan voorheen los. De sport is zelfs het meest vooruit gegaan. Ook is het verschil met de andere actualiteitenprogramma’s helderder. ‘Wij zijn wat nieuwsachtiger, de rest zoekt meer de luwte op.’ Ook bij Nieuwsuur wordt nog wat aan het licht gedraaid en moeten de presentatoren nog een beetje wennen. De samenwerking met de NOS-correspodenten bevalt vanaf de eerste dag goed. Wel zou Kuyl graag wat meer ‘maatschappelijke onderwerpen’ hebben in het sportdeel. ‘Dat is ook een wens van de sport. Maar dat vergt veel tijd en overleg.’ Nu zit de sport er alleen van maandag tot en met donderdag in, omdat op de andere dagen de sportrechten dat onmogelijk maken. Kuyl: ‘Ik zou graag zeven dagen sport hebben. Misschien lukt dat als we meer onze eigen onderwerpen kunnen maken.’

——-