Een winstgevend eerbetoon

En toen was daar Willem. De beeltenis van onze kroonprins op de cover, de titel in grote oranje letters eroverheen. Willem verscheen rond Koninginnedag en is tot nu toe de laatste in rij van de aanzwellende verzameling tribute magazines die het laatste jaar is ontstaan. Een tribute magazine is meestal een eenmalig blad waarin een bekend figuur centraal wordt gesteld en waarvan het blad ook de naam draagt, zonder dat de persoon zelf zijn medewerking heeft verleend. Een trend die voortborduurt op het personality-genre, onder welke vlag menig BN’er zijn of haar eigen blad heeft geproduceerd. Linda de Mol voorop.

Tributes eren vaak historische figuren die al niet meer onder ons zijn. Zo kwam Elsevier begin van dit jaar met de Churchill, 45 jaar na zijn dood. De remonstrantse beweging kwam met Arminius ter gelegenheid van 400 jaar remonstrantie, en in het Calvijnjaar 2009 was daar de glossy Calvijn. In november vorig jaar lanceerde BCM Publishing SINT. En na het overlijden van Michael Jackson lagen maarliefst twee glossy’s ter ere van de King of Pop in de winkel, van de uitgeverijen Sanoma en Stijl & Inhoud Media. De bladen leunen over het algemeen op veel stockbeeld, zijn relatief snel gemaakt en verkopen goed. Zo pikken uitgeverijen graag een graantje mee van de trend van het individu in bladenland.

Toch pakt het niet altijd uit zoals verwacht. Arno Kantelberg van uitgeverij Stijl & Inhoud Media heeft een flinke kater overgehouden aan het genre. Zijn uitgave over Michael Jackson vloog de winkel uit, maar toen hij zich waagde aan levende legendes, kwamen de problemen. Van het plan voor het magazine Marco Borsato was de advocaat van de zanger niet gecharmeerd. Hij deelde de uitgeverij mee dat Borsato niet wilde dat er werd gepubliceerd. Het voorstel om de helft van de winst te doen toekomen aan Warchild, het goede doel waar de zanger ambassadeur voor is, veranderde daar niets aan. Het akkefietje liep met een sisser af. Het blad kwam vorig jaar kort na het faillissement van Borsato uit. Kantelberg: ‘Meestal kom je er samen wel uit’. Maar het nummer verkocht matig.

Beroerder werd het in december. Toen sleepte André Rieu Kantelberg voor de rechter voor het uitgeven van een glossy met zijn naam erop. Ondertitel: Van koorknaap tot viool­idool – Ode aan ’s werelds grootste artiest. De violist klaagde zowel Stijl & Inhoud Media als Kantelberg persoonlijk aan voor schending van portret­recht. De uitgave zou een exploitatie van de ‘verzilverbare populariteit’ van Rieu zijn, waarvan de artiest niets terugziet. Kantelberg verloor de zaak. Wat het hem heeft gekost, wil hij niet zeggen. Maar dat hij flink moest betalen, zoveel is duidelijk. Ook moest het magazine per direct uit de schappen worden gehaald en de advertentie die eerder in De Pers was verschenen, moest worden gerectificeerd. Kantelberg heeft dan ook liever niet dat de cover van het blad bij dit artikel wordt afgedrukt.

Het meest opvallend aan de uitspraak van de rechter is dat niet alleen de uitgeverij, maar ook Kantelberg persoonlijk is veroordeeld. Kwalijk, vindt hij zelf. ‘Dat betekent dat iedereen – redacteuren, beeldredacteuren, hoofdredacteuren – veroordeeld kan worden voor iets wat ze in dienst van hun uitgeverij hebben gedaan. Ik weet niet wat de rechter die ochtend had gegeten. Maar dit is natuurlijk een uitspraak van heb ik jou daar.’

Kantelberg heeft voordat hij André Rieu op de markt bracht geen contact gezocht met de wereldberoemde violist. ‘Niet om een bepaalde reden hoor’, blikt hij terug. ‘Ik had ’m gewoon niet nodig. Maar als ik dit van tevoren had geweten, had ik dat blad nooit gemaakt.’

Rob de Baar van BCM Publishing, uitgever van zowel SINT als Willem, zou het nooit zo aanpakken, zegt hij. Voordat Willem werd gemaakt, is er overleg geweest met de RVD en het secretariaat van het Koninklijk Huis. De koninklijke familie gaf toestemming voor het magazine, maar wilde er verder niet aan meewerken. ‘We hadden dit nooit of te nimmer gedaan als het koningshuis het niet had gewild. Dat had een smet op het product gegeven.’

BCM werd enige tijd geleden door het Nationaal Archief benaderd om Willem te maken ter promotie van het thema ‘Willem en Holland’. Een campagne van het archief in het kader van 200 jaar koningschap in 2013. De Baar: ‘Het koningshuis wist natuurlijk dat er geen sprake zou zijn van moddergooien of roddelen, omdat het archief aan het blad heeft meegewerkt.’ Alle beelden uit het archief mochten zonder extra autorisatie van het koningshuis worden gebruikt. Daar hebben de makers het dan ook bij gelaten. ‘We zijn aan de veilige kant gaan zitten. Het is een historisch document in een glossy verpakking’, zegt De Baar.

Willem ligt deze maand nog als pakket met het blad Royalty in de winkel. In oktober geeft de uitgever een vervolg aan de glossy SINT. Vorig jaar werd dat blad gelanceerd ‘als grapje’, maar was zo’n succes dat er na drie weken exemplaren moesten worden bijgedrukt. Uiteindelijk zijn er 77.000 stuks van verkocht. Kantelberg denkt dat er in de toekomst ook nog wel een tribute bij Stijl & Inhoud Media zal verschijnen. Michael Jackson verkocht immers ‘fantastisch’, zo rond de 75.000 exemplaren. ‘En het is echt heel leuk om te doen. En natuurlijk is het snel geld verdienen, maar wel snel en goed. We maken er meer van dan stockfoto’s vergezeld van een quasi-grappig onderschrift met een nietje erdoor – daar is geen lol aan.’ Maar aan levende legendes waagt hij zich niet meer. ‘Er moet wel eerst iemand omvallen.’

lnab@villamedia.nl

——-