De hoop is nu gevestigd op de tablet

Het wordt nooit wat met de tablets zoals de iPad van Apple. Het is of een te grote telefoon of een te trage laptop zonder toetsenbord. Critici wisten het zeker. De eerste verkoopcijfers van Apple duiden inmiddels de andere kant op. Concurrenten kondigen de ene na de andere tablet aan. Uitgevers melden zich met nieuwe producten. Misschien is er toch wel iets aan de hand.

Op een seminar van Villamedia eind augustus bij Apple in Amsterdam legde de fabrikant uit waarom het de iPad op de markt brengt. De tablet is juist de ‘missing link’ tussen telefoon en laptop. De telefoon is een praktisch apparaat voor bellen, mailen, surfen. Wie thuis zijn laptop openklapt, gaat aan het werk. De iPad heeft dat gevoel niet. Het is een apparaat voor ontspanning. Bijvoorbeeld om films mee te kijken, een spelletje te doen of een digitaal tijdschrift te lezen. Daarmee is het gebruik van een tablet anders dan van een PC, laptop of telefoon. Zegt Apple.

Een ander doorslaggevende factor in het succesverhaal van de tablet is de digitale winkel iTunes, waar eenvoudig gratis en betaald spullen te krijgen zijn. Zeker het uitgeven van kleinere bedragen gaat zo bijna ongemerkt. Het is een les die Apple leerde bij de introductie van de iPpod (MP3-speler) en de iPhone. De combinatie van een leuk apparaat met handige software waarin een winkel zit, wordt geaccepteerd door de consument. Daarmee is terrein teruggewonnen op de consument die dacht dat alles via internet maar gratis is.

Met gevoel voor overdrijving noemt Apple zich inmiddels de redder van de muziek- en de software-industrie. Mensen willen best betalen voor muziek op hun iPod, als de prijs maar redelijk is en het gemak groot. Dat geldt inmiddels ook voor de telefoon en moet gaan gelden voor de tablet. Daarmee gaat Apple de uitgevers redden. Het bedrijf is er zelf van overtuigd. Het enige dat nodig is, is dat uitgevers hun spullen ontsluiten voor de iPad. Overigens geldt de redenering niet alleen voor Apple-producten. Ook bij concurrenten (zie kader) die bijvoorbeeld werken met Android van Google blijkt dat betalen via de mobiele telefoon geen problemen oplevert. Dus wie weet brengt mobiel echt de omslag van gratis naar betaald.

Werkt het echt zo? Ja. Roeland Stekelenburg, hoofd nieuwe media bij de NOS, kocht de eerste dagen dat hij de iPad bezat voor honderden euro’s aan apps (programma’s voor de iPad). Het zijn steeds kleine bedragen. Inmiddels is hij overigens wel aan het minderen. Bij Erwin van der Zande, hoofdredacteur van techlifestyle magazine Bright, ging het niet veel anders. Hij liet tijdens het Villamedia-seminar een aantal van zijn populaire apps zien; het merendeel betaald.

Uitgevers zien het geld, journalisten nieuwe mogelijkheden. Veronica Magazine behoort tot de eerste mediabedrijven in Nederland die ervaring op doen met de iPad. Hoofdredacteur/directeur Peter Contant: ‘We wilden per se de eerste dag dat de iPad in Nederland te krijgen was onze toepassing lanceren. Dat is gelukt. In eerste instantie is de app gratis. Dan kunnen veel mensen er kennis mee maken en het geeft ons de gelegenheid te kijken wat de gebruikers er van vinden. Dit najaar komen we met een betaalde versie. Hoe we dat precies gaan doen, dat weet ik nog niet.’ De app gratis houden, is geen optie aangezien ook het tijdschrift betaald is.

Omdat er zicht is op inkomsten uit de app, kan Contant ook investeren in de inhoud. Zo wordt de televisiegids op de Veronica-app actueel gehouden en zijn er extra foto’s en trailers te zien binnen de app. Veronica Magazine heeft extra mensen ingehuurd om de iPad-applicatie elke week te maken.

Nieuwssite NU.nl heeft de eerste versie van de iPad-applicatie bewust dicht bij de huidige website gehouden. Hoofdredacteur Laurens Verhagen: ‘Het is voor ons leren. We zien na een maand dat video, foto’s en columns het goed doen. Via de applicatie voor de iPad zijn in de maand augustus ruim zes miljoen pagina’s opgevraagd tegen een miljoen pagina’s voor de gewone site door iPad-gebruikers.’ Een tweede versie van de app is al dit najaar te verwachten en zal meer bevatten van hetgeen nu al populair is. En blijft gratis.

Verhagen volgt zijn publiek. Nu nog is het bezoek aan de website het grootst met 360 miljoen pageviews per maand. Mobiel (vooral de iPhone) was in augustus goed voor 110 miljoen pageviews. Door de komst van andere smartphones en tablets verwacht Verhagen dat over ongeveer anderhalf jaar het mobiele verkeer richting NU.nl het vaste verkeer overstijgt.

Bright komt eind september met haar app, zegt hoofdredacteur Van der Zande. Die app lijkt deels op wat er voor de iPhone al beschikbaar is. Alle gratis content van het web is dan via de iPad makkelijk te bekijken. Van der Zande: ‘Maar wij willen meer. Ik vind ook dat wij het bij Bright aan onze stand verplicht zijn om te experimenteren met dit soort toepassingen.’ En dus stopt Van der Zande ook zijn betaalde tijdschrift in de app. ‘Alleen voor de abonnees en zonder dat we er iets aan toevoegen’.

Het experiment zit voor Van der Zande in een nieuwe digitale kwartaaluitgave speciaal voor de tablet. Daarin zit onder meer een documentaire van 90 minuten. ‘Voor dat product gaan we € 9,- vragen.’

Waar Van der Zande het zoekt in een apart product voor de tablet, doen bijvoorbeeld NOS en VPRO dat niet. Er is geen beginnen aan, betoogt Roeland Stekelenburg van de NOS. ‘Als publieke omroep willen wij op alle platformen aanwezig zijn. Dat geeft meer en meer problemen omdat er geen enkele standaard is. Er zijn verschillende technische systemen en verschillende schermgroottes. Het is onbegonnen werk voor elk apparaat iets nieuws te maken.’

Dus heeft de NOS het, net als de VPRO, omgedraaid. Stekelenburg: ‘Om redacteuren te pesten zeg ik vaak ’je werkt niet meer voor radio, televisie of een bepaald programma. Nee, je werkt voor de database. De journalist stopt zijn spullen erin en wij zorgen dat het op de juiste plek en in de juiste vorm ergens terecht komt. Wij hebben daarom besloten geen aparte applicatie voor de iPad te maken en die voor de iPhone over een tijdje buiten gebruik te stellen. In plaats daarvan zorgen we er voor dat iemand die de NOS-site bezoekt wordt herkend als bijvoorbeeld iPhone-gebruiker en dan een mooie site gepresenteerd krijgt. Nadeel van deze aanpak is, dat we niet meer in de iTunes­winkel te vinden zijn en sommige mensen dus denken dat de NOS die mobiele telefoon niet ondersteunt.’

Erik van Heeswijk hoofd nieuwe media van de VPRO, constateert op het seminar van Villamedia hetzelfde probleem. Hij kondigt aan dat de VPRO-gids ook geschikt wordt gemaakt voor de tablet, maar of dat met een app gebeurt is lang niet zeker. Van Heeswijk: ‘De tablet van Apple is een mooi apparaat. Het probleem is echter dat het weer een apart apparaat is met aparte eisen. Daar willen wij niet in mee gaan.’

En om het enthousiasme voor Apple nog iets te temperen; wat alle aanbieders betreft zou de keuring om toegelaten te worden in de Appstore ook wel wat milder kunnen. Ook wil Apple wel erg veel van de opbrengst hebben, 30 procent van losse aankopen (voor abonnementen is nog geen goed systeem). Daarmee moet de fabrikant oppassen dat het zelf niet de remmende factor wordt bij de groei van de tablets.