Leaderboard Journalist van het Jaar PIP Den Haag

— woensdag 24 januari 2024, 07:00 | 4 reacties, praat mee

Data-onderzoek: Waar komen journalistiekstudenten terecht na hun afstuderen?

© Pexels / Pavel Danilyuk

Van de journalistiekstudenten die in 2023 afstudeerden, was bijna de helft (49,6 procent) aan het eind van dat jaar werkzaam in de journalistiek. Ruim tweederde deel van hen was in loondienst. De rest werkte eind 2023 als freelancer. De cijfers over de jaren 2019 tot 2023 leveren een vergelijkbaar beeld op. Laatste wijziging: 25 januari 2024, 10:06

Dit artikel wordt met je gedeeld door NVJ-lid Nick Kivits. Ook lid worden?

Dat blijkt uit een data-analyse die werd uitgevoerd in het kader van de NVJ Arbeidsmarktmonitor. Voor het onderzoek werden LinkedIn-pagina’s bekeken van honderden journalisten die tussen 2019 en 2023 afstudeerden. Dat leverde, afgezet tegen het aantal afgestudeerden van die jaren, een steekproef op onder circa 14 procent van de afgestudeerden.

Wil je meer lezen over de NVJ Arbeidsmarktmonitor? Kijk dan hier voor meer artikelen. Er is ook een nieuwsbrief. Deze komt ongeveer eens per kwartaal uit. Jezelf inschrijven voor die nieuwsbrief doe je hier.

Bij de data-analyse werd in kaart gebracht bij welke werkgever de afgestudeerden eind 2023 werkzaam waren, in welke branche die werkgever actief was en het type dienstverband waarin de afgestudeerden werkten. Er werd gekeken naar afgestudeerden aan journalistieke opleidingen op het mbo, hbo, universiteit.


Hbo’s nog altijd hofleverancier
Voor 2023 werd gekeken naar data van 130 studenten die dat jaar afstudeerden (circa 18 procent van de afgestudeerden van dat jaar). Veruit de meesten van hen, meer dan de helft, studeerden af aan het hbo. Een derde van de afgestudeerden kwam van een van de zeventien journalistieke mbo-opleidingen die ons land telt. De rest was universitair geschoold.

Het aandeel mbo’ers met een journalistiek diploma, lag in 2023 aanzienlijk hoger dan gemiddeld was voor de periode van 2019 tot 2023. Verwonderlijk is dat niet: in diezelfde periode groeide het aantal mbo-opleidingen, -studenten én -afgestudeerden ook. In 2019 leverde de mbo’s nog 21,95 procent van de afgestudeerden, in 2023 was dat 34,11 procent. Door de groei in aantal mbo-opleidingen, groeide ook het totaal aantal journalistiekstudenten en -afgestudeerden aan de mbo’s.


Het data-onderzoek laat ook zien dat hbo’ers na hun studie vaker in de journalistiek aan het werk gingen (in loondienst of als freelancer) dan mbo’ers. Van de hbo’ers die in 2023 afstudeerden, had bijna tweederde deel aan het eind van dat jaar journalistiek werk. De data die op LinkedIn is verzameld, laten zien dat het gros daarvan binnen een jaar aan de bak is.

Bij mbo’ers had net iets meer dan een derde deel van de afgestudeerden uit 2023 aan het eind van dat jaar werk. Voor een deel kwam dat doordat de helft van de mbo’ers na hun journalistieke opleiding verder studeerde.

Weinig universitaire freelancers
De steekproef over 2023 bevat te weinig universitair afgestudeerden (16) om betrouwbare uitspraken over deze groep te kunnen doen. Maar van de universitaire journalistiekstudenten die tussen 2019 en 2023 afstudeerden, had iedereen in de steekproef aan het eind van 2023 werk. 42 procent van hen werkte in de journalistiek.

Slechts 5,6 procent van hen werkte als freelancer. Van de mbo’ers en hbo’ers die in die vijf jaar een diploma haalden, was eind 2023 ruim 15 procent freelancer. De cijfers van 2023 laten hetzelfde beeld zien als het gemiddelde van de jaren 2019 tot 2023: mbo’ers werkten net wat vaker als freelancer dan hbo’ers, terwijl universitair geschoolden nauwelijks freelancer in de journalistiek waren.

Meer vrouwelijke afgestudeerden, maar mannen vaker aan het werk
Van de studenten die in 2023 een journalistiekdiploma behaalden, was bijna drie op de vijf (57,36 procent) vrouw. Dat is in lijn met de studentenpopulatie aan de opleidingen: uit cijfers van het online platform Studiekeuze123 blijkt dat in studiejaar 2022/2023 57,25 procent van de eerstejaars studenten aan de journalistieke hbo-opleidingen vrouw was. De HBO Keuzegids, een onafhankelijke keuzegids die erkende opleidingen beschrijft, laat hetzelfde beeld zien.


Opvallend is wel dat juist mannelijke afstudeerders vaker in de journalistiek aan het werk gingen. Van de vrouwelijke afgestudeerden in 2023 was 46 procent eind dat aan het werk in de journalistiek, tegenover 54,5 procent van de mannelijke afgestudeerden. De periode 2019-2023 laat hetzelfde beeld zien. De data laten ook zien dat mannelijke afgestudeerden eind 2023 net wat vaker aan het freelancen waren dan vrouwen.

Banen bij de omroepen
De data laten ook zien bij welke werkgevers afgestudeerden terecht zijn gekomen. Van de studenten die tussen 2019 en 2023 afstudeerden, werkte één op de drie (33,1 procent) eind 2023 bij een landelijke, regionale of lokale omroep. Van deze groep trad drie op de vier in dienst bij een landelijke omroep.

Ruim een kwart van de afgestudeerden uit 2019 tot 2023 werkte eind 2023 als freelancer, terwijl 16,15 procent eind 2023 een baan had bij een journalistieke uitgeverij. De rest kwam te werken op diverse plekken, zoals productiehuizen en zelfstandig opererende online platforms.


De cijfers van 2023 laten een vergelijkbaar beeld zien. Van de studenten die in 2023 afstudeerden aan een journalistieke opleiding, werkte bijna één op de drie bij de omroepen in loondienst (28,13%), ruim één op de tien was in loondienst bij een uitgeverij (10,94%), terwijl bijna eenderde deel werkte als freelancer (31,25%).

Omdat het aantal afgestudeerden dat in 2023 bij lokale en regionale omroepen in loondienst trad klein was, levert het verder uitsplitsen van de data naar lokale, regionale en landelijke omroepen geen betrouwbare data op dat vlak op.

Redacteur in loondienst, journalist als freelancer
Journalistiekstudenten gingen na hun opleiding het vaakst aan het werk als redacteur, blijkt uit de data. Van de afgestudeerden uit 2023, was eind 2023 ruim de helft actief in deze functie. Nog eens 11 procent had als functietitel journalist.

Opvallend is dat afgestudeerden die als redacteur werkten dat vaker in loondienst deden, terwijl afgestudeerden die zichzelf journalist noemden, voor het overgrote deel werkten als freelancer. De data over de jaren 2019 tot en met 2023 samen, laten een vergelijkbaar beeld zien.


De ‘vakverlaters’ waren eind 2023 het vaakst actief in branches die wel raakvlakken hebben met de journalistiek: marketing, communicatie en copywriting. Daarnaast gingen er ook relatief veel afgestudeerden aan het werk als contentcreator.

Verantwoording
Voor de data-analyse waarop dit artikel gebaseerd is, werden in totaal 5263 LinkedIn-profielen verzameld. Dat gebeurde in de periode oktober-november 2023. Journalist Joris Heijkant hielp hierbij. We zochten naar profielen van gebruikers die aangegeven hebben een journalistieke opleiding te hebben gevolgd.

Om het onderzoek behapbaar te houden, werden alleen profielen meegenomen van gebruikers die in de periode 2019-2023 een journalistieke opleiding hebben afgerond. Onbruikbare profielen (bijvoorbeeld van gebruikers die bij nader inzien toch geen journalistieke opleiding hadden gevolgd) werden verwijderd uit de dataset. De data is tevens geanonimiseerd.

Per profiel werd genoteerd: het jaar van afstuderen, de huidige functie, de huidige werkplek, de branche (wel of niet journalistiek), het geslacht en de werkvorm (baan/freelance) genoteerd. Dat leidde uiteindelijk tot een steekproef van 516 profielen, zo’n 14 procent van de studenten die in diezelfde periode een journalistieke opleiding hebben afgerond.

Bekijk meer van

Tip de redactie

Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

4 reacties

Hans-Jorg van Broekhoven, 25 januari 2024, 09:51

Hoe reëel is het om je onderzoek te baseren op alleen LinkedIn profielen? Vast niet alle studenten maken hier gebruik van. Ik vermoed zelfs dat de categorie die dit niet doet een heel ander beeld zou geven.

Nick Kivits, 25 januari 2024, 10:34

Bedankt voor je reactie, Hans-Jorg. Altijd fijn, een kritische blik.

Je hebt natuurlijk gelijk dat niet alle studenten of vers-afgestudeerden een profiel op LinkedIn hebben. Ik pretendeer met het onderzoek ook niet álle pas-afgestudeerden in kaart te hebben gebracht. Het betreft een steekproef, zoals eigenlijk altijd bij dit soort onderzoek.

Ik heb overwogen om dit onderzoek op een andere manier uit te voeren, bijvoorbeeld door het uit te zetten via alumni-verenigingen van opleidingen. Het nadeel daaraan is weer dat lang niet alle afgestudeerden lid zijn van zo’n vereniging. Ook de opleidingen brengen zelf nauwelijks in kaart waar hun studenten terechtkomen. Beide methoden zouden dus dezelfde ‘problemen’ met zich meebrengen als de hier gebruikte methode.

Er zijn overigens andere onderzoeken die ook (deels) kijken naar waar afgestudeerden terechtkomen na hun studie. Die baseren hun resultaten op vragenlijsten die aan studenten/afgestudeerden worden voorgelegd. Ook die onderzoeken omvatten een steekproef, en daarbij zijn onderzoekers afhankelijk van de welwillendheid van studenten om de vragenlijst in te vullen.

Op gebieden waar die onderzoeken overlappen met het mijne, liggen de resultaten overigens dicht bij het mijne. Ik voer de komende twee jaar meer onderzoek uit naar de arbeidsmarkt, zodat we de resultaten van die onderzoeken ook met elkaar kunnen vergelijken en zo een (hopelijk) completer beeld kunnen vormen.

Hans-Jorg van Broekhoven, 25 januari 2024, 12:05

Dank je wel voor de uitgebreide reactie Nick. Dat steekproeven nooit een volledig beeld kunnen geven snap ik. Het ging me er vooral om dat de LinkedIn-gebruiker al een profilering op zich is en dat daarmee een bepaald beeld kan ontstaan dat afwijkt van doorsnee (ex-)student. Benieuwd naar je toekomstige vergelijkingen. Welgemeend succes gewenst in ieder geval met je onderzoeken!

Nick Kivits, 25 januari 2024, 15:11

Dag Hans-Jorg. Ik begrijp wat je bedoelt. De LinkedIn-gebruiker is natuurlijk een bepaalde profilering. Maar ook dat is een probleem die je bij andere methodes ook hebt. Als je een vragenlijst onder alumni verspreid is dat óók een bepaalde profilering. Ik probeer juist op veel verschillende manieren onderzoek te doen, zodat die profileringen een minder groot probleem zijn. Of dat uiteindelijk lukt, moet de tijd uitwijzen!

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, coördinator magazine

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Nick Kivits, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Emiel Smit

Teddy van der Laan

Webbeheer

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

vacatures@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.