Burger is baas in deBuzz

De inwoners van het dorpje Steenderen in de Gelderse Achterhoek maken zich zorgen. De gemeente heeft in het kader van de bezuinigingen besloten hun plantsoenen te verruilen voor kale grasvelden waar onkruid vrij spel krijgt, tenzij ze de struiken zelf onderhouden. Verslaggevers Trees van der Werf (28) en Niek Verhoeven (24) staan daarom om 10.00 uur met hun camera bij een plantsoen waar buurtbewoners zelf de schoffel ter hand hebben genomen. Want een dorp met ‘alleen maar gras is niet leuk’. Eén probleempje: ze worden wel een dagje ouder, en vragen zich af of er in de toekomst genoeg vrijwilligers voorhanden zijn om het groen in Steenderen te behouden.

Het is een typisch onderwerp voor deBuzz, een multimediaal project van De Gelderlander en Omroep Gelderland waarvoor vier jonge verslaggevers de komende twee jaar met een bus – een rijdende redactie formaat camper – de provincie Gelderland intrekken om de inwoners te vragen wat zíj het belangrijkste nieuws uit hun stad of dorp vinden. Daar maken ze vervolgens items en verhalen over voor tv, radio, krant en internet (zie kader). De twee media – die voor het eerst op deze schaal de krachten bundelen - kregen voor dit project een kleine half miljoen subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Pers, een bedrag dat ze zelf nog eens hebben verdubbeld.

In Steenderen, op de eerste allereerste operatieve dag van deBuzz is het logischerwijs nog even zoeken naar de juiste workflow. Al was het maar omdat er nog geen koffie is; het Senseo apparaat staat in de bus, maar het ontbreekt aan koffiepads en de enige supermarkt in Steenderen is vandaag wegens verbouwing gesloten. Terwijl Verhoeven en Van der Werf met de camera op pad zijn, werkt Joris van Egmond (22) in de – toch best krappe – redactiebus aan het verhaal voor de krant, terwijl Marthe Damman (24) tegenover hem in hoog tempo alle binnengekomen mail beantwoordt en met 140 tekens per keer de Twitter followers bedient. Ondertussen melden zich buiten de eerste spontane bezoekers, die even stuurloos om zich heen kijken. Coördinatoren Pieter van Eekelen (Omroep Gelderland) en Frank Bolder (De Gelderlander) schieten te hulp en ontvangen de dorpsbewoners onder de luifel. ‘We moeten allemaal onze rol nog vinden in het project’, zegt Bolder. ‘Nu gaan we nog met z’n zessen op pad, maar het is de bedoeling dat Pieter en ik steeds vaker op de bureauredactie in Arnhem blijven.’ Van de vier nieuwe verslaggevers zijn er twee handig met schrijven en internet, de andere twee kunnen goed met de camera overweg. ‘Maar over een paar maanden moeten ze alles kunnen. Op de radio bellen we voorlopig nog in, maar ook daar moeten op een gegeven moment reportages voor komen.’

Van Egmond is een krantenman, hij liep stage bij De Gelderlander en Het Parool, en moet dus nog alles leren over radio en tv. ‘We zullen door schade en schande wijs worden. Hopelijk niet te veel schande’, lacht hij terwijl hij zijn computer opstart en een paar boterhammen uit een plastic zakje naar binnen propt, gevolgd door een stuk taart uit de koelkast.

Die werd een dag eerder aangesneden tijdens de presentatie van het project in Bronkhorst, niet geheel toevallig het kleinste stadje van Nederland (157 inwoners). DeBuzz – vorig jaar nog gebruikt door het Duitse WDR tijdens de Tour de France – was voor de gelegenheid gepoetst tot hij blonk. Gelderlander-hoofdredacteur Kees Pijnappels, die zich lange tijd erg sterk heeft gemaakt voor dit project, had zich er zelfs voor in een nieuw grijs pak met streepje gehesen. ‘Niet van de subsidie’, grapte hij. ‘DeBuzz is bovenal een antwoord’, speechte Mark Snijders, hoofdredacteur van Omroep Gelderland. ‘Een antwoord op de vraag: komen we wel dicht genoeg bij de inwoner van Gelderland? Het antwoord luidt altijd: het kan beter.’

‘Wat mensen in onderzoeken vaak aangeven is dat het nieuws een eindje van ze af staat’, vult Bolder later aan. ‘Willen we een toekomst hebben, dan moeten we ons meer richten op het nieuws dat er voor de lezers toe doet. En in die hoek zijn onze netwerken meestal niet zo goed ontwikkeld. We hebben er vaak de tijd niet voor; en je kunt natuurlijk niet voorbij aan de professionalisering van de instituten die gebarricadeerd zijn geraakt door legers voorlichters en p.r. medewerkers. Wij reageren daar nu op. Wij gaan ons vizier weer richten op de mensen voor wie we de reportages maken, ons weer in hun gemeenschap begeven.’

In Steenderen komt een oudere man op zijn fiets het marktplein oprijden waar deBuzz naast Viskraam Hengel staat opgesteld. Uit zijn fietstassen haalt hij twee kievitseieren. Hij vertelt over de nestjes die hij redt uit de gewassen van boeren voordat er wordt gemaaid. Coördinator Van Eekelen zit ondertussen op een campingstoel te luisteren naar een man die vertelt hoe hij de oorlog is doorgekomen. Bolder praat met een bezorgde dorpsbewoner die zich opwindt over het feit dat een van de leegstaande villa’s in het dorp is opgekocht door een architect. Hij vindt dat er een verpleeghuis in het pand had moeten komen. Daarvoor moeten ouderen nu uitwijken naar de omliggende grote steden. Het zijn verhalen die vandaag niet worden opgepakt, maar in sommige gevallen worden opgeslagen of doorgespeeld naar de reguliere redacties van de krant en de omroep. Als even later een politieagent aanklopt, kijkt deBuzz-bemanning even verschrikt op. ‘Komt-ie nou vertellen dat we hier niet mogen staan?’ Maar nee. De agent wil ze alleen attent maken op het feit dat er voor het eerst een politiepost wordt geopend in Steenderen, en wel in de plaatselijke supermarkt. Damman loopt gauw even met hem mee voor een foto en een artikeltje voor op de site.

Het is weer terug naar onvervalste burgerjournalistiek, een fenomeen dat twintig jaar geleden opkwam, maar de afgelopen jaren menig keer is doodverklaard. Oók door Wegener – uitgever van De Gelderlander – zelf, toen het in 2009 de stekker trok uit het doodgebloede project dorpspleinen.nl, dat vier jaar eerder werd gestart als een digitale ontmoetingsplek waar gebruikers betrokken moesten worden bij het regionale nieuws. Bolder: ‘Ik ben het er niet mee eens dat dat niet zou kunnen werken. Het probleem van Dorpspleinen was alleen dat iedereen er wat op kon zetten, maar dat er niet werd teruggepraat. En mensen haken af als ze na twee, drie pogingen geen reactie krijgen.’

Dat gaat deBuzz anders doen, want die praat terug. Social media als Hyves, Twitter en facebook moeten daar een belangrijke rol in gaan spelen. DeBuzz wil bedrijven die gespecialiseerd zijn in social media bij het project betrekken, zodat het spel volgens de laatste regels kan worden gespeeld. Bolder: ‘Het is als het verzorgen van een puppy: je moet ‘m op tijd te eten geven, je moet ‘m verzorgen, je moet er wat mee doen. Dat klinkt simpel, maar hoe organiseer je dat contact met een community die potentieel duizenden gebruikers heeft?’ Bolder weet dat zelf ook nog niet. DeBuzz dient de komende tijd als proeftuin waarin dat experiment wordt aangegaan. ‘Het zal zich gaandeweg moeten uitkristalliseren.’

Wat Bolder al wel weet, is dat de online contacten ‘een schat aan informatie’ opleveren waar je via de klassieke wegen niet aan komt. Morgen staat het team bijvoorbeeld in Zevenaar. Daar hebben bewoners deBuzz gewezen op een wijk waar de politie twee á drie keer per week burenruzies moet sussen. ‘Anders hadden we dat misschien volgend jaar in een jaarverslag van de gemeente teruggevonden, als ze dat al hadden genoteerd.’

Schuivers als bij het AD, dat vorig jaar de burgerjournalistiek nog een doodsteek gaf door blind burgerjournalisten in te zetten om verslag te doen uit WK-landen en op die manier hun site vulden met breed uitgesponnen onzinverhalen, lijken bij deBuzz uitgesloten. Bolder: ‘Natuurlijk, het blijft een schot in het duister want je vraagt passief: wat speelt hier? Maar wordt er melding gemaakt van gif in de grond? Dan heb je journalisten nodig om dat uit te zoeken. WikiLeaks? Alleen een succes bij gratie van journalisten, die al die documenten doorzoeken, duiden en leesbaar maken. Die taak zal de journalistiek – ook bij ons – altijd behouden.’

Van Egmond is na het middaguur een meter of vijftig verderop met zijn laptop en mobiel op een muurtje gaan zitten, even ontsnapt aan de hectiek in de bus waar Verhoeven en Van der Werf hun filmpje over de vrijwillige schoffelaars monteren. Op het muurtje in de zon zit hij niet zo ergonomisch, maar kan hij wel rustig aan zijn stuk werken. Hij loopt over van enthousiasme over de uitdaging die hij voor de komende twee jaar heeft gekregen. ‘Ik kan alleen nooit meer met een camper op vakantie’, grijnst hij. ‘Dan denk ik altijd aan werk.’

——-