Column Kim van Keken: ‘Als hermelijnvlooien stonden de meeste journalistieke bazen erbij’

Hij zit vlak naast het podium terwijl de zwaarbewapende agenten van de Secret Service president Donald Trump van het podium trekken. Om hem heen rennen gasten weg of duiken onder de tafel. Hij blijft gewoon zitten. Onverstoorbaar neemt hij nog een hapje van zijn voorgerecht, een burrata salade, in de balzaal van het Washington Hilton Hotel.

Michael Glantz kreeg online de bijnaam ‘salad man’ omdat hij ‘cool as a cucumber’ bleef zitten op zijn stoel – en een inmiddels lege tafel - nadat er schoten waren gelost op het White House Correspondents’ Dinner. “Er waren honderden Secret Service-agenten die zich over tafels en stoelen wierpen en ik wilde dat zien.”

Glantz is toptalentenscout bij Creative Artists Agency, een van de twee grote agenten in Hollywood, met een sterrenschare aan acteurs en sporters onder contract. Hij was een van de vele notabelen die aanschoven bij het traditionele diner dat ‘de persvrijheid viert’. De zwarte smokings, de galajurken en dure sieraden; het was onmogelijk om afgelopen weekend nog het verschil te zien tussen de journalisten en de machthebbers.

Om die reden besloot The New York Times in 2007 geen plekken aan de dinertafel meer te kopen. Het evenement was te veel verworden tot sterrenspektakel, en de journalisten van The New York Times willen gepaste afstand bewaren tot de machthebbers waarover ze berichten. De krant doet wel verslag van het gala. Columnist Chris Lehmann van The Nation gaat verder en roept op om het diner - ‘een vertoning van journalistieke kruiperigheid’ - nooit meer te houden. Hij hekelt het idee dat pers en de macht als dikke vrienden samenwerken, noemt dat een ‘giftig’ verzinsel.

Ik kan het alleen maar met hem eens zijn. Ook in Nederland hebben journalisten namelijk de neiging de macht te volgen en er zelfs een beetje tegenop te kijken. Treffend is bijvoorbeeld de opening van Mediavaert, het hoofdkantoor van DPG Media, dat eind oktober 2024 werd geopend door koning Willem-Alexander. Als hermelijnvlooien stonden de meeste journalistieke bazen erbij. “Alle Trouw-journalisten hebben – op verzoek van de hoofdredactie – hun bureaus opgeruimd’, schreef Trouw destijds. “Sommige van hen zijn cynisch thuisgebleven, andere keken reikhalzend uit naar het hoge bezoek.”

Een ander mooi voorbeeld is de jaarlijks terugkerende koningsborrel van De Telegraaf in het Amsterdamse hotel De L’Europe waar, aldus de krant, “tout prominent Nederland” naartoe komt: bewindspersonen, burgemeesters, politiechefs, BN’ers, heel erg veel lobbyisten en prominente journalisten van De Telegraaf.

In de societyrubriek werd er met een knipoog verslag van gedaan, maar tussen de regels door is duidelijk te lezen welke lobbylijntjes alvast in de media worden gemasseerd. Zo pleitte vastgoedmagnaat Cor van Zadelhoff voor de opening van de Groninger gasvelden.

Hij staat proostend op de foto met Hans Poulis, voorzitter van de internationale handelsorganisaties voor Hongkong, en Dorrie Heemskerk, lobbyist voor de vapesector.

Misdaadverslaggever John van den Heuvel interviewde korpschef Janny Knol van de Nationale Politie ‘midden in het feestgedruis’, aldus De Telegraaf. “Twee vliegen in één klap”, zei de korpschef tevreden over de netwerkborrel en het interview. In het programma Medialogica (Human) beschuldigde Telegraaf-journalist Van den Heuvel zijn collega’s van Follow the Money en De Orkaan onlangs van het bedrijven van ‘onderwereld-pr’. Zonder ook maar enig bewijs te leveren.

Onderzoeksplatform Follow the Money en De Orkaan publiceerden kritische artikelen over het interventieteam in Zaanstad, dat sinds 2022 op onorthodoxe wijze misdaad opspoort, vaak zonder juridische onderbouwing, waarbij de privacy van inwoners steevast werd geschonden. Van den Heuvel toonde zich in zijn berichtgeving voorstander van de Zaanse aanpak. Een VVD-wethouder erkent in het programma dat ze informatie, nota bene afkomstig van Follow the Money zelf, naar hem doorspeelde.

In een scherp commentaar nodigde hoofdredacteur Harry Lensink van Follow the Money afgelopen weekend zijn collega Van den Heuvel uit om met feiten aan te tonen waar zijn mensen zich voor het karretje voor de onderwereld hebben laten spannen. “Tot De Telegraaf bewijs levert, blijft het een laffe aantijging.” Die krant leverde niet en had even een feestje met de macht.