Column Kim van Keken: Prins Constantijn komt niet voor het goede doel, maar als lobbyist voor sluwe techondernemers

Hij zit er altijd ‘belangeloos’ als ‘speciaal gezant’ van Techleap, het door het ministerie van Economische Zaken opgerichte expertisecentrum voor groeiende techbedrijven. En dus gaat het nooit over zijn belangen als zelfstandig adviseur in bedrijfsinnovatie. Het is de prins, dus het moet wel gezellig blijven.

Desalniettemin voelt Constantijn van Oranje zich totaal niet belemmerd om de media wel de les te lezen. Afgelopen weekend reageerde hij op LinkedIn op een voorpublicatie van de ongeautoriseerde biografie van Bunq-topman Ali Niknam in NRC.

‘Typerend dat deze intro afsluit met “een van de rijkste ondernemers van Nederland”. En niet “één van de meest uitzonderlijke/ succesvolste ondernemers van Nederland”. Iemand die de gevestigde orde uitdaagt moet je blijkbaar op zijn plek zetten, in plaats van bewonderen’, aldus de prins.

Pardon? Een prominent lid van het koninklijk huis bepaalt even tussen de bedrijven door hoe journalisten hun werk moeten doen en schiet vanuit de heup zonder de moeite te nemen om de biografie op te vragen en te lezen? Dan had hij bijvoorbeeld kunnen lezen dat Niknam altijd al de houding had van ‘ik wil morgen een miljonair zijn’. Maar hij had dan vooral ook kunnen lezen hoe de slimme ondernemer die voor niemand bang was zijn personeel vermorzelde, waardoor het Bunq-kantoor aan de Naritaweg in Amsterdam de bijnamen ‘slachthuis’ en ‘vleesmolen’ kreeg.

De indrukwekkende reis van Niknam, die van nerd met een hostingsbedrijfje op het adres van zijn moeder in Gouda uitgroeide tot golden boy die het opneemt tegen de macht van de grootbanken, is zeker bewonderenswaardig. Vol bravoure bouwde hij vanuit het niets en met eigen geld drie unicorns (startende bedrijven met een geschatte marktwaarde boven een miljard euro). Maar het succes kent ook een schaduwkant, schetsen NRC-journalisten Stijn Bronzwaer, Joris Kooiman en Merijn Rengers die de biografie schreven.

Ze spraken met meer dan tweehonderd bronnen, bewonderaars én critici. Vrijwel iedereen wilde anoniem blijven, want spreken over Bunq heeft vrijwel altijd juridische consequenties. En ja, de bedrijfsvoering van Niknam kent nogal wat duistere kanten. Het is een genadeloze bedrijfsvoering die veel succesvolle techbazen, zoals Elon Musk, erop nahouden en waar veel personeel, maar ook klanten en oud-zakenpartners, de dupe van worden. Een houding die helaas typerend is voor veel topmannen van deze tijd.

Niknam (44) wil graag zijn eigen verhaal vertellen: als ware hij een David tegen Goliath (zijn online bank of the free tegen de grootbanken). En bij zijn machtige bewonderaars vindt hij een gewillig oor. Zo mocht hij in 2021 hard uithalen naar zijn concurrentie (‘tweedehands autoverkopers’) bij de podcast The Scale Lab van Techleap, die werd gepresenteerd door prins Constantijn en Joe Wilson, destijds bestuurslid van Bunq en momenteel ‘chief evangelist’, zeg maar een missionaris van de bank.

De ondernemer deed er alles aan om te voorkomen dat de drie journalisten ook de minder fraaie kanten van zijn tomeloze ambitie konden schetsen. Tevergeefs: die staan in de biografie. Een uiterst gebalanceerd boek dat ik, in tegenstelling tot de prins, wél helemaal heb gelezen. Hij intimideerde de journalisten, maar belangrijker nog, ook bronnen. Een miljardair heeft diepe zakken, en Niknam is bereid ver te gaan: van privédetectives die mogelijke bronnen opspoorden tot rechterlijke procedures.

De rechtbank Amsterdam sprak zelfs van ‘een fishing expedition’, toen Bunq probeerde oud-medewerkers onder ede te horen om te achterhalen of ze met NRC hadden gesproken.

Bunq verloor weliswaar, maar het afschrikwekkende effect dat van de bronnenjacht uitgaat heeft haar vruchten afgeworpen. Medewerkers denken wel drie keer na voordat ze misstanden naar buiten brengen. Niknam is zélf een machtig man, en onderdeel van de gevestigde orde die iedereen met een onwelgevallige mening over hem de mond wil snoeren.

‘Je verdient respect voor wat je hebt gebouwd, wat je van je leven maakt, hoeveel je bijdraagt aan het succes van anderen en het Nederlandse tech ecosysteem’, schreef Constantijn onder een jammerpost van Niknam over de biografie op LinkedIn. ‘Bij topatleten hebben we blijkbaar meer begrip voor discipline en doorzettingsvermogen als het gaat om goud winnen.’

De prins vindt kennelijk het uitbuiten van personeel en intimideren van critici slechts bijzaken of misschien wel horen bij goed ondernemerschap. Laten journalisten hem dat nou eens vragen als de rode loper weer eens voor hem wordt uitgerold. Hij komt daar namelijk niet als prins of voor het goede doel, maar puur als lobbyist voor sluwe techondernemers.